Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 - 26/1/2026, Ấn Độ ghi nhận năm trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó hai trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal.
Cách ly nghiêm ngặt ca nghi nhiễm
Theo Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, bệnh do virus Nipah thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm (nhóm A), với tỷ lệ tử vong rất cao, dao động từ 40-75%. Hiện nay chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho căn bệnh này.
Trước nguy cơ bệnh xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý khám chữa bệnh yêu cầu các cơ sở y tế chủ động triển khai các biện pháp phòng chống dịch. Cụ thể, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh tăng cường công tác phòng chống dịch, thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và những người tiếp xúc gần với các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh, đặc biệt là các trường hợp mới nhập cảnh từ quốc gia có dịch trong vòng 14 ngày. Siết chặt kiểm soát nhiễm khuẩn, thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện và cách ly nghiêm ngặt tất cả các ca nghi ngờ hoặc xác định mắc virus Nipah tại cơ sở điều trị.
Trước đó, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, cũng yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát y tế tại cửa khẩu, kịp thời phát hiện các trường hợp nghi ngờ; đồng thời yêu cầu các cơ sở y tế chuẩn bị sẵn sàng phương án điều trị, tránh bị động bất ngờ.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, các nghiên cứu chuyên sâu sử dụng kỹ thuật hiện đại như metagenomics, PCR, khối phổ... do đơn vị Nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford phối hợp Bệnh viện Bệnh nhiệt đới thành phố thực hiện trên các bệnh nhân viêm não tại thành phố và các tỉnh phía nam đều không phát hiện vius Nipah.
Chủ động ngăn ngừa nguy cơ dịch, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh triển khai đồng bộ các biện pháp phù hợp với mức nguy cơ hiện nay, cụ thể: Tăng cường giám sát y tế tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đặc biệt đối với hành khách đến từ hoặc quá cảnh qua các khu vực có ghi nhận bệnh do virus Nipah; theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe và yếu tố dịch tễ, kịp thời phát hiện các trường hợp có biểu hiện sốt, triệu chứng hô hấp hoặc thần kinh bất thường để chuyển ngay về Bệnh viện Bệnh nhiệt đới cách ly, chẩn đoán và điều trị theo quy định.
Hiểu đúng, để không hoang mang
Các chuyên gia nhận định: Nguy cơ bùng phát dịch bệnh do virus Nipah tại Việt Nam hiện nay là không cao. Tuy nhiên nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài vẫn tồn tại, trong bối cảnh giao lưu, đi lại quốc tế ngày càng gia tăng, nhất là dịp Tết Nguyên đán cận kề.
Bác sĩ Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết: Bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm cấp tính, diễn tiến nhanh, gây viêm não hoặc viêm phổi, suy hô hấp nặng với tỷ lệ tử vong cao. Virus Nipah lây từ dơi sang người khi dơi thải virus qua nước bọt hoặc nước tiểu, làm ô nhiễm thực phẩm, đồ uống. Virus này có thể lây qua động vật trung gian, đặc biệt là heo, khi con người tiếp xúc gần với heo mắc bệnh hoặc với mô, dịch tiết trong quá trình chăn nuôi, vận chuyển và giết mổ...
Bác sĩ Hùng cảnh báo: Bệnh do virus Nipah rất dễ bị bỏ sót vì triệu chứng ban đầu giống cảm cúm thông thường. Trong những ngày đầu, người bệnh có thể sốt, đau đầu, mệt mỏi, đau mỏi người, đau họng, nôn ói; một số trường hợp ho hoặc khó thở. Điểm nguy hiểm là bệnh có thể tiến triển nhanh sang viêm não. Do đó, với những người vừa đi từ vùng đang có cảnh báo hoặc tiếp xúc gần với người bệnh nặng chưa rõ nguyên nhân, cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu “đèn đỏ” như: lơ mơ bất thường, ngủ gà, lú lẫn, nói không rõ, co giật hoặc rối loạn ý thức tăng nhanh. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, phải đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế có khả năng hồi sức, không chần chừ theo dõi tại nhà.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (Thành phố Hồ Chí Minh) khẳng định: Virus Nipah là virus “cổ điển”, không phải virus mới. Đây là tác nhân gây viêm não đã được ghi nhận trên thế giới từ hàng chục năm trước. “Cho đến nay, virus Nipah chưa ghi nhận khả năng lây lan bền vững từ người sang người trong cộng đồng. Song nếu virus này liên tục lây từ động vật sang người trong thời gian dài mà không được kiểm soát chặt chẽ thì sẽ làm tăng khả năng lây truyền từ người sang người", bác sĩ Khanh nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Khanh, sau đại dịch Covid-19, tâm lý lo ngại của người dân khi nghe đến virus Nipah là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, so sánh với SARS-CoV-2, bác sĩ Khanh nhấn mạnh: Đây là hai nhóm virus hoàn toàn khác nhau. SARS-CoV-2 là virus mới, lây nhanh từ người sang người qua đường hô hấp, tạo thành dịch toàn cầu. Trong khi đó, Nipah là virus đã tồn tại lâu đời, có nguồn gốc động vật rõ ràng, đường lây hẹp và không duy trì được chuỗi lây lan trong cộng đồng, khó tạo thành dịch lớn.
Vì vậy, theo các chuyên gia, người dân không nên hoang mang, nhưng vẫn cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh cần thiết.
Phía Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo: Người dân cần chú ý “ăn chín, uống sôi”, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến). Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà-phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật ■
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia.
Các đợt bùng phát sau này tại Bangladesh và Ấn Độ cho thấy nguy cơ lây nhiễm qua thực phẩm và lây truyền thứ phát giữa người với người, trong đó nhân viên y tế và người chăm sóc bệnh nhân là nhóm có nguy cơ cao.
