Tết Huế

Giữa nhịp sống hối hả của thời đại ngày nay, Tết Huế vẫn chứa đựng sự trọng thị và tinh tế vốn có. Nhìn hình ảnh cây nêu bay trong gió, làn khói nồng thơm, xanh biếc từ một mái nhà hay chậu mai vàng chớm nở… vậy là Tết đã về.
Cây nêu thướng lên đón Tết tại Hiển Lâm Các (Kinh thành Huế). ( Ảnh Hiếu Trương)
Cây nêu thướng lên đón Tết tại Hiển Lâm Các (Kinh thành Huế). ( Ảnh Hiếu Trương)

Những giá trị nguyên bản

Từ thời Nguyễn, phong tục dựng cây nêu là một phần không thể thiếu mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Đối với chốn cung đình, lễ Thướng Tiêu (dựng nêu) thường được tổ chức vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Ở các làng, xã lân cận, thời điểm tổ chức dựng nêu sẽ tùy vào tục lệ của địa phương nhưng phải trước ngày 30 Tết. Quá trình dựng nêu trải qua các nghi thức như nghinh thần (đón thần linh tới dự lễ), lễ cúng thần, khánh hạ (lễ thành), tống thần (tiễn thần linh đi) và đốt sớ.

Thời khắc cây nêu cao vút được dựng lên, mọi công việc sẽ tạm ngừng để người dân đón Tết. Hình ảnh cây nêu của triều đình xưa mang theo ước nguyện mưa thuận gió hòa, người dân làm ăn thuận lợi. Ở quy mô làng, xã (tộc họ), cây nêu đại diện cho lời cầu mong tổ tiên phù hộ, che chở cho con cháu.

Ông Nguyễn Phi Nè (66 tuổi) trú làng Tân Thành, thôn Tân Xuân Lai, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền là thành viên trong nhóm dựng nêu của tộc Nguyễn làng này. “Từ thời cha ông, việc dựng cây nêu và cúng kính trong dịp Tết cổ truyền luôn gắn với ý niệm “Tống cựu nghinh tân”. Những ngày cuối năm, mọi công ăn việc làm đều dừng lại, bà con dành thời gian chuẩn bị đón một năm mới sum vầy, đầy mới mẻ. Mỗi nơi có một cách dựng nêu phù hợp với tình hình thực tế. Theo quy định, cây tre được chọn làm nêu phải thẳng, đẹp, hình dáng chắc chắn. Ở ngọn nêu có treo một chiếc giỏ, bên trong đựng trầu cau, giấy tiền”, ông Nè nhấn mạnh.

Hình ảnh cây nêu Tết không chỉ thể hiện vẻ đẹp mà còn là lời nhắc nhở dân làng sinh sống hòa thuận, đoàn kết, dĩ hòa vi quý. Theo truyền thống các làng, trong những ngày Tết, nghiêm cấm gây ồn ào, mất an ninh trật tự xóm làng. Thay vào đó, dân làng gặp gỡ, trò chuyện bằng những câu chúc bình an, may mắn. Tết Huế sẽ kết thúc vào ngày mồng 7 tháng Giêng, khi cây nêu được hạ xuống. Các nghi thức của lễ cúng hạ nêu tương tự như khi dựng nêu.

Là thế hệ trẻ có trách nhiệm kế thừa những giá trị tốt đẹp của làng Tân Thành, anh Nguyễn Phi Trường (30 tuổi) thấu hiểu rõ vai trò của mâm cơm ngày Tết. Ngày còn nhỏ, anh Trường hay theo mẹ ra chợ sắm sửa bánh mứt. Anh Trường vẫn nhớ kỷ niệm cả nhà loay hoay bên bếp củi nấu nồi bánh chưng, bánh tét, soạn một mâm cơm dâng kính lên ban thờ. Khoảnh khắc đó góp phần hình thành nên tính cách kỹ lưỡng, chỉn chu của mỗi người dân xứ Huế. “Trong một năm, mỗi người có một công việc, cuộc sống riêng. Chỉ có ngày Tết hay lễ dựng cây nêu, anh em trong làng cùng tụ hội. Tham gia lễ dựng nêu là cách lớp trẻ chúng tôi lưu giữ những kinh nghiệm, bài học của thế hệ ông cha đi trước”, anh Trường cho hay.

