Tăng sức chống chịu cho ngành dệt may

Bảy tháng qua, tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 27 tỷ USD, tăng 2,7% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là con số ấn tượng, phản ánh sự nỗ lực của doanh nghiệp trước biến động thị trường, với chi phí vận chuyển, giá nguyên phụ liệu nhập khẩu ngày càng tăng cao. Bên cạnh những thành quả đạt được, doanh nghiệp cũng khẩn trương triển khai các giải pháp nhằm nâng cao năng suất, gia tăng giá trị để bảo đảm hiệu quả hoạt động cũng như sớm hoàn thành các mục tiêu đề ra.

Đối diện nhiều khó khăn

Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) Trương Văn Cẩm cho biết, những tháng đầu năm, ngành dệt may Việt Nam đối diện nhiều khó khăn trước biến động thị trường, từ thay đổi chính sách thương mại, thuế quan của Mỹ đến xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm chi phí logistics tăng cao, gây ảnh hưởng tới doanh nghiệp.

Với sự nỗ lực của toàn hệ thống, tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành dệt may trong 7 tháng đạt hơn 27 tỷ USD, tăng 2,7% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 7, đạt 4,67 tỷ USD, tăng 8,2% so với tháng 6 và tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2025. Mặc dù tháng 7 không phải là tháng cao điểm nhưng con số ấn tượng trên không chỉ phản ánh sự nỗ lực đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mà còn thể hiện sức chống chịu và khả năng thích ứng trước những biến động toàn cầu của ngành.

Những tháng đầu năm, ngành dệt may Việt Nam đối diện nhiều khó khăn trước biến động thị trường, từ thay đổi chính sách thương mại, thuế quan của Mỹ đến xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm chi phí logistics tăng cao, gây ảnh hưởng tới doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký

Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) Trương Văn Cẩm

Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10 Thân Đức Việt thông tin thêm, thời gian qua, đơn vị đối diện nhiều áp lực khi nhu cầu tiêu dùng, đơn hàng sụt giảm, nhất là các mặt hàng áo sơ-mi, dệt kim bị ảnh hưởng lớn do chính sách tăng thuế của Mỹ. Không chỉ vậy, tình hình chính trị thế giới bất ổn kéo dài, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông tiếp tục leo thang đẩy giá nguyên phụ liệu, logistics tăng cao làm giảm biên lợi nhuận doanh nghiệp.

Tâm thế vượt khó, đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu hàng hóa đã giúp doanh thu của đơn vị trong 7 tháng đạt 2.990 tỷ đồng, bằng 109% so với kế hoạch. Để sớm hoàn thành mục tiêu đề ra, doanh nghiệp tiếp tục bám sát diễn biến thị trường, đi tìm nguồn cung nguyên liệu và đầu ra mới cho sản phẩm cũng như đánh giá hiệu quả khách hàng, tập trung công tác nghiên cứu và chuyển đổi sản phẩm, nghiên cứu sản phẩm mới, đẩy nhanh tốc độ may mẫu, chất lượng mẫu,… qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Với sự đầu tư phát triển theo chuỗi, dẫn dắt các doanh nghiệp phát triển, Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực cả về doanh thu lẫn lợi nhuận. Tuy nhiên, đơn vị cũng đối diện nhiều áp lực từ thị trường, đơn hàng, chi phí tiếp tục gia tăng. Chia sẻ về những khó khăn, Tổng Giám đốc Vinatex Cao Hữu Hiếu cho rằng, doanh thu và lợi nhuận của đơn vị đều đạt và vượt so với kế hoạch.

Tuy nhiên, xuất khẩu có xu hướng giảm, tập trung ở ngành may khi nhiều khách hàng hoãn nhận hàng, hoãn sản xuất. Ngành sợi đã có đơn hàng cho tháng 8, nhưng từ tháng 9 trở đi, tỷ lệ chốt đơn giảm rõ rệt. Diễn biến này cho thấy nhu cầu thị trường còn thận trọng, khách hàng chậm xác nhận đơn hàng và áp lực tìm kiếm nguồn việc cho những tháng cuối năm tiếp tục gia tăng.

