Thông điệp về khát vọng tự chủ của Liên minh châu Âu (EU)

Thông điệp Liên minh năm 2025 mà Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen vừa đưa ra đã phản ánh mong muốn tự chủ của Liên minh châu Âu (EU), hướng tới xây dựng khối vững mạnh, tự cường.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tuy nhiên, giữa sóng gió bủa vây, để những cam kết đầy tham vọng có thể trở thành hiện thực, cần nhiều nỗ lực và sự đoàn kết của các nước thành viên.

Khẳng định khát vọng và quyết tâm tự chủ của EU là nội dung xuyên suốt Thông điệp Liên minh năm 2025, được Chủ tịch EC Ursula von der Leyen đọc tại trụ sở Nghị viện châu Âu ở Strasbourg, Pháp. Chủ tịch EC nhấn mạnh mong muốn củng cố sức mạnh nội tại của khối ở hàng loạt khía cạnh, từ an ninh, quốc phòng cho đến kinh tế, xã hội, y tế, công nghệ.

Trong bối cảnh những mối đe dọa an ninh liên quan tình hình tại Ukraine ngày càng gia tăng, bà Leyen giới thiệu kế hoạch “Sẵn sàng 2030”, với mục tiêu huy động 800 tỷ euro cho lĩnh vực quốc phòng. EU cũng khẳng định hỗ trợ Ukraine, trong đó có thành lập Liên minh thiết bị bay không người lái cùng với quốc gia Đông Âu này.

Một số sáng kiến đáng chú ý khác được đưa ra: thành lập Quỹ Scaleup Europe trị giá nhiều tỷ euro để hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển; triển khai Sáng kiến chống chịu y tế toàn cầu nhằm củng cố vị thế EU trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe; công bố Đạo luật phát triển điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo để EU không bị “chậm chân” trong cuộc chạy đua công nghệ…

Tuy nhiên, trước những lời cam kết củng cố vị thế tiên phong, dẫn dắt của EU, nhiều ý kiến hoài nghi rằng liệu Brussels có rơi vào cảnh “lực bất tòng tâm”, khi năng lực tài chính hạn chế và sự chia rẽ nội khối vẫn sâu sắc còn sức ép từ bên ngoài ngày một gia tăng? Cuộc xung đột ở Ukraine đã bước sang năm thứ tư và tác động mạnh đến tình hình chính trị, an ninh của châu Âu. Những khác biệt giữa các nước thành viên EU về quản lý xung đột đặt ra thách thức về đoàn kết nội khối.

Sự chia rẽ lộ rõ khi nhìn vào kế hoạch bảo đảm an ninh hậu xung đột cho Kiev. Không phải quốc gia EU nào cũng sẵn sàng triển khai quân tới Ukraine. Cuộc xung đột ở Ukraine khiến châu Âu gánh chịu một khoản chi phí khổng lồ. Trong giai đoạn 2022-2024, các quốc gia thành viên EU và Ủy ban châu Âu đã hỗ trợ Ukraine số tiền tổng cộng gần 122 tỷ USD. Một bộ phận không nhỏ người dân các nước EU cũng bày tỏ phản đối kế hoạch triển khai quân.

Mối quan hệ phức tạp với đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương là Mỹ sau khi ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ thứ hai cũng là vấn đề khó với EU. Sóng gió đã đến với quan hệ Mỹ-EU liên quan vấn đề thương mại, chi tiêu quốc phòng và vấn đề Ukraine. Mỹ và EU đạt được thỏa thuận thương mại vào cuối tháng 7/2025, theo đó Washington áp mức thuế 15% đối với hàng nhập khẩu từ 27 nước EU, Brussels cam kết mua các sản phẩm năng lượng của Washington.

