Sức hút của Nhóm các nền kinh tế mới nổi

Nam Phi cho biết, 22 quốc gia đã chính thức yêu cầu tham gia Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) và hơn 20 quốc gia khác cũng bày tỏ sự quan tâm để trở thành thành viên của khối.
22 quốc gia đã chính thức yêu cầu tham gia BRICS. (Ảnh: Getty)
22 quốc gia đã chính thức yêu cầu tham gia BRICS. (Ảnh: Getty)

Với tầm nhìn về một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng hơn, hướng tới mục tiêu tăng cường hệ thống đa phương bao trùm, BRICS tạo ra sức hút mạnh mẽ với các nước trên thế giới, nhất là các quốc gia đang phát triển.

Thuật ngữ BRIC lần đầu xuất hiện trong báo cáo của Goldman Sachs năm 2001 để mô tả “sự trỗi dậy” của các nền kinh tế Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc.

Các lãnh đạo bốn nước trên đã gặp mặt không chính thức bên lề Hội nghị cấp cao G8 tại Nga vào tháng 7/2006 và đã tổ chức hội nghị cấp cao đầu tiên năm 2009. Nam Phi được mời tham gia khối vào năm 2010 và kể từ đó năm quốc gia này đã tạo thành khối BRICS như hiện nay.

Với hơn 42% dân số thế giới, 30% diện tích lãnh thổ, BRICS đang tạo ra khối kinh tế chiếm khoảng một phần ba quy mô nền kinh tế toàn cầu. Quan hệ đối tác giữa các thành viên BRICS đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về phạm vi và chiều sâu. Khoảng 150 cuộc họp được tổ chức hằng năm trên cả ba trụ cột hợp tác BRICS gồm chính trị và an ninh, tài chính và kinh tế, văn hóa và giao lưu nhân dân.

Nam Phi, nước Chủ tịch luân phiên của BRICS năm 2023 thông báo sẽ tổ chức Hội nghị cấp cao lần thứ 15 của nhóm tại thành phố Johannesburg từ ngày 22 đến 24/8 tới. Chương trình nghị sự của hội nghị cấp cao năm nay dự kiến bao gồm các cuộc thảo luận về các biện pháp tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, phát triển bền vững, đổi mới và cải cách quản trị toàn cầu.

Mối quan hệ kinh tế đã được các thành viên BRICS cụ thể hóa bằng việc thành lập các cơ chế như Hội đồng Kinh doanh BRICS, Ngân hàng Phát triển Mới (NDB). NDB dần khẳng định được vị thế của định chế tài chính kiểu mới trong huy động nguồn lực cho các dự án cơ sở hạ tầng và phát triển bền vững ở các nước thành viên cũng như các quốc gia đang phát triển.

NDB lần đầu mở rộng năm 2021, với sự gia nhập của Bangladesh, Ai Cập, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Uruguay, trong khi có thêm nhiều quốc gia bày tỏ ủng hộ sáng kiến của NDB về thúc đẩy sử dụng đồng tiền thay thế trong giao thương quốc tế.

Giới quan sát nhận định, đề xuất cho ra mắt một loại tiền tệ mới khó có thể trở thành hiện thực tại Hội nghị cấp cao lần này của BRICS. Để cho ra đời một loại tiền tệ mới, BRICS sẽ cần tới các cuộc đàm phán rộng rãi và thiết lập các cơ chế về tỷ giá hối đoái phù hợp hệ thống thanh toán và quy định của thị trường tài chính.

Tuy nhiên, động lực “phi đô-la hóa” sẽ tiếp tục gắn kết các thành viên của khối cũng như thu hút sự quan tâm của các quốc gia đang phát triển trong nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD.

Việc kết nạp thêm thành viên được dự đoán sẽ là một trong những vấn đề hàng đầu trong chương trình nghị sự tại hội nghị sắp tới của BRICS. Argentina, Iran, Saudi Arabia, UAE, Cuba, CHDC Congo, Comoros, Gabon và Kazakhstan… đều bày tỏ mong muốn gia nhập khối.

BRICS chưa đưa ra các tiêu chí cụ thể cho việc kết nạp thành viên mới, song khẳng định đang phân tích kỹ lưỡng vấn đề này, bởi rõ ràng việc mở rộng sẽ tăng cường tầm ảnh hưởng của BRICS trong hình thành các chuẩn mực và chính sách mới trong quản trị toàn cầu.

Sự khác biệt trong hệ thống chính trị và kinh tế giữa các thành viên BRICS cũng như căng thẳng địa chính trị gia tăng trên toàn cầu đang tác động không nhỏ tới sự thống nhất trong việc ra quyết định chung của khối. Vì vậy, Hội nghị cấp cao BRICS tại Nam Phi vào cuối tháng 8 này nhận được sự quan tâm đặc biệt, bởi kết quả của hội nghị sẽ định hình quỹ đạo tương lai của khối.

Đứng trước nhiều thách thức, song mục tiêu của BRICS trong thúc đẩy hợp tác để định hình lại cấu trúc chính trị và kinh tế toàn cầu tiếp tục thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế.

Tổng Thư ký đảng Đại hội dân tộc Phi (ANC) Fikile Mbalula nhận xét, sự ảnh hưởng ngày càng tăng của BRICS và các diễn đàn đa phương khác như G20 là bằng chứng cho thấy các nước tiếp tục ủng hộ chủ nghĩa đa phương và mỗi quốc gia đều có thể góp phần kiến tạo nên sự thay đổi của thế giới ngày nay.

Có thể bạn quan tâm

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...