Với ngành may, các đơn vị đã có đơn hàng đến tháng 12, nhưng khách hàng tiếp tục đặt hàng ngắn hạn, chậm xác nhận; sức mua phục hồi chậm, cạnh tranh và áp lực chi phí cao. “Những tháng cuối năm, cơ hội và thách thức tiếp tục đan xen; nhu cầu tại Mỹ cải thiện nhưng sức cầu Liên minh châu Âu (EU) còn yếu, cạnh tranh từ Bangladesh và Trung Quốc gia tăng, trong khi rủi ro địa chính trị, chi phí logistics và biến động tỷ giá tiếp tục gây áp lực đối với doanh nghiệp”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Đa dạng hóa thị trường

Ngày 24/7 vừa qua, Mỹ chấm dứt mức thuế 10% theo Mục 122 và chuyển sang áp dụng thuế Mục 301 liên quan đến việc các đối tác chưa thiết lập hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Việt Nam chịu mức thuế bổ sung 12,5% cộng trực tiếp vào thuế tối huệ quốc (MFN), cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Ấn Độ và một số đối thủ, đồng thời bất lợi hơn so với nhóm được áp dụng cơ chế “net of MNF - trừ đi thuế tối huệ quốc”. Với mức thuế này, chắc chắn sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động doanh nghiệp cũng như sức cạnh tranh của hàng dệt may Việt Nam trên thị trường.

Chia sẻ về vấn đề trên, Chánh Văn phòng Hội đồng quản trị Vinatex Hoàng Mạnh Cầm khẳng định: Mức thuế mới sẽ gây bất lợi cho Việt Nam so với một số đối thủ có mức thuế thấp hơn nhưng chưa làm thay đổi căn bản vị thế của dệt may Việt Nam trong chuỗi cung ứng của Mỹ. Việt Nam vẫn là một trong những nguồn cung chủ lực, có nền tảng khá cân bằng về chi phí, khả năng đáp ứng linh hoạt và mức độ tích hợp chuỗi. Kinh nghiệm từ các đợt thuế trước cũng cho thấy, tác động chủ yếu là điều chỉnh và phân bổ lại đơn hàng giữa các nguồn cung, trong khi khả năng đưa sản xuất may mặc trở lại thị trường Mỹ vẫn tương đối hạn chế.

Trong năm 2027, sức ép cạnh tranh sẽ lớn hơn khi các thương hiệu vừa tái cân bằng nguồn cung giữa các quốc gia, vừa có xu hướng tập trung đơn hàng vào những nhà cung cấp có năng lực tốt hơn. Do đó, khả năng duy trì và mở rộng vị thế của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc tiếp tục nâng cao năng suất, tốc độ, tính linh hoạt, năng lực phát triển sản phẩm và khả năng truy xuất, tuân thủ. “Bất lợi về thuế là yếu tố cần được quản trị, nhưng vị thế đã được xây dựng trong chuỗi cung ứng vẫn là nền tảng quan trọng để dệt may Việt Nam tiếp tục cạnh tranh và khai thác cơ hội trong giai đoạn tới”, ông Cầm nhấn mạnh.

Ông Trương Văn Cẩm cho biết, Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam, chiếm khoảng 40,13% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Vì vậy, những thay đổi trong chính sách thuế quan của Mỹ sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động doanh nghiệp. Thách thức không đơn thuần ở mức chênh thuế 2,5 điểm phần trăm mà tương quan cạnh tranh về giá giữa doanh nghiệp Việt Nam với các đối thủ.

Khi chi phí sản xuất và logistics tăng, phần chênh lệch thuế có thể tác động trực tiếp đến giá bán, khả năng giữ đơn hàng và thị phần xuất khẩu. Do vậy, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và năng lực đáp ứng các yêu cầu của đối tác cũng như tăng tính liên kết giữa các nhãn hàng và nhà sản xuất để cùng chia sẻ chi phí, rủi ro trong chuỗi cung ứng.

Muốn hoàn thành các mục tiêu, doanh nghiệp cần duy trì được đơn hàng hiện có, đồng thời chủ động tìm kiếm thị trường mới và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Đây là cách giảm phụ thuộc, tạo dư địa ứng phó cũng như tăng sức chống chịu của doanh nghiệp trước các biến động thị trường. Cùng với đó, doanh nghiệp phải tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng, năng suất, nguyên phụ liệu, chuyển đổi số và xanh hóa, qua đó, nâng cao giá trị trong từng đơn hàng, cải thiện hiệu quả sản xuất và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.