Ngay sau khi Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành Kết luận số 126-KL/TW (ngày 14/2/2025) và Kết luận số 127-KL/TW (ngày 28/2/2025) về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị năm 2025, trên một số trang mạng xã hội và báo chí phản động ở nước ngoài lập tức đăng tải những bài viết, ý kiến xuyên tạc vấn đề này như: Cho rằng sáp nhập là do “ý chí chủ quan” của cá nhân nhằm “ghi điểm, tạo dấu ấn” hoặc “triệt hạ đối thủ”; “sáp nhập một thời gian rồi sẽ tách ra”; “sáp nhập, tinh giản biên chế, tinh gọn tổ chức cũng chỉ vì lợi ích nhóm”... Tuy nhiên thực tế đã chứng minh, tinh gọn tổ chức bộ máy là chủ trương xuyên suốt, nhất quán của Đảng ta.
Ngay từ khi khởi xướng công cuộc đổi mới (Đại hội VI/1986) đến nay, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận để lãnh đạo thực hiện chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu quả. Bởi lẽ, bộ máy cồng kềnh gây lãng phí và kìm hãm sự phát triển là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều chủ trương, chính sách của Đảng chậm đi vào thực tiễn hoặc một số chủ trương không được triển khai, hay triển khai hình thức trên thực tế.
Văn kiện Đại hội lần thứ IX, XII, XIII của Đảng đều nhấn mạnh các nhiệm vụ cụ thể về tinh gọn tổ chức bộ máy hoặc nghiên cứu xây dựng mô hình tổng thể tổ chức bộ máy hệ thống chính trị trong giai đoạn mới. Ngày 17/4/2015, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 39-NQ/TW về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức với mục tiêu đến năm 2021, tinh giản ít nhất 10% biên chế.
Tiếp đến ngày 25/10/2017, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Nghị quyết số 18 đặt ra mục tiêu đến năm 2021 cơ bản hoàn thành việc sắp xếp, kiện toàn một số tổ chức và các đầu mối bên trong của từng tổ chức theo hướng giảm đầu mối, giảm tối đa cấp trung gian; giảm ít nhất 10% biên chế so với năm 2015. Đến năm 2030, hoàn thành việc nghiên cứu và tổ chức thực hiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị phù hợp với yêu cầu, điều kiện cụ thể của nước ta trong giai đoạn mới. Kết quả đến năm 2021, chúng ta tinh giản được 11,67% biên chế, vượt chỉ tiêu đề ra.
Trình bày Báo cáo của Chính phủ về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2023 tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV (tháng 5/2024), Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc (nay là Phó Thủ tướng Chính phủ) cho biết, Chính phủ đã ban hành 27 nghị định về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các bộ, ngành đã giảm 17 tổng cục và tương đương; giảm 10 cục và 144 vụ/ban thuộc tổng cục và thuộc bộ; giảm 108 phòng trong vụ/ban thuộc bộ, ngành; giảm 22 đơn vị sự nghiệp công lập.
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ, trong năm 2023, Thủ tướng phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa 144 quy định kinh doanh. Tổng số quy định kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa từ năm 2021 đến nay là 2.770 quy định. Có 147 thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan quản lý dân cư được thực hiện đơn giản hóa đạt 49,26%. Về quản lý và tinh giản biên chế, thực hiện các nghị định của Chính phủ, từ năm 2015 đến ngày 15/12/2023, cả nước tinh giản biên chế 84.140 người.
Có thể khẳng định, cải cách bộ máy hành chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan nhà nước, đồng thời giảm tới mức thấp nhất các chi phí hành chính không cần thiết. Từ ngày 1/3/2025, các cơ quan, đơn vị mới thành lập sau sáp nhập chính thức đi vào hoạt động theo hướng tăng cường hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, góp phần tạo động lực phát triển đất nước trong tình hình hiện nay.
Quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy đã giảm đáng kể số đầu mối, cơ quan. Việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy thực hiện theo nguyên tắc tổ chức hợp lý các bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, thực hiện và chịu trách nhiệm chính, bảo đảm không chồng chéo, giao thoa, không bỏ sót chức năng, nhiệm vụ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Một kết quả bước đầu trong thực hiện chủ trương lớn này là mới đây, sau khi nghe báo cáo của Chính phủ về khả năng cân đối tài chính trong và sau quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, Bộ Chính trị quyết định miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ mầm non đến hết trung học phổ thông công lập trên phạm vi cả nước; thời điểm thực hiện từ đầu năm học mới 2025-2026.