Lắng đọng từng khoảnh khắc

Dáng vẻ dịu dàng và thư thả là những đặc trưng gắn liền với Huế. Tuy nhiên, ở góc độ vui chơi, Tết Huế đã để lại biết bao cảm xúc cho con người. Có thể thấy, đại đa số người dân đất Huế ưa chuộng không gian sinh hoạt cộng đồng gắn liền với Tết. Thầy giáo Trần Văn Toản (51 tuổi) trú thành phố Huế nhớ lại: “Với tôi, không gian Tết gắn liền với bối cảnh làng quê, ngôi nhà, sân vườn. Đó là đường thôn, ngõ xóm được dọn dẹp sạch sẽ, là đám trẻ con tung tăng một chục áo mới; là cảnh bà con chòm xóm tập trung mổ heo chia thịt…”.

Như bao địa phương trên dải đất miền trung, Tết Huế luôn có sự xuất hiện của mầu sắc hoa vạn thọ, hoa mai vàng. Nhà vườn cất công chăm sóc, tưới tắm chỉ mong hoa nở đúng thời điểm, rộ sắc. Ngắm nhìn chồi mai vươn lên, mỗi người đặt chút niềm tin về một năm mới đầy sung túc, thuận lợi. Cho đến nay, một nét đẹp văn hóa vẫn còn tồn tại ở Huế chính là việc đến từng nhà chúc Tết. Ngày trước, chuyện đi chơi Tết chủ yếu là đi bộ.

Thầy giáo Toản vẫn nhớ như in, khi nhỏ, anh theo chân ba mẹ đến nhà bà con họ hàng chúc Tết. Khi lớn đến lứa tuổi cấp 2, cấp 3, anh cùng đám bạn vào các nhà chơi Tết. Thuở đó, đám trẻ đi bộ từ đầu đến cuối làng không biết mệt. Đêm 30 Tết, các làng đều tổ chức văn nghệ. Đây là dịp bà con tập trung ở nhà văn hóa đón xem chương trình văn nghệ cây nhà lá vườn. Những thôn xóm có phong trào nghệ thuật sôi nổi còn tổ chức hô hát bài chòi và các trò chơi dân gian khác.

Là một giáo viên, anh Toản luôn đề cao tính truyền thống trong ngày Tết. “Ẩm thực Tết xưa chủ yếu là những thứ tự tay làm. Nhà nhà gói bánh tét, làm mứt gừng, đổ bánh thuẫn, làm dưa món. Các xóm chung tiền mổ con heo chia nhau ăn Tết. Ngày nay, đời sống xã hội phát triển hơn nên nhiều gia đình mua sắm những mặt hàng có sẵn. Từ thực tế đó mà không khí Tết đã phần nào thay đổi”, anh Toản chia sẻ.

Trong những ngày cuối của năm, dòng người xuôi ngược khắp con đường làng để đi tảo mộ ông bà trước Tết. Xen lẫn trong đó là các bà, các chị tranh thủ mua sắm vài món đồ cuối cùng để ngày 30 kịp cúng tất niên và mời ông bà về đón Tết. Đối với trẻ con thì Tết là những ngày mồng 1, mồng 2, mồng 3 náo nhiệt. Còn đối với người lớn, phần đông sẽ cảm nhận rõ vị Tết ở những ngày trước thời khắc giao thừa. Lúc này, sự ấm cúng và thiêng liêng của giá trị văn hóa truyền thống gia đình Việt Nam sẽ hiện diện khắp mọi nếp nhà.

Có thể bạn quan tâm

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing sử dụng nhạc cụ của người Vân Kiều, Pa Kô do trường sưu tầm, trưng bày để sinh hoạt văn hóa văn nghệ.

