Sức hút của Nhóm các nền kinh tế mới nổi

Nam Phi cho biết, 22 quốc gia đã chính thức yêu cầu tham gia Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) và hơn 20 quốc gia khác cũng bày tỏ sự quan tâm để trở thành thành viên của khối.
22 quốc gia đã chính thức yêu cầu tham gia BRICS. (Ảnh: Getty)
22 quốc gia đã chính thức yêu cầu tham gia BRICS. (Ảnh: Getty)

Với tầm nhìn về một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng hơn, hướng tới mục tiêu tăng cường hệ thống đa phương bao trùm, BRICS tạo ra sức hút mạnh mẽ với các nước trên thế giới, nhất là các quốc gia đang phát triển.

Thuật ngữ BRIC lần đầu xuất hiện trong báo cáo của Goldman Sachs năm 2001 để mô tả “sự trỗi dậy” của các nền kinh tế Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc.

Các lãnh đạo bốn nước trên đã gặp mặt không chính thức bên lề Hội nghị cấp cao G8 tại Nga vào tháng 7/2006 và đã tổ chức hội nghị cấp cao đầu tiên năm 2009. Nam Phi được mời tham gia khối vào năm 2010 và kể từ đó năm quốc gia này đã tạo thành khối BRICS như hiện nay.

Với hơn 42% dân số thế giới, 30% diện tích lãnh thổ, BRICS đang tạo ra khối kinh tế chiếm khoảng một phần ba quy mô nền kinh tế toàn cầu. Quan hệ đối tác giữa các thành viên BRICS đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về phạm vi và chiều sâu. Khoảng 150 cuộc họp được tổ chức hằng năm trên cả ba trụ cột hợp tác BRICS gồm chính trị và an ninh, tài chính và kinh tế, văn hóa và giao lưu nhân dân.

Nam Phi, nước Chủ tịch luân phiên của BRICS năm 2023 thông báo sẽ tổ chức Hội nghị cấp cao lần thứ 15 của nhóm tại thành phố Johannesburg từ ngày 22 đến 24/8 tới. Chương trình nghị sự của hội nghị cấp cao năm nay dự kiến bao gồm các cuộc thảo luận về các biện pháp tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, phát triển bền vững, đổi mới và cải cách quản trị toàn cầu.

Mối quan hệ kinh tế đã được các thành viên BRICS cụ thể hóa bằng việc thành lập các cơ chế như Hội đồng Kinh doanh BRICS, Ngân hàng Phát triển Mới (NDB). NDB dần khẳng định được vị thế của định chế tài chính kiểu mới trong huy động nguồn lực cho các dự án cơ sở hạ tầng và phát triển bền vững ở các nước thành viên cũng như các quốc gia đang phát triển.

NDB lần đầu mở rộng năm 2021, với sự gia nhập của Bangladesh, Ai Cập, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Uruguay, trong khi có thêm nhiều quốc gia bày tỏ ủng hộ sáng kiến của NDB về thúc đẩy sử dụng đồng tiền thay thế trong giao thương quốc tế.

Giới quan sát nhận định, đề xuất cho ra mắt một loại tiền tệ mới khó có thể trở thành hiện thực tại Hội nghị cấp cao lần này của BRICS. Để cho ra đời một loại tiền tệ mới, BRICS sẽ cần tới các cuộc đàm phán rộng rãi và thiết lập các cơ chế về tỷ giá hối đoái phù hợp hệ thống thanh toán và quy định của thị trường tài chính.

Tuy nhiên, động lực “phi đô-la hóa” sẽ tiếp tục gắn kết các thành viên của khối cũng như thu hút sự quan tâm của các quốc gia đang phát triển trong nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD.

Việc kết nạp thêm thành viên được dự đoán sẽ là một trong những vấn đề hàng đầu trong chương trình nghị sự tại hội nghị sắp tới của BRICS. Argentina, Iran, Saudi Arabia, UAE, Cuba, CHDC Congo, Comoros, Gabon và Kazakhstan… đều bày tỏ mong muốn gia nhập khối.

BRICS chưa đưa ra các tiêu chí cụ thể cho việc kết nạp thành viên mới, song khẳng định đang phân tích kỹ lưỡng vấn đề này, bởi rõ ràng việc mở rộng sẽ tăng cường tầm ảnh hưởng của BRICS trong hình thành các chuẩn mực và chính sách mới trong quản trị toàn cầu.

Sự khác biệt trong hệ thống chính trị và kinh tế giữa các thành viên BRICS cũng như căng thẳng địa chính trị gia tăng trên toàn cầu đang tác động không nhỏ tới sự thống nhất trong việc ra quyết định chung của khối. Vì vậy, Hội nghị cấp cao BRICS tại Nam Phi vào cuối tháng 8 này nhận được sự quan tâm đặc biệt, bởi kết quả của hội nghị sẽ định hình quỹ đạo tương lai của khối.

Đứng trước nhiều thách thức, song mục tiêu của BRICS trong thúc đẩy hợp tác để định hình lại cấu trúc chính trị và kinh tế toàn cầu tiếp tục thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế.

Tổng Thư ký đảng Đại hội dân tộc Phi (ANC) Fikile Mbalula nhận xét, sự ảnh hưởng ngày càng tăng của BRICS và các diễn đàn đa phương khác như G20 là bằng chứng cho thấy các nước tiếp tục ủng hộ chủ nghĩa đa phương và mỗi quốc gia đều có thể góp phần kiến tạo nên sự thay đổi của thế giới ngày nay.

Có thể bạn quan tâm

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Người dân Iran tuần hành sau khi có lệnh ngừng bắn tại Tehran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Những “sứ giả hòa bình"

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.

Nhân viên y tế chuyển thi thể một bệnh nhân Ebola tại Mongbwalu, tỉnh Ituri, Cộng hòa dân chủ Congo, ngày 25/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cuộc chiến chống Ebola

Dịch Ebola đang bùng phát ở mức đáng báo động từ Cộng hòa dân chủ Congo và lan nhanh sang các nước láng giềng ở khu vực Trung Phi, gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế về một đợt dịch bệnh nguy hiểm.

Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Nam Sudan trao quà tặng người dân địa phương.

Hành trình “gieo hạt hòa bình”

Sau gần 80 năm hình thành và phát triển, Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ghi dấu ấn quan trọng trong nỗ lực xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, tác động đa chiều từ tình trạng thiếu hụt tài chính, căng thẳng địa chính trị và sự suy giảm quân số đang đặt lực lượng này trước thách thức nghiêm trọng.

Thiệt hại sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nhiều hệ lụy khó lường

Xung đột kéo dài tại Trung Đông tác động mạnh lên thị trường lao động, hàng không, du lịch, tài chính công và triển vọng tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế lớn ở hai châu lục Á, Âu. Các chuyên gia nhận định rằng, kể cả khi xung đột chấm dứt, vết thương này phải mất nhiều năm mới có thể khép miệng.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Homuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz: Kịch bản xấu

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz đang chuyển sang giai đoạn bị đánh giá là nguy hiểm nhất khi lượng dầu tồn kho toàn cầu suy giảm nhanh chóng, dòng vận chuyển dầu bằng tàu biển tiếp tục bị gián đoạn và áp lực lan rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng...