Hội tụ nhiều giá trị riêng có
Là hòn đảo tiền tiêu của Tổ quốc, nằm cách đất liền 15 hải lý, diện tích 10,32km2, dân số gần 25 nghìn người, đặc khu Lý Sơn không chỉ có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh mà còn là kho tàng di sản địa chất và văn hóa hiếm có của cả nước. Được hình thành từ hàng chục triệu năm, Lý Sơn mang dấu ấn độc đáo, hiếm có của năm miệng núi lửa trải đều trên khắp hòn đảo, nhiều vách đá hùng vĩ, hang động, vòm đá kỳ thú. Đây là di sản địa chất tầm quốc tế, tạo lợi thế phát triển du lịch trải nghiệm và khám phá. Cùng với đó, hệ sinh thái biển phong phú với rạn san hô nhiều chủng loại, thảm cỏ biển, các bãi biển hoang sơ và nước biển trong xanh tạo nên tiềm năng lớn cho du lịch sinh thái biển đảo...
Theo Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, ở Lý Sơn, sự kết hợp giữa biển và núi lửa tạo thành một chùm đặc sản độc đáo, một vẻ đẹp tự nhiên hiếm có. Đồng thời, sự đa dạng, độc đáo về hệ thống văn hóa phi vật thể đan xen, tích hợp lẫn nhau tạo nên một dòng chảy lịch sử, văn hóa trên đất đảo nối tiếp không ngừng từ thời tiền sử đến thời hiện đại. Trên đất đảo hùng binh còn in đậm dấu ấn tiền nhân gắn với lịch sử, gắn với chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông. Các chứng tích lịch sử, giá trị văn hóa, di tích, lễ hội được duy trì từ hàng trăm năm nay gắn liền với quá trình cắm mốc, xác lập chủ quyền biển đảo như: Âm linh tự, mộ lính Hoàng Sa, Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, vừa là chứng tích lịch sử, vừa là “địa chỉ đỏ” giáo dục lòng yêu nước, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước.
Ở Lý Sơn còn mang đậm bản sắc văn hóa biển đảo độc đáo, là nơi giao thoa văn hóa Sa Huỳnh, Chămpa, Đại Việt. Hệ thống các di tích như chùa Hang, các lăng thờ cá Ông, tiêu biểu là lăng Tân, nơi thờ hai bộ xương cá voi lớn nhất Việt Nam, những giá trị phi vật thể như lễ hội đua thuyền tứ linh, các phong tục, tập quán truyền thống tạo nên nét hấp dẫn riêng biệt, khó trộn lẫn.
Lý Sơn nổi tiếng với nghề trồng tỏi. Với kỹ thuật truyền thống và các giá thể bản địa mà thiên nhiên ban tặng cộng với khí hậu đặc trưng đã tạo ra tỏi Lý Sơn nổi tiếng cả trong và ngoài nước. Hình ảnh “vương quốc tỏi” và nghề đánh bắt hải sản lâu đời, thể hiện tinh thần chinh phục biển cả và bảo vệ chủ quyền quốc gia, không chỉ là biểu tượng kinh tế mà còn là điểm nhấn văn hóa độc đáo, góp phần làm tăng sức hút và sự hấp dẫn riêng biệt của Lý Sơn trong mắt du khách.
Đặc khu biển đảo giàu bản sắc
Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Y Ngọc, những năm qua, được sự quan tâm của Trung ương, với sự nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân cùng sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, du lịch Lý Sơn đã có bước phát triển đáng ghi nhận.
Mặc dù thương hiệu “Du lịch đảo Lý Sơn” ngày càng được biết đến rộng rãi, song thực tế cho thấy, tiềm năng và lợi thế vẫn chưa được khai thác tương xứng. Đơn cử, sự phát triển du lịch Lý Sơn còn thiếu chuyên nghiệp. Sản phẩm du lịch thiếu hấp dẫn, chủ yếu chỉ mới khai thác những giá trị tài nguyên du lịch sẵn có. Do vậy, phần lớn khách du lịch đến Lý Sơn là tự tổ chức chứ không theo tour du lịch, thời gian lưu trú trung bình chỉ đạt khoảng một ngày đêm, chi tiêu trung bình chưa tới một triệu đồng/người/ngày đêm.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Trung Lương, Phó Chủ tịch Liên chi hội Đào tạo du lịch Việt Nam (VITEA) cho rằng, để trở thành khu du lịch quốc gia, hướng đến trung tâm du lịch biển đảo, Lý Sơn cần nhanh chóng triển khai ba vấn đề cốt yếu: thực hiện quy hoạch tổng thể; thay đổi tư duy phát triển du lịch và coi trọng phát triển bền vững.
Đồng quan điểm quy hoạch phải đi trước một bước, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương chỉ rõ, với nhiều lợi thế để triển khai các mô hình du lịch thân thiện môi trường, Lý Sơn cần ưu tiên các loại hình du lịch xanh, bền vững nhằm bảo tồn vẻ đẹp thiên nhiên của “vương quốc tỏi”, gắn tăng trưởng kinh tế với gìn giữ giá trị thiên nhiên-văn hóa.
Theo các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, du lịch biển đảo là hướng đi tất yếu của đặc khu Lý Sơn. Một trong những giải pháp quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch biển đảo Lý Sơn là hợp tác liên kết vùng và thu hút các nhà đầu tư lớn. Lý Sơn cần kết nối với các địa phương trong vùng duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, hình thành tuyến du lịch “rừng-biển-đảo”, kết nối không gian du lịch Măng Đen-Sa Huỳnh-Lý Sơn-Bình Sơn.
Tiến sĩ Nguyễn Thanh Tưởng (Trường đại học Sư phạm Đà Nẵng) cho rằng phải dựa trên tiềm năng đặc thù của đảo, với tầm nhìn chiến lược biến Lý Sơn thành “đảo di sản văn hóa-sinh thái biển tầm quốc tế”, kết hợp giữa bảo tồn-trải nghiệm-công nghệ-thương hiệu. Để hiện thực hóa giải pháp này, cần xây dựng thương hiệu du lịch độc nhất “Thủ phủ Hoàng Sa-Đảo núi lửa Lý Sơn”; tăng cường kết nối hạ tầng; phát triển hạ tầng dịch vụ cao cấp và xanh hóa du lịch...
“Đảo Lý Sơn là niềm tự hào của tỉnh Quảng Ngãi. Do vậy, Đảng ủy, chính quyền đặc khu Lý Sơn cần chủ động, sáng tạo, phát huy nội lực, tranh thủ tốt các nguồn lực bên ngoài để xây dựng Lý Sơn trở thành đặc khu biển đảo giàu bản sắc, phát triển bền vững gắn chặt với bảo vệ chủ quyền biển đảo. Lý Sơn phải sáng, xanh, sạch, đẹp và an toàn, xứng đáng là nơi được xác định là trung tâm du lịch biển đảo”, đồng chí Hồ Văn Niên, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi nói.
