Đổi mới công nghệ thi công giảm chi phí xã hội trên các công trình
Một tuyến đường mở rộng, một cây cầu mới hay một tuyến metro nếu thi công trên mặt đất có thể kéo theo hàng loạt hệ lụy khó có thể đo đếm được. Đó là giải phóng mặt bằng, di dời công trình kỹ thuật, ùn tắc, bụi và tiếng ồn. Đặc biệt công trình kéo dài nhiều năm còn ảnh hưởng đến đời sống và việc kinh doanh mua bán của người dân.
Bà Nguyễn Thị Mai, nhà nằm ngay mặt tiền đường Phạm Văn Bạch, phường Tân Sơn (phường 15, quận Tân Bình trước đây) vẫn còn lo lắng vì tuyến đường này thi công mở rộng kéo dài gần 20 năm nay nhưng hiện vẫn chưa làm xong. Bà Mai phản ánh: “Nhìn đường phẳng nhựa bây giờ khác hẳn chứ vài năm trước người dân phải né rào chắn, hố ga không là sập bẫy. Công trình thi công vài bữa rồi để đó, lúc thành phố phê duyệt mở rộng thêm một đoạn về phía đường Cộng Hòa thì chúng tôi còn khổ sở hơn”.
Cũng tại khu vực đường Phạm Văn Bạch hướng mũi tàu giao với đường Cộng Hòa, thành phố đang tổ chức thi công tuyến Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) nên mặt đường bị thu hẹp, hạn chế lưu thông để thi công nhà ga ngầm Phạm Văn Bạch. Người dân sinh sống ở khu vực này kỳ vọng, việc thi công tuyến metro này với công nghệ mới sẽ ít xáo trộn sinh hoạt và giao thông đi lại.
Ban Quản lý Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, từ tuyến Metro số 1 đã vận hành và tuyến Metro số 2 dài 11km đang thi công cũng như 5 tuyến khác sắp triển khai, thành phố đều dùng công nghệ đào ngầm (TBM) để thi công các nhà ga ngầm. Đây là giải pháp đặc biệt quan trọng đối với một đô thị đông dân, bởi không chỉ giảm chiếm dụng mặt đường mà còn hạn chế việc phải giải phóng mặt bằng trên diện rộng.
Liên quan đến công nghệ thi công ngầm, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Thành phố (Ban Hạ tầng) cho biết: Trong tháng 9 này, Ban sẽ triển khai dự án thi công phục hồi đường cống thoát nước cũ, xuống cấp bằng công nghệ không đào hở (công nghệ Nhật Bản). Hệ thống đường ống phục hồi có chiều dài 2,1km nằm trên 3 tuyến đường Yersin, Cống Quỳnh, Cách mạng Tháng Tám thuộc phường Bến Thành, Cầu Ông Lãnh và phường Nhiêu Lộc.
Đây cũng là khu vực trung tâm có lưu lượng phương tiện đi lại đông đúc, tập trung đông dân cư. Theo ông Đậu An Phúc, Giám đốc Ban Hạ tầng, thành phố triển khai dự án này (dự án SPR) nhằm góp phần giảm rủi ro về việc sụt lún mặt đường ảnh hưởng an toàn giao thông và giảm thiểu tình trạng kẹt xe. Dự án này sẽ là mô hình để nhân rộng cho các dự án tương đồng giúp thành phố chỉnh trang hạ tầng đô thị, hạn chế thấp nhất việc đào xới thi công ảnh hưởng chất lượng sống của người dân thành phố.
Cầu cạn: giảm phụ thuộc vào nguồn cát, đá, vật liệu
Thực tế những năm gần đây cho thấy áp lực nguồn vật liệu đang là một trong những nút thắt của đầu tư công Thành phố Hồ Chí Minh. Vì vậy, giải pháp thi công cầu cạn được đánh giá là giảm phụ thuộc vào vật liệu cát, đá khi thi công xây dựng.
Theo các đơn vị thi công, nếu dùng giải pháp cầu cạn công trình sẽ giảm nhu cầu sử dụng mặt bằng, giảm xung đột với giao thông hiện hữu, nhất là rút ngắn thời gian thi công ở những khu vực không thể mở rộng mặt bằng. Hiện, giải pháp cầu cạn bắt đầu được vận dụng cho một số công trình trọng điểm, trong đó có tuyến đường Vành đai 3 và một số tuyến cao tốc kết nối vùng.
Ông Phan Hữu Duy Quốc, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Xây dựng số 1-CTCP (CC1) đánh giá, so với phương án đường trên nền đất đắp, cầu cạn có thể hạn chế tác động đến môi trường sống, giảm tình trạng chia cắt địa hình, không cản trở khả năng thoát lũ và giảm phạm vi chiếm dụng mặt bằng. Bên cạnh đó, nếu xem xét trên toàn bộ vòng đời công trình, các yếu tố về bảo trì cũng cần được tính toán đầy đủ khi đánh giá hiệu quả của phương án cầu cạn.
Tuy nhiên, việc có áp dụng giải pháp cầu cạn hay không phụ thuộc vào phương án được lựa chọn trong quá trình lập kế hoạch, nghiên cứu và thiết kế của chủ đầu tư. Hiện CCI đang thi công cầu cạn tại một gói thầu thuộc dự án Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh và một số gói thầu cầu, đường khác.
Mới đây, Sở Xây dựng Thành phố vừa đề nghị một số sở, ngành và các địa phương cùng các ban quản lý dự án nghiên cứu việc sử dụng giải pháp cầu cạn khi đầu tư hạ tầng giao thông giai đoạn 2026-2030 theo chỉ đạo của Ủy ban nhân dân Thành phố.
Đặc biệt, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn phải đưa giải pháp cầu cạn vào tính toán ngay từ bước lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi hoặc báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư. Đây được xem là lời giải cho những cung đường đi qua khu vực có nền đất yếu, các đoạn phải đào sâu, đắp cao nhằm bảo đảm tính bền vững dài hạn trước nguy cơ nước biển dâng.
Theo Tiến sĩ Ngô Trùng Dương, Trường đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh, các đô thị lớn tại Việt Nam, trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với những siêu dự án ngầm như đường sắt đô thị (metro), hầm chui giao thông, cùng hệ thống hào kỹ thuật.
Tuy nhiên, ông khuyến nghị các nhóm rủi ro cốt lõi khi thi công ngầm đô thị là sụt lún đất nền và xuất hiện "hố tử thần”; nguy cơ nứt, lún công trình lân cận hay Biến động địa chất thủy văn... Bên cạnh đó, thành phố còn gặp hạn chế quan trọng như thiếu khung pháp lý không gian ngầm và dữ liệu ngầm thiếu đồng bộ. Vì vậy đòi hỏi giải pháp thi công mới cần được tiếp cận khoa học, cẩn trọng hơn.
![[Ảnh] Những hình ảnh ấn tượng tại chương trình Tổ quốc trong tim 2026](https://cdn.nhandan.vn/images/N7Y3XonSDQAhPtCQp5ycl_HeSxlj7DG7B50VAXUWLM5DJWXVP3-5y9FFs2L_zjDVBOsEU-kP7b-p_hQfxxEcLg/ndo_br_2n6a6989-5874.jpg.avif)