Gìn giữ văn hóa bản địa

Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing, xã Lìa (tỉnh Quảng Trị) đã xây dựng một không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều và Pa Kô ngay trong khuôn viên nhà trường, qua đó giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương, tôn trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.

Công nhân Công ty TNHH Ngọc Chung Coir hoàn thiện sản phẩm dây thừng trang trí trước khi xuất xưởng. (Ảnh MỸ HÀ)

Trăn trở nghề sản xuất xơ dừa

Không chỉ nổi tiếng về những món đặc sản gắn liền với dừa, rừng dừa Tam Quan, thị xã Hoài Nhơn (cũ) được đánh giá như “thiên đường dừa thứ hai” của Việt Nam.

Đình làng Lựu Bảo đầy trang nghiêm.

Dấu xưa Lựu Bảo

Qua bao nhiêu năm tháng, ngôi làng Lựu Bảo thuộc phường Kim Long, thành phố Huế vẫn chứa đựng vẻ đẹp nên thơ. Tứ bề gió thổi mây che, làng xưa tựa như nàng thiếu nữ soi bóng xuống dòng sông Bạch Yến trong xanh. Chuyện làng, chuyện sông không thể tách rời là vậy.

Công nhân Hợp tác xã chiếu cói Hoài Châu Bắc hoàn thiện một công đoạn làm ra chiếc chiếu thành phẩm. (Ảnh MỸ HÀ)

Làng nghề chiếu cói Hoài Nhơn

Dệt chiếu cói là nghề truyền thống lâu đời ở xã Hoài Châu Bắc, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định (nay là phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai).

Nhiều du khách trẻ thích thú khi check-in tại Tháp Pô Klong Garai.

Giữ gìn Bảo vật quốc gia, góp phần thúc đẩy du lịch

Khánh Hòa là vùng đất giao thoa văn hóa với sự chung sống của 36 dân tộc anh em, trong đó nổi bật là văn hóa Chăm và Raglai, thể hiện qua hệ thống đền tháp cổ kính, các lễ hội truyền thống đặc sắc cùng phong tục tập quán giàu bản sắc.

Hòn Vọng Phu trong không gian đô thị ở Thanh Hóa.

Nỗ lực bảo tồn hòn Vọng Phu cùng cụm di tích An Hoạch

Hòn Vọng Phu trên đỉnh núi An Hoạch (núi Nhồi) ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cùng những “Vọng Phu thạch” hiện hữu trên nhiều miền đất đã gắn liền với lịch sử dựng nước, giữ nước cùng đạo lý, nhận thức thẩm mỹ của dân tộc.

Bãi Làng - khu vực trung tâm Cù Lao Chàm.

Cù Lao Chàm - Viên ngọc thô đang được "mài giũa"

Mùa du lịch năm 2025, cụm đảo gần bờ của thành phố Đà Nẵng là Cù Lao Chàm đón hơn 269.000 du khách. So với năm 2024 và những năm trước đó, con số này cho thấy sự tăng trưởng và là một lời khẳng định: Những tiềm năng du lịch mạnh mẽ của “viên ngọc thô” xứ Quảng đang dần được cụ thể hóa, khai thác một cách hiệu quả và đúng hướng.

Cô gái Chăm trong Lễ hội Katê tại Khánh Hòa.

Thúc đẩy liên kết vùng du lịch trọng điểm

Những năm gần đây, hành trình du lịch nối dài giữa “biển xanh” Khánh Hòa và “đại ngàn” Đắk Lắk đã trở thành xu hướng mới. Sự dịch chuyển đó thể hiện nhu cầu khám phá nhiều hơn của du khách, đồng thời tạo cơ hội hình thành các tour, tuyến liên vùng mang dấu ấn riêng của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Du khách trải nghiệm làm đồ gốm khi tới thăm làng Thanh Hà.

Độc đáo làng gốm hơn 500 năm tuổi

Tại lễ trao giải thưởng Du lịch Việt Nam năm 2025 vừa qua, làng gốm Thanh Hà là đại diện của thành phố Đà Nẵng được vinh danh tại hạng mục “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất”.

Ông Lê Văn Nghĩa kiểm tra chất lượng sản phẩm rượu cần.

Bảo tồn và phát triển nghề truyền thống

Giữ được hương vị nồng say của rượu cần truyền thống sẽ mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho bà con Cơ Tu. Đó là cách làm kinh tế hiệu quả của ông Lê Văn Nghĩa và một số hộ dân ở thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.

Người dân và du khách nghe hát bài chòi ở Hội An.

Cân bằng giữa phát triển và gìn giữ ở Hội An

Sau khi mở rộng địa giới thành phố Đà Nẵng, Hội An (cũ) nay gồm ba phường: Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và một xã đảo Tân Hiệp (Cù Lao Chàm) tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trong chiến lược phát triển du lịch-văn hóa của thành phố.

Thu gom lưới bẫy bắt chim yến trái phép. (Ảnh CTV)

Cần có giải pháp bảo vệ chim yến

Những năm gần đây, nạn săn bắt chim yến trái phép diễn ra tràn lan ở nhiều địa phương trên cả nước, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của quần thể chim yến ở nước ta.

Đảo Lý Sơn, hạt nhân du lịch biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi.

Tìm hướng phát triển bền vững du lịch biển, đảo Quảng Ngãi

Du lịch biển, đảo Quảng Ngãi có nhiều tiềm năng trở thành trụ cột phát triển kinh tế- xã hội quan trọng. Tỉnh cần tạo ra sức mạnh tổng hợp, cân bằng lợi ích kinh tế-xã hội và môi trường để du lịch biển, đảo Quảng Ngãi phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và khẳng định vị thế trong khu vực.

Võ cổ truyền đã và đang được triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển một cách bài bản, bền vững

Bảo tồn và lan tỏa võ cổ truyền

Võ cổ truyền Bình Định không chỉ là một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà còn là một hệ giá trị sống động, có khả năng thích ứng và phát triển trong thời đại mới. Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, văn hóa truyền thống không thể chỉ lưu giữ trong bảo tàng hay lễ hội mà phải được đưa vào đời sống, đến với thế hệ trẻ.

Hội thi Ẩm thực Yến sào Khánh Hòa.

Độc đáo Lễ hội Yến sào Khánh Hòa

Không chỉ thành kính tri ân, tưởng nhớ công đức lớn lao của thủy tổ, thánh mẫu, các vị tiền bối sáng lập, phát triển ngành nghề yến sào trong suốt 700 năm qua, Lễ hội Yến sào Khánh Hòa đã tạo nên một không gian văn hóa biển, đảo đa dạng và sinh động.

Bề mặt dải đá bằng phẳng, đoạn rộng nhất lên tới 50 mét.

Kỳ quan dưới đáy biển Gia Lai

Làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp bình yên cùng cảnh sắc biển, trời hùng vĩ, mà còn được nhiều người say đắm bởi một kỳ quan độc đáo.

Phụ nữ Pa Kô làm món Đổi A-lỗq chuẩn bị cho ngày lễ Aza.

Món ăn độc đáo của người Pa Kô

Khi còn nhỏ, tôi biết đến món Đổi A-lỗq (cơm nếp ống tre) của người Pa Kô qua những lần theo bố về thăm quê nội ở thôn A Liêng, xã Tà Rụt (Quảng Trị) bên dòng Krông Klang. Hương vị đặc trưng của món ăn này vẫn in đậm trong ký ức sau những lần tôi dự lễ hội và thưởng thức cùng mọi người.

Công đoạn khoét rỗng mõ là quan trọng nhất

Giữ tiếng mõ làng Thủy Xuân

Giữa không gian thanh vắng ở tổ 11, phường Thủy Xuân, thành phố Huế, tiếng cốc cốc khi nhỏ khi to đưa con người về chốn tĩnh tại. Ở vùng đất Cố đô, người ta vẫn còn nhớ đến làng mõ Thủy Xuân.