Quyết sách này không chỉ giảm gánh nặng cho gia đình học sinh ở vùng khó khăn, mà còn bảo đảm cơ hội học tập tốt nhất cho học sinh ở mọi địa bàn, mọi độ tuổi, góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương phổ cập giáo dục trung học; từ đó nâng cao trình độ dân trí và tạo nền móng vững chắc để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Tại các địa phương trong cả nước, từ nhiều ngày qua, cán bộ, công chức, viên chức các cơ quan vừa được hợp nhất, sáp nhập, chuyển chức năng, nhiệm vụ đã bắt tay ngay vào kiện toàn, phân công, phân cấp, phân quyền nhiệm vụ, bảo đảm thực hiện nhiệm vụ công tác của các đơn vị thông suốt ngay từ ngày đầu chính thức hoạt động. Đáng chú ý, từ ngày 1/3, tại công an xã, người dân được thực hiện một số thủ tục hành chính trước đây vốn thuộc thẩm quyền của công an huyện như: Đăng ký ô-tô, xe máy; cấp mới, đổi, cấp lại thẻ căn cước cho người đủ từ 14 tuổi trở lên và cho người dưới 14 tuổi; cấp tài khoản định danh điện tử cho cơ quan, tổ chức; tiếp nhận hồ sơ cấp đổi, cấp lại giấy phép lái xe...
Có thể khẳng định chủ trương tinh giản biên chế, sắp xếp lại bộ máy trong hệ thống chính trị được Đảng và Nhà nước ta triển khai với mục tiêu là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, giảm chi phí “nuôi” bộ máy, dành nguồn lực cho phát triển đất nước, phục vụ nhân dân tốt hơn. Thế nhưng với thái độ hằn học và âm mưu chống phá, các thế lực thù địch lợi dụng sự thay đổi này để tung tin bịa đặt việc làm này “chỉ là hình thức, mị dân”, không đem lại hiệu quả thực tế mà chỉ gây tốn kém, lãng phí.
Tổ chức khủng bố Việt Tân còn tiến hành cái gọi là “Luận bàn về bản chất của tinh giản biên chế”, trong đó mời một số người được gọi là “nhà khoa học” xuyên tạc về việc giảm biên chế là “bóp chỗ này, phình chỗ khác”, cán bộ giảm biên chế thực chất là cho “hạ cánh an toàn”… Một thủ đoạn khá tinh vi của các đối tượng thù địch là dựa trên số liệu chính thức của các cơ quan rồi “phân tích”, “bình luận”, “suy diễn”, “đổi trắng thay đen”. Chẳng hạn khi Chính phủ, Quốc hội và một số bộ, cơ quan sau khi sáp nhập, tổ chức lại số cán bộ cấp phó tăng hơn so với quy định, chúng lập tức rêu rao: “Càng tinh gọn lại càng phình ra”.
Đúng là có thực tế sau khi thực hiện sáp nhập, hợp nhất, tổ chức lại thì số cán bộ cấp phó ở một số cơ quan từ Trung ương đến địa phương tăng cao hơn so với quy định. Tuy nhiên, đây là giải pháp phù hợp cho giai đoạn chuyển tiếp, bởi số lượng cơ quan và cán bộ lãnh đạo thuộc diện phải sáp nhập, giải thể là rất lớn, không thể máy móc “áp” đúng số lượng cấp phó ngay tại thời điểm sắp xếp lại. Khi hợp nhất, sáp nhập hai cơ quan thì việc một cán bộ cấp trưởng và đội ngũ cán bộ cấp phó của hai cơ quan này nếu vẫn còn thời gian công tác, có trình độ, năng lực, kinh nghiệm, trở thành cấp phó của người đứng đầu cơ quan mới cũng là hợp tình, hợp lý, vừa không lãng phí nguồn nhân lực, vừa mang ý nghĩa nhân văn.
Đây cũng chỉ là giải pháp tình thế, sau một thời gian, số lượng cấp phó sẽ phải giảm đi. Cơ sở pháp lý của việc “nhiều cấp phó” này đã được quy định trong nghị quyết của Kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội khóa XV diễn ra mới đây. Khi sắp xếp tổ chức bộ máy mà số lượng cấp phó của người đứng đầu cơ quan nhiều hơn số lượng tối đa theo quy định của pháp luật thì chậm nhất là 5 năm kể từ ngày quyết định sắp xếp tổ chức bộ máy của cấp có thẩm quyền có hiệu lực, số lượng cấp phó của người đứng đầu cơ quan phải giảm theo đúng quy định. Như vậy, về lâu dài thì sẽ không có việc cấp phó “càng tinh gọn lại càng phình ra” như các luận điệu xuyên tạc.
Trước những âm mưu, thủ đoạn chống phá tinh vi của các thế lực thù địch, người dân cần tỉnh táo, đề cao cảnh giác, tin tưởng vào chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Không nên chia sẻ trên mạng xã hội thông tin thất thiệt, thông tin chưa được kiểm chứng từ cơ quan chức năng. Việc lan truyền thông tin chưa được xác thực có thể gây hoang mang và ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng.
Những trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Đồng thời, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần trang bị cho mình “bộ lọc” trong việc tiếp nhận thông tin cũng như “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc, từ đó phát huy tính chủ động, kiên quyết đấu tranh với những đối tượng mượn danh “phản biện”, “dân chủ” để chống phá Đảng, Nhà nước và nhân dân.
