Tiềm năng du lịch từ các bảo tàng thiên nhiên

Thời gian gần đây, hệ thống bảo tàng thiên nhiên và các viện nghiên cứu sinh học trên cả nước, thu hút ngày càng nhiều học sinh, gia đình và du khách.

Khách tham quan Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam (Hà Nội).
Khách tham quan Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam (Hà Nội).

Những đổi mới trong không gian, trưng bày sáng tạo, ứng dụng công nghệ và tổ chức hoạt động trải nghiệm đã cho thấy tiềm năng hình thành dòng sản phẩm du lịch giáo dục-sinh thái giàu bản sắc trong năm 2026.

Những không gian tri thức mở

Tại phường Nghĩa Đô (Hà Nội), Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam là một trong những địa chỉ hút khách đều đặn mỗi cuối tuần, nhất là vào dịp nghỉ lễ, nghỉ hè. Với gần 40 nghìn mẫu vật được lưu trữ và trưng bày khoa học, bảo tàng tái hiện lịch sử phát triển sự sống suốt khoảng 3,6 tỷ năm. Các hiện vật được sắp xếp theo chủ đề kết hợp ánh sáng, mô hình và bảng thông tin trực quan, giúp người xem dễ tiếp cận kiến thức.

Bên cạnh trưng bày tĩnh, bảo tàng tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm như làm tiêu bản côn trùng, đúc mô hình hóa thạch, chế tạo robot khủng long, vẽ mặt nạ động vật… Nhiều trường học trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh lân cận thường xuyên lựa chọn đây là điểm đến ngoại khóa. Việc khởi công xây dựng cơ sở mới của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tại xã Kiều Phú, thành phố Hà Nội ngày 25/11/2025 được xem là bước phát triển quan trọng.

Còn ở miền trung, Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền trung (phường Vỹ Dạ, thành phố Huế) mở cửa trở lại từ tháng 1/2026 sau thời gian nâng cấp. Đơn vị lưu giữ hàng nghìn mẫu vật phản ánh hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới, đầm phá Tam Giang-Cầu Hai và biển ven bờ, trong đó nhiều mẫu vật tiêu biểu như sao la, hổ Bengal, báo hoa mai, gấu chó, bộ sưu tập cá sông Hương, mẫu cổ sinh... Với phương châm “Không để mẫu vật chỉ là mẫu vật”, bảo tàng thiết kế khu vực phục vụ học sinh, sinh viên nghiên cứu, học tập và tham gia hoạt động trải nghiệm thường xuyên.

Theo đề án phát triển giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, khu trung tâm rộng 16 ha sẽ xây dựng khu trưng bày trong nhà, ngoài trời, vườn bướm, khu côn trùng, khu lưu trữ nguồn gen và kết nối với các điểm di tích lân cận như Khu Chứng tích Chín Hầm, Trung tâm Văn hóa Huyền Trân, Học viện Phật giáo tại Huế…

Ở phường Nha Trang (Khánh Hòa), Bảo tàng Hải dương học thuộc Viện Hải dương học đón khoảng hơn 500 nghìn lượt khách trong nước và quốc tế mỗi năm, con số ấn tượng đối với một thiết chế đặc thù chuyên ngành. Từ năm 2023 đến nay, bảo tàng liên tục cải tiến không gian trưng bày theo chuyên đề, bổ sung mẫu vật, đồng thời đẩy mạnh quảng bá, tương tác trên các nền tảng số. Tiến sĩ Trương Sĩ Hải Trình, Phó Trưởng phòng Thông tin-Truyền thông (Viện Hải dương học) cho biết, việc đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông về bảo vệ sinh vật biển, đồng thời tạo trải nghiệm trực quan hơn cho khách tham quan. Nhờ đó, Bảo tàng không chỉ đón nhiều đoàn học sinh, sinh viên, mà còn là điểm đến không thể bỏ qua với du khách khi đến thành phố biển.

Việt Nam được ghi nhận nằm trong số 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất trên thế giới (theo đánh giá của Chương trình phát triển Liên hợp quốc-UNDP).

Một cái tên mới nổi khác là Bảo tàng Địa chất Việt Nam ở phường Sài Gòn (Thành phố Hồ Chí Minh), hiện lưu giữ khoảng hơn 20.000 mẫu vật quý về khoáng sản, địa chất. Những hiện vật như khối đá kết tinh cổ 1,6 tỷ năm ở Kon Tum, hóa thạch sò tai tượng tại đảo Phan Vinh (quần đảo Trường Sa)… thu hút sự quan tâm của khách tham quan và học sinh, sinh viên đam mê khoa học, muốn tìm hiểu địa lý và lịch sử Trái đất.

Khai thác tiềm năng du lịch giáo dục

Việt Nam được ghi nhận nằm trong số 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất trên thế giới (theo đánh giá của Chương trình phát triển Liên hợp quốc-UNDP). Hệ sinh thái rừng, cao nguyên, đầm phá, biển đảo phong phú là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch sinh thái và giáo dục môi trường. Trong dòng chảy phục hồi mạnh mẽ của du lịch Việt Nam, các bảo tàng thiên nhiên, viện nghiên cứu sinh thái rừng hay hải dương học đang đứng trước cơ hội trở thành điểm đến trải nghiệm giáo dục hấp dẫn. Không chỉ lưu giữ tri thức khoa học, những thiết chế này còn có thể kể câu chuyện về môi trường, đa dạng sinh học, văn hóa bản địa theo cách sinh động, gần gũi với công chúng trong nước và quốc tế.

Thực tế cho thấy, khi được đầu tư nâng cấp, bổ sung hoạt động trải nghiệm, lượng khách tại nhiều bảo tàng thiên nhiên tăng lên rõ rệt trong khoảng vài năm qua. Việc kết nối với trường học, xây dựng chương trình tham quan theo chủ đề, lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học đang tạo hiệu ứng tích cực. Tuy nhiên, quá trình khảo sát cũng cho thấy một số khó khăn. Nhiều bảo tàng còn hạn chế về diện tích, công nghệ tương tác; trưng bày vẫn thiên về tĩnh; đội ngũ thuyết minh chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu khách phổ thông. Cơ chế phối hợp giữa ngành khoa học, văn hóa và du lịch ở một số nơi chưa thật chặt chẽ; nguồn kinh phí đầu tư, bảo quản mẫu vật còn hạn chế.

Đại diện một bảo tàng tại miền trung cho biết, nguồn thu từ vé tham quan chưa đủ để tái đầu tư lớn; cán bộ vừa làm nghiên cứu, vừa làm thuyết minh nên còn áp lực. Yêu cầu đặt ra là tiếp tục đào tạo nhân lực có kỹ năng truyền đạt kiến thức khoa học một cách sinh động, dễ hiểu; tăng cường ứng dụng công nghệ số; đẩy mạnh truyền thông, liên kết doanh nghiệp lữ hành. Những dự án đang triển khai như cơ sở mới của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, đề án mở rộng của Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền Trung hay việc cải tiến trưng bày tại Bảo tàng Hải dương học cho thấy quyết tâm đổi mới, sáng tạo.

Ngày nay, du lịch không chỉ là tham quan hay nghỉ dưỡng mà còn là quá trình học hỏi và trải nghiệm. Khi bảo tàng thiên nhiên mở rộng cửa với cộng đồng, mỗi chuyến đi có thể trở thành một bài học trực quan về môi trường, đa dạng sinh học và trách nhiệm bảo tồn. Đây là hướng đi có cơ sở thực tiễn, phù hợp xu thế du lịch bền vững và góp phần làm phong phú thêm sản phẩm du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới.

Có thể bạn quan tâm

Lễ hội Xòe - Sắc xuân Mường Bo năm 2026 sẽ diễn ra vào ngày 28/2 sắp tới tại Nhà văn hóa xã Mường Bo. (Ảnh: TITC)

Lên Mường Bo chiêm ngưỡng màn đại xòe giữa núi rừng Tây Bắc

Điểm nhấn của Lễ hội Xòe - Sắc xuân Mường Bo năm 2026 là màn đại xòe với sự tham gia của 568 người. Đây là lần đầu tiên tại Mường Bo, có một vòng xòe khổng lồ được kết nối bởi các nghệ nhân, giáo viên, học sinh cùng đông đảo nhân dân địa phương, tất cả cùng tạo nên một biểu tượng sống động cho tinh thần đoàn kết giữa đại ngàn.

Khách quốc tế đến Việt Nam ngày càng đông trong dịp Tết Nguyên đán 2026. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Đổi mới tư duy quảng bá: Mở đường cho du lịch Việt bứt phá

Liên tiếp chạm các mốc kỷ lục về lượng khách quốc tế, thương hiệu du lịch Việt đang cho thấy sức bật, sự vươn lên và phục hồi mạnh mẽ. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, kết quả này không chỉ đến từ nhu cầu thị trường mà còn từ những hiệu quả của sự đổi mới trong tư duy và cách làm xúc tiến, quảng bá điểm đến.

Đền có quy mô lớn, khuôn viên rộng, kiến trúc đẹp; có tòa hạ điện, trung điện, thượng điện, tả vu, hữu vu, cổng tam quan, các đồ lễ tế khí… được phục chế theo văn hóa thời nhà Nguyễn.

[Ảnh] Hàng nghìn du khách đến Đền thờ Hoàng đế Quang Trung ở Nghệ An dịp đầu xuân

Đền thờ Hoàng đế Quang Trung tọa lạc trên núi Dũng Quyết (phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An), độ cao 97m so mực nước biển. Đây là công trình văn hóa tâm linh, thu hút đông đảo du khách và người dân đến dâng hương, tưởng nhớ công ơn to lớn người Anh hùng áo vải dân tộc, nhất là dịp đầu xuân năm mới.

Là vùng đất có nhiều hoa ban - loài hoa đặc trưng của núi rừng Tây Bắc, bởi vậy tỉnh Điện Biên thường tổ chức Lễ hội Hoa Ban vào dịp tháng 3 hằng năm, khi hoa ban bung nở khắp núi đồi.

Tạo không gian trải nghiệm hoạt động của chiến sĩ Điện Biên tại Lễ hội Hoa Ban

Thông tin về các nội dung trong chương trình Lễ hội Hoa Ban Điện Biên 2026, ông Trần Hải Hà, quyền Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Điện Biên, cho biết: Trong số 20 nội dung thuộc lễ hội, Ban tổ chức dành riêng 5 nội dung tái hiện việc làm, đời sống của chiến sĩ trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.

Khách du lịch trong và ngoài nước chụp ảnh lưu niệm tại khu du lịch "Đường Trường Sơn huyền thoại - Hang chỉ huy" trong dịp Tết Nguyên đán 2026.

Quảng Trị chỉ đạo hỗ trợ, tạo điều kiện cho hoạt động du lịch quốc tế khu vực biên giới

Sau phản ánh của Báo Nhân Dân, ngày 25/2, thông tin từ Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị cho biết, lãnh đạo tỉnh vừa có chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho hoạt động đưa khách du lịch quốc tế tham quan, trải nghiệm các sản phẩm du lịch đang khai thác tại khu vực biên giới. 

AI giúp du khách khám phá điểm tham quan, đề xuất nhà hàng, xây dựng lịch trình du lịch cá nhân hóa và dịch ngôn ngữ theo thời gian thực.

Du khách Việt dẫn đầu châu Á về xu hướng sử dụng AI khi lên kế hoạch du lịch

Du khách Việt Nam đang dẫn đầu khu vực về mức độ sẵn sàng sử dụng trí tuệ nhân tạo khi lên kế hoạch du lịch. Theo đó, người Việt đã sử dụng AI để gợi ý điểm tham quan và hoạt động địa phương, đề xuất nhà hàng và lựa chọn ẩm thực, xây dựng lịch trình du lịch cá nhân hóa và dịch ngôn ngữ theo thời gian thực.

Khách quốc tế tham quan Thủ đô Hà Nội vào dịp Tết. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Định hình chiến lược phát triển du lịch trong thời kỳ mới

Bước vào vận hội phát triển mới của đất nước, ngành du lịch đang đứng trước cơ hội bứt phá để khẳng định vai trò động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện thể chế chính sách, kiến tạo môi trường phát triển thông thoáng và hiện đại trở thành yêu cầu then chốt để tạo đà tăng tốc.

Vẻ đẹp của dòng sông Hương thơ mộng. (Ảnh: TTXVN)

Ghé Huế - điểm đến trăng mật lãng mạn hàng đầu thế giới năm 2026

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam thông tin, mới đây, nền tảng du lịch trực tuyến hàng đầu thế giới Tripadvisor đã xếp hạng 25 điểm đến trăng mật lãng mạn nhất thế giới năm 2026 tại Giải thưởng Travelers’ Choice Best of the Best Destinations. Huế - đại diện duy nhất của Việt Nam xếp ở vị trí thứ 6 trong bảng xếp hạng này. 

Thành phố Đà Nẵng ẩn hiện dưới "biển" mây hồng rực rỡ trong ánh chiều tà.

[Ảnh] "Thành phố đáng sống" mộng mơ dưới những áng mây hồng

Trong bầu không khí của những ngày đầu năm, vẻ đẹp trong trẻo của mây trời giao hòa cùng nhịp sống năng động đã vẽ nên bức tranh một Đà Nẵng vừa mộng mơ, vừa năng động và hiện đại. Khoảnh khắc ấy không chỉ là món quà của thiên nhiên mà còn là lời chào, báo hiệu một năm mới khởi sắc, hanh thông, rạng rỡ.

Tự hào Tổ quốc trên đỉnh Tây Côn Lĩnh.

Chinh phục Tây Côn Lĩnh - nóc nhà vùng Đông Bắc

Hà Nội những ngày áp Tết Bính Ngọ 2026 trải qua đợt lạnh tăng cường, nhiệt độ giảm sâu, chạm ngưỡng 8°C. Tuy nhiên, khắc nghiệt của tiết trời không ngăn được háo hức khi chúng tôi đã chọn Tây Côn Lĩnh là điểm đến cuối cùng trong năm Ất Tỵ trong lịch trình chinh phục các đỉnh núi mờ sương.

Giải đua thuyền buồm trên sông Hậu.

Bài 2: Tái định vị để tạo đà bứt phá

Nếu giữ gìn bản sắc là nền móng, thì việc xác lập lại vị thế chính là điều kiện tiên quyết để du lịch Việt Nam vươn lên mạnh mẽ trong chặng đường mới. Du lịch được nhìn nhận như một lĩnh vực kinh tế tổng hợp, có mối liên kết chặt chẽ với văn hóa, con người, môi trường và sức mạnh mềm quốc gia.

Chỉ việc chiếc smartphone nhỏ gọn trên tay, du khách có thể tìm kiếm, thao tác đặt chỗ nhiều dịch vụ du lịch cho hành trình khám phá. (Ảnh: TTXVN)

Chuyển đổi số - "đòn bẩy" để hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh

Trước sức bật từ sự phục hồi mạnh mẽ sau dịch Covid-19 cùng sức ép cạnh tranh với các điểm đến trong khu vực, ngành du lịch Việt Nam đang đứng trước giai đoạn phát triển mới, nơi công nghệ số đóng vai trò là "đòn bẩy" để đổi mới cách thức quản lý, kinh doanh và phục vụ du khách. Qua đó, đưa du lịch ngày càng phát triển bền vững.

Khách quốc tế trải nghiệm hoạt động xin chữ đầu năm. (Ảnh: TTXVN)

Một mùa du lịch Tết rộn ràng và khởi sắc

Theo ước tính, trong 9 ngày nghỉ Tết, ngành du lịch đã đón khoảng 14 triệu lượt khách. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhận định, thành công của mùa du lịch Tết năm nay thể hiện rõ từ sự chủ động trong công tác chỉ đạo, cùng sự linh hoạt của các địa phương, doanh nghiệp và sức bật mạnh mẽ của thị trường khách nội địa lẫn quốc tế.

Một khoảnh khắc của Mai Hương trong chuyến đi khám phá khu vực hồ Toktogul Reservoir (Kyrgyzstan). (Ảnh nhân vật cung cấp)

Mở ra thị trường mới cho du lịch Việt

Khi du khách muốn khám phá một điểm đến mới nhưng không thích đi theo tour truyền thống, lại quá bận rộn để tự lên lịch trình hoặc còn chưa nắm rõ thông tin về nơi muốn trải nghiệm... đó chính là lúc cần tìm đến các Travel Planner để được thiết kế hành trình riêng.

Hội đua thuyền trên sông Lô, tỉnh Tuyên Quang thu hút đông du khách. (Ảnh: ĐỨC THẮNG)

Du lịch bội thu trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán

Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, lượng khách du lịch và doanh thu từ du lịch tại các địa phương đều tăng đột biến. Tuy nhiên, lượng khách tăng gây quá tải hạ tầng giao thông, thiếu phòng lưu trú tại một số điểm đến. Các địa phương cần sớm khắc phục bất cập về kết cấu hạ tầng, dịch vụ để đáp ứng đà tăng trưởng du lịch.

Đông đảo du khách đến tham quan, vui chơi tại Trung tâm du lịch cầu treo Buôn Đôn.

Các hoạt động vui Xuân, đón Tết ở Đắk Lắk diễn ra sôi nổi, an toàn, lành mạnh

Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, tại các địa phương và các khu, điểm du lịch từ khu vực phía tây đại ngàn đến phía Đông biển cả của tỉnh Đắk Lắk đã diễn ra nhiều chương trình nghệ thuật, lễ hội, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao đầu xuân sôi nổi… thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan, vui chơi, giải trí.