Tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với Thành phố Hồ Chí Minh khi chính thức hợp nhất với hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ), hình thành siêu đô thị đa trung tâm đầu tiên của cả nước. Không gian mới mở ra tiềm năng đẩy mạnh công nghiệp, logistics, đô thị thông minh và đổi mới sáng tạo. Trong đó, AI trở thành công nghệ nền tảng.
Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) cho biết: Hiện nay, AI đã trở thành công cụ thiết thực giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng năng suất, tăng tính chính xác và vận hành ổn định. Đây là cơ hội quan trọng để doanh nghiệp sản xuất của Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như của khu vực, từng bước cải thiện năng lực và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với những thách thức về tổ chức sản xuất, kiểm soát và nâng cao chất lượng sản phẩm, tinh gọn kênh phân phối, giảm phụ thuộc trung gian, giải quyết bài toán nhân lực, hiệu quả vận hành, bảo đảm an toàn lao động..., AI được xem là công cụ quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết.
Giáo sư Rick Bennett, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường đại học Anh Quốc Việt Nam nhận định: Ngành sản xuất Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đang đứng trước bước ngoặt quan trọng, khi AI dần trở thành động lực then chốt thúc đẩy năng suất, nâng cao chất lượng và tăng năng lực cạnh tranh cho các nhà máy quy mô lớn lẫn doanh nghiệp vừa và nhỏ. Vấn đề cốt lõi đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp hiện nay là xác định phương thức triển khai AI một cách hiệu quả, có trách nhiệm, phù hợp với nguồn lực cũng như mức độ sẵn sàng của từng đơn vị.
Chuyển đổi công nghệ bắt đầu từ con người
Theo các chuyên gia, AI cho phép doanh nghiệp kết nối, phân tích dữ liệu và điều hành hoạt động sản xuất theo thời gian thực. Từ mô hình sản xuất thủ công, chuyển sang tự động hóa cơ khí-điện tử, ngành sản xuất hiện đang bước vào giai đoạn “tự động hóa thông minh”, nơi con người, máy móc và AI phối hợp vận hành toàn bộ quy trình.
Trong mô hình tự động hóa thông minh, AI đóng vai trò hỗ trợ ra quyết định và phân công công việc, dự báo hỏng hóc, tối ưu công suất thiết bị, dự báo nhu cầu nhằm giảm tồn kho, phát hiện điểm nghẽn trong quy trình, phân tích, cảnh báo dữ liệu, đồng thời giám sát, phòng ngừa rủi ro trong vận hành. Ông Hoàng Văn Tam, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Digitech Solutions cho rằng: Các doanh nghiệp sản xuất cần tổ chức đào tạo, đặc biệt cho khối văn phòng và đội ngũ quản lý nhằm nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng AI.
AI không thay thế con người mà giúp con người ra quyết định nhanh hơn, chính xác và chủ động hơn. Kết quả nghiên cứu, khảo sát gần đây cho thấy, hiệu suất lao động của Việt Nam còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Khoảng 95% số lao động ngành sản xuất có trình độ trung bình hoặc thấp; 58% số người lao động khó tiếp cận internet; trong khi 52% cho rằng AI và máy học là nhóm kỹ năng số “bắt buộc phải có”.
Tiến sĩ Dương Hồng Loan, Cố vấn Chiến lược cấp cao Trường đại học Anh Quốc Việt Nam, Viện trưởng Viện Sáng kiến Việt Nam chỉ ra năm rào cản chính trong ứng dụng AI. Thứ nhất là lỗ hổng kỹ năng, khi 17% lực lượng lao động cần được đào tạo công nghệ cao và thiếu hụt chuyên gia AI/ML (trí tuệ nhân tạo/học máy). Thứ hai là hạn chế về kiến thức và nhận thức, với khoảng 70% nhân lực chưa hiểu rõ về AI, dẫn đến khoảng cách giữa làn sóng công nghệ và ứng dụng thực tiễn.
Thứ ba là hạn chế về nguồn lực, có 60% số người lao động cho rằng học AI tốn nhiều thời gian và 58% cho rằng chi phí đào tạo AI quá cao. Thứ tư là năng lực tổ chức, khi bộ phận đào tạo tại nhiều doanh nghiệp chưa theo kịp xu hướng, các khóa huấn luyện ngắn ngày kém hiệu quả và tâm lý “ngại thay đổi” còn phổ biến. Cuối cùng là chất lượng đào tạo chưa đồng đều, 20% số lao động cho rằng thiếu các chứng chỉ AI được công nhận rộng rãi.
Để ứng dụng AI hiệu quả, các chuyên gia cho rằng, các doanh nghiệp nên bắt đầu từ những bước nhỏ, mở rộng thông minh. Tiếp theo là đầu tư từ con người, rồi tới công nghệ. Sau đó xây dựng hợp tác uy tín về đào tạo nhân lực; tăng cường nội lực công nghệ của doanh nghiệp; liên kết chiến lược kinh doanh và ứng dụng AI; cuối cùng là đề cao tính ứng dụng thực tế trong sử dụng AI.
