Từ Lễ Truyền Lô đến những “Học sinh danh dự”: Tiếp nối mạch nguồn hiếu học đất Cố đô

Từ Lễ Truyền Lô đến câu chuyện mới về di sản Huế

Sáng 29/8, tại Quảng trường Ngọ Môn (Đại nội Huế), Ủy ban nhân dân thành phố Huế tổ chức chuỗi chương trình các sự kiện văn hóa, giáo dục gồm: tái hiện Lễ Truyền Lô dưới triều Nguyễn, công bố Sứ giả quảng bá di sản văn hóa Huế và Lễ tuyên dương “Học sinh danh dự toàn trường” năm học 2025-2026.

Chương trình diễn ra trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9 và chuẩn bị bước vào năm học mới 2026-2027.

Giữa không gian lịch sử của Ngọ Môn Huế, những nghi thức của Lễ Truyền Lô được sân khấu hóa, tái hiện như một lát cắt sinh động của nền khoa cử triều Nguyễn trên đất Cố đô. Đây vốn là nghi lễ xướng danh, công bố những người đỗ Tiến sĩ sau kỳ thi Đình - kỳ thi cao nhất để xác định thứ bậc của các tân khoa. Từ năm Đinh Mùi (1847), Lễ Truyền Lô được tổ chức tại Ngọ Môn với nhiều nghi tiết long trọng, trong đó có sự hiện diện của nhã nhạc.

Qua hình thức sân khấu hóa, các trình thức của nghi lễ xưa lần lượt được tái hiện: từ nghi thức bái lạy Hoàng thượng, tuyên chỉ dụ của nhà vua đến xướng danh các tân khoa. Hình ảnh ống quyển Phụng Vân đựng danh sách tân Tiến sĩ được thả xuống sân Ngọ Môn, đặt trên Lòng Đình rồi rước ra niêm yết tại Phu Văn Lâu gợi lại một truyền thống đặc biệt của nền khoa cử Huế. Sau lễ, các tân Tiến sĩ được dự yến, cưỡi ngựa dạo phố và làm lễ vinh quy bái tổ tại quê nhà.

Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, điều đáng chú ý là việc tái hiện Lễ Truyền Lô với ý nghĩa nhằm phục dựng một nghi lễ cung đình đã trở thành dấu ấn của lịch sử. Qua đó, một thông điệp về truyền thống trọng người tài, khuyến học, khuyến tài của vùng đất Cố đô được chuyển tải đến công chúng hôm nay.

Theo Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung, trong lịch sử, các khoa thi dưới triều Nguyễn không đơn thuần là một phương thức tuyển chọn quan lại. Lễ Truyền Lô cùng những chính sách đãi ngộ dành cho các Tiến sĩ cho thấy chủ trương chiêu hiền đãi sĩ, tìm kiếm người có thực học, thực tài để bổ sung nguồn lực cho bộ máy điều hành đất nước. Việc đưa nghi lễ ấy trở lại trong một chương trình gắn với giáo dục hôm nay vì thế tạo nên một mạch liên kết tự nhiên giữa truyền thống và hiện tại.

Từ câu chuyện khoa cử xưa, chương trình tiếp tục mở ra một cách tiếp cận mới đối với việc quảng bá di sản khi Ban tổ chức Festival Huế tiến hành công bố ca sĩ Nguyễn Việt Hoàng, nghệ danh MONO, chính thức trở thành “Sứ giả quảng bá di sản văn hóa Huế”, nhiệm kỳ 5 năm, từ 2026-2030.

Việc lựa chọn một nghệ sĩ trẻ có sức ảnh hưởng đối với công chúng, đặc biệt là giới trẻ, cho thấy nỗ lực đổi mới phương thức truyền thông di sản của Huế hôm nay. Những sản phẩm âm nhạc, hình ảnh nghệ thuật được MONO thực hiện tại các không gian di sản Huế trong thời gian qua đã góp phần đưa hình ảnh Huế đến đông đảo khán giả bằng ngôn ngữ của âm nhạc và truyền thông đương đại.

Trong nhiệm kỳ 2026-2030, “Sứ giả quảng bá di sản văn hóa Huế” sẽ đồng hành cùng các hoạt động phù hợp do Ban tổ chức Festival Huế và các đơn vị liên quan triển khai; tập trung quảng bá hình ảnh di sản thông qua âm nhạc, video, hình ảnh và các sản phẩm truyền thông sáng tạo, nhất là trên các nền tảng số và mạng xã hội. Cùng với đó là tham gia lan tỏa những sản phẩm nghệ thuật lấy cảm hứng từ di sản, kết nối cộng đồng nghệ sĩ và người trẻ, khuyến khích những sáng tạo mới về Huế.

Từ nghi lễ khoa cử của cha ông đến một nghệ sĩ trẻ hôm nay nhận nhiệm vụ kể câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ đương đại, chương trình tại Ngọ Môn vì thế không đơn thuần là sự gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại. Đó còn là cách Huế tìm kiếm những phương thức mới để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, gần gũi hơn với công chúng trẻ.

Những “Học sinh danh dự” viết tiếp truyền thống hiếu học

Nếu Lễ Truyền Lô tái hiện hình ảnh những người học tài giỏi được triều đình nhà Nguyễn trọng dụng, thì Lễ tuyên dương “Học sinh danh dự toàn trường” tại Huế đã đưa truyền thống ấy vào đời sống giáo dục hôm nay bằng những gương mặt học sinh cụ thể.

