Hungrary tuyên bố phủ quyết đề xuất của Liên minh châu Âu (EU) về gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga, cũng như khoản vay mới trị giá 90 tỷ euro (106 tỷ USD) mà EU ưu ái dành cho Ukraine. Động thái cứng rắn của Budapest cho thấy những rạn nứt không ngừng nảy sinh ngay trong nội bộ EU nhân dịp kỷ niệm 4 năm xung đột Nga-Ukraine.
Phát biểu tại cuộc họp Hội đồng Bộ trưởng Ngoại giao EU ở Brussels (Bỉ), Bộ trưởng Ngoại giao Hungary Peter Szijjarto khẳng định Budapest không ủng hộ gói trừng phạt mới nhằm vào Moskva, cũng không chấp thuận khoản vay quân sự quy mô lớn dành cho Kiev.
Budapest thời gian qua liên tục bất bình trước việc Ukraine “khóa van” đường ống dẫn dầu Druzhba từ Nga cung cấp cho khu vực Trung Âu. Đây là tuyến cung cấp dầu thô quan trọng cho Hungary và Slovakia, vốn được miễn trừ tạm thời khỏi lệnh trừng phạt của EU cấm nhập khẩu dầu từ Nga nhằm tạo điều kiện cho các quốc gia Trung Âu không giáp biển có thời gian tìm nguồn cung thay thế.
Dù Kiev lên tiếng giải thích việc ngừng trung chuyển dầu qua tuyến Druzhba là nguyên nhân kỹ thuật khách quan và bất khả kháng, nhưng Budapest khẳng định rằng Ukraine chủ ý đóng van vì lý do chính trị. Bộ trưởng Szijjarto nhấn mạnh nguồn cung gián đoạn đã đe dọa an ninh năng lượng của Hungary, cáo buộc Ukraine sử dụng vấn đề này để gây sức ép phục vụ động cơ chính trị của Kiev. Thậm chí, Budapest trả đũa bằng cách ngừng cung cấp dầu diesel cho Ukraine, trong khi đây là nguồn cung chiếm tới 10% lượng dầu diesel của Kiev.
Sát cánh cùng Hungary, Slovakia cũng có động thái “đổ thêm dầu vào lửa” khi tuyên bố ngừng cung cấp điện cho Ukraine. Động thái của Bratislava khiến Kiev như ngồi trên đống lửa, bởi Ukraine đang thiếu điện nghiêm trọng để phục vụ hoạt động sản xuất và sưởi ấm cho người dân trong mùa đông giá lạnh. Slovakia còn cảnh báo sẽ “bồi” thêm các biện pháp trả đũa cứng rắn khác, trong đó có việc “quay xe” nhằm ngăn cản tiến trình gia nhập EU của Ukraine, dù trước đây Bratislava luôn một lòng ủng hộ Kiev.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Slovakia Robert Fico đưa ra quân bài mặc cả rõ ràng với Ukraine rằng sẽ nối lại cung cấp điện nếu Kiev khôi phục hoạt động của tuyến đường ống dẫn dầu Druzhba.
Động thái bất ngờ của Hungary và Slovakia ngay lập tức vấp phải phản ứng từ nhiều nước thành viên EU. Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul bày tỏ ngạc nhiên trước lập trường của Budapest và Bratislava, cho biết sẽ thuyết phục hai quốc gia Trung Âu xem xét lại quan điểm.
Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của EU Kaja Kallas thừa nhận khả năng đạt được đồng thuận về gói trừng phạt Nga là không cao trước sự phủ quyết của Hungary và Slovakia, nhưng khẳng định “mái nhà chung” châu Âu sẽ không bỏ cuộc.
Người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC) Paula Pinho nhấn mạnh các cam kết đạt được ở cấp lãnh đạo cần được tôn trọng.
Gói trừng phạt thứ 20 của EU nhằm vào Nga tưởng như sẽ được thông qua nhưng lại vấp phải sự cản trở không dễ vượt qua.
Mâu thuẫn nội bộ EU không phải lần đầu, cũng không phải vấn đề mới lạ đối với giới quan sát quốc tế. Có thể “điểm danh” một số rạn nứt tiêu biểu trong liên minh này như: Quá trình thực thi thỏa thuận Brexit, đối phó và tiếp nhận người di cư bất hợp pháp, không đồng bộ trong mở cửa biên giới sau đại dịch Covid-19, quan điểm khác biệt của hai đầu tàu Đức và Pháp trong nhiều vấn đề nội và ngoại khối… Kể từ khi cuộc xung đột ở Ukraine bùng phát năm 2022, tình trạng “ông chằng bà chuộc” giữa các nước EU về những vấn đề chung của khối, cũng như quyền lợi riêng của từng thành viên càng lộ rõ. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, vết nứt lần này sẽ khép lại nếu quyền lợi của Hungary và Slovakia được đáp ứng.