Có nhiều ý kiến cho rằng Brussels đang có sự nhượng bộ lớn trong thỏa thuận. Về vấn đề Ukraine, những tuyên bố gần đây của Mỹ cho thấy, nước Mỹ muốn châu Âu phải gánh vác phần lớn trách nhiệm bảo đảm an ninh cho Ukraine.

EU cũng đang tụt hậu trong cuộc đua công nghệ so với các nước lớn như Mỹ hay Trung Quốc. Đây là một điều đáng tiếc, bởi Brussels có tầm nhìn rất sớm về các làn sóng công nghệ và cũng là hình mẫu cho các khu vực khác trên thế giới trong xây dựng khuôn khổ pháp lý cho lĩnh vực công nghệ. Một trong những nguyên nhân cốt lõi là sự thiếu hụt nguồn vốn đầu tư, giữa lúc châu Âu đang đứng trước những sức ép tài chính nặng nề.

Trước Nghị viện châu Âu, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen tuyên bố: “Thế giới đang nhìn về châu Âu, và châu Âu đã sẵn sàng để lãnh đạo”. Thông điệp Liên minh đã phản ánh khát vọng tự chủ và củng cố vị thế của Brussels trên trường quốc tế, dù để hiện thực hóa những sáng kiến, cam kết được đưa ra sẽ không dễ dàng.

Có thể bạn quan tâm

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Kinh tế châu Âu phục hồi ấn tượng

Kinh tế Khu vực đồng euro (Eurozone) ghi nhận dấu hiệu phục hồi ấn tượng khi tăng trưởng vượt các dự báo. Với mức 1,5% trong năm 2025, đây là năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp của Eurozone, bất chấp một năm đầy biến động với những thách thức từ tranh chấp thương mại và căng thẳng địa chính trị toàn cầu.

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một ngành khoa học máy tính đề cập đến quá trình tái tạo trí thông minh của con người trong máy móc.

“Kẻ bên lề” len vào trật tự toàn cầu

Thật khó để tiếp tục nói về trí tuệ nhân tạo (AI) như một “xu hướng công nghệ”, khi “dạng quyền lực mới” này đã len sâu vào các cấu trúc kinh tế, xã hội và chính trị toàn cầu. Song, những lo ngại về rủi ro, bất bình đẳng và quyền kiểm soát AI vẫn hiện hữu thường trực trong trật tự thế giới.

Quang cảnh Thủ đô Caracas, Venezuela. (Ảnh: Xinhua)

Vẹn cả đôi đường

Mỹ vừa quyết định nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu mỏ Venezuela, đồng thời xúc tiến mở lại Đại sứ quán tại Caracas. Tín hiệu tích cực từ phía Washington được đánh giá là sẽ giúp ngành dầu mỏ nói riêng và nền kinh tế Venezuela nói chung vượt giai đoạn đầy khó khăn hiện nay.

Bà Sanae Takaichi phát biểu trong cuộc bỏ phiếu bầu Chủ tịch đảng LDP cầm quyền Nhật Bản, tại Tokyo, ngày 4/10/2025. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Bầu cử Hạ viện tại Nhật Bản: “Phép thử” cho sự quyết liệt

Các đảng phái chính trị ở Nhật Bản đã chính thức bước vào chiến dịch vận động tranh cử cho cuộc bầu cử Hạ viện dự kiến diễn ra ngày 8/2 tới. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) chấm dứt liên minh kéo dài 26 năm với đảng Công Minh và thành lập liên minh cầm quyền mới với đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).

Lực lượng an ninh Syria tiến vào thành phố Sweida ở miền nam nước này. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lộ trình cam go hướng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Syria

Trong những ngày qua, quân đội Syria mở hai hành lang nhân đạo, một dẫn vào Kobane và một tại tỉnh Hasakeh lân cận, nhằm tạo điều kiện đón hàng viện trợ. Giới quan sát đánh giá cao khi quyết định nêu trên đã giúp người dân nơi đây, chủ yếu là người Kurd, sống sót qua mùa đông lạnh giá.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.