Năm học 2025-2026, ngành Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế tiếp tục ghi dấu nhiều kết quả nổi bật. Thành phố có 90/108 học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, trong đó có 4 giải Nhất; 5 học sinh được chọn vào vòng 2 tuyển chọn đội tuyển Olympic quốc tế. Điểm trung bình các môn thi tốt nghiệp THPT xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố, tiếp tục khẳng định vị thế của Huế trong nhóm những địa phương có chất lượng giáo dục cao của cả nước.

Trong số những thành tích ấy, tại buổi lễ, 385 học sinh được tuyên dương danh hiệu “Học sinh danh dự toàn trường” năm học 2025-2026 là những gương mặt tiêu biểu của các cấp học, gồm 40 học sinh Trung học phổ thông, 133 học sinh Trung học cơ sở và 212 học sinh tiểu học.

Phía sau những con số và danh hiệu là cả một quá trình nỗ lực. Đó là những giờ học nghiêm túc, những lần vượt qua khó khăn, tinh thần tự học, rèn luyện, sự chủ động, sáng tạo và ý chí vươn lên của mỗi học sinh. Đó cũng là công sức của thầy cô, sự yêu thương và đồng hành của gia đình, sự quan tâm của nhà trường và xã hội.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế Lê Trí Thanh gửi lời chúc mừng tới 385 học sinh được tuyên dương, đồng thời khẳng định thành phố luôn ghi nhận và tự hào về những nỗ lực, cố gắng của các em.

“Việc tổ chức Lễ tuyên dương gắn với Lễ Truyền Lô tại Quảng trường Ngọ Môn cũng tạo nên một ý nghĩa đặc biệt. Từ truyền thống khoa cử, hiếu học, trọng người tài của vùng đất Cố đô đến những thành tích của học sinh Huế trên các đấu trường quốc gia và quốc tế, tinh thần hiếu học vẫn đang được tiếp nối và phát huy trong một diện mạo mới”, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố nhấn mạnh.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Lê Trí Thanh khẳng định: “Danh hiệu ‘Học sinh danh dự toàn trường’ là niềm tự hào chính đáng và là sự ghi nhận xứng đáng đối với những gì các em đã nỗ lực trong năm học vừa qua”. Lãnh đạo thành phố đồng thời mong muốn các em xem thành tích hôm nay “không phải là điểm kết thúc, mà là động lực để tiếp tục vươn lên”.

Lời nhắn gửi ấy cũng là trọng tâm của buổi lễ: thành tích chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành điểm tựa để người học tiếp tục trưởng thành. Các em được kỳ vọng giữ vững niềm say mê học tập, mạnh dạn sáng tạo, dám ước mơ và dám chinh phục những mục tiêu lớn; đồng thời không chỉ học giỏi mà còn sống có lý tưởng, có trách nhiệm, biết yêu thương, chia sẻ và giúp đỡ mọi người.

Trong không gian Ngọ Môn Huế, hình ảnh những học sinh hôm nay được tuyên dương bên cạnh nghi lễ Truyền Lô được tái hiện tại sự kiện đã tạo nên một thông điệp giàu ý nghĩa. Những “tân khoa” của quá khứ và những học sinh tiêu biểu của hôm nay tuy thuộc hai thời đại khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở giá trị của việc học, ở khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến cho quê hương, đất nước.

Với giáo dục và đào tạo, lãnh đạo thành phố Huế xác định tiếp tục quan tâm, đồng hành, tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện, phát huy tài năng, vun đắp ước mơ, nuôi dưỡng hoài bão và tự tin hội nhập. Các cấp, các ngành, nhà trường, gia đình và toàn xã hội được kỳ vọng tiếp tục phối hợp chặt chẽ, tạo môi trường tốt nhất để mỗi học sinh được học tập, rèn luyện và phát triển.

Từ những giá trị được khơi lại qua Lễ Truyền Lô đến những thành tích của 385 “Học sinh danh dự toàn trường”, chương trình tại Ngọ Môn sáng 29/8 đã tạo nên một dòng chảy xuyên suốt: truyền thống hiếu học của Huế không nằm lại trong quá khứ mà đang tiếp tục được trao truyền, làm mới và phát huy trong đời sống hôm nay.

Đó cũng là kỳ vọng lớn hơn được gửi gắm cho thế hệ trẻ: tiếp nối truyền thống văn hóa đáng tự hào của quê hương bằng trí tuệ, bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng. Như lời Chủ tịch thành phố nhắn gửi: “Các em hãy giữ vững niềm say mê học tập, tinh thần học hỏi; mạnh dạn sáng tạo, dám ước mơ và dám chinh phục những mục tiêu lớn. Hãy tiếp tục rèn luyện để không chỉ học giỏi mà còn sống có lý tưởng, có trách nhiệm, biết yêu thương, chia sẻ và giúp đỡ mọi người”.

“Với trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng của tuổi trẻ, các em hãy tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới, trở thành những công dân có ích, góp phần viết tiếp truyền thống hiếu học của quê hương và cùng xây dựng Huế trở thành thành phố giáo dục, thành phố văn hóa, thành phố di sản và đô thị phát triển bền vững”, Chủ tịch Lê Trí Thanh đồng thời mong muốn.

Lãnh đạo thành phố cũng đề nghị các cấp, các ngành, nhà trường, gia đình và toàn xã hội tiếp tục phối hợp chặt chẽ, tạo môi trường tốt nhất để mỗi học sinh được học tập, rèn luyện và phát triển, góp phần xây dựng Huế trở thành thành phố giáo dục, thành phố văn hóa, thành phố di sản và đô thị phát triển bền vững.

Một số hình ảnh tại chuỗi sự kiện hôm nay tại Ngọ Môn Huế: