349 thuốc bảo hiểm y tế thanh toán ở cấp ban đầu
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Việt Nam được đánh giá là một trong số ít quốc gia có danh mục thuốc tương đối đầy đủ, toàn diện và rộng so với mức đóng bảo hiểm y tế. Cụ thể, với thuốc hóa dược, sinh phẩm, theo Thông tư số 20/2022 của Bộ Y tế gồm 1.037 hoạt chất, thuốc hóa dược và sinh phẩm, được chia thành 27 nhóm lớn, cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu; trong đó có 76 hoạt chất, thuốc hóa dược, sinh phẩm thuộc nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết: Bộ Y tế đang rà soát, sửa đổi, bổ sung Thông tư 20 nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị và bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế, đồng thời xin ý kiến các đơn vị liên quan, dự kiến ban hành trong năm nay. Dự thảo dự kiến bổ sung một số thuốc mới có hiệu quả điều trị, xem xét tỷ lệ thanh toán phù hợp với khả năng chi trả của người bệnh và khả năng cân đối của Quỹ Bảo hiểm y tế. Đồng thời quy định thanh toán theo cấp chuyên môn kỹ thuật (chuyên sâu, cơ bản, ban đầu) thay cho hạng bệnh viện (hạng đặc biệt, hạng I, II, III, IV) như tại Thông tư số 20.
Theo phương án đang được rà soát, danh mục thuốc sửa đổi, bổ sung dự kiến mở rộng phạm vi thanh toán bảo hiểm y tế tại cơ sở cấp ban đầu, trong đó có trạm y tế xã, đối với 349 thuốc. Quy định này nhằm tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận thuốc ngay tại cơ sở, hạn chế việc phải chuyển lên tuyến trên và giảm thời gian, chi phí đi lại.
Mới đây, Bộ Y tế cũng lấy ý kiến về dự thảo Thông tư ban hành danh mục thuốc dược liệu, thuốc có kết hợp dược chất với dược liệu, thuốc cổ truyền, dược liệu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế. Dự thảo xây dựng danh mục thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền gồm 358 mục (tăng 129 thuốc) và 35 thuốc có kết hợp dược chất với dược liệu. Một số loại được giới hạn điều kiện thanh toán tại cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản, chuyên sâu, nhiều loại không bị giới hạn, nghĩa là được thanh toán khi điều trị tại cơ sở cấp ban đầu.
Đáp ứng nhu cầu người bệnh, giảm tải tuyến trên
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế cho biết: Mỗi năm cả nước có khoảng 195 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, với tổng chi hơn 160.000 tỷ đồng. Trong đó thuốc chiếm hơn 31% tổng chi của Quỹ Bảo hiểm y tế. Dù vậy hiện chi tiền túi của người dân chiếm khoảng 39,2% tổng chi y tế, trong lúc mức khuyến nghị chung của Tổ chức Y tế thế giới được dẫn trong nghiên cứu là khoảng 20%. Việc mở rộng phạm vi bảo hiểm y tế chi trả, tạo nền tảng tài chính quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận thuốc mới của người dân, đặc biệt người bệnh tại tuyến xã và hệ thống y tế cơ sở.
Từ thực tế khám, chữa bệnh ở cấp ban đầu, đại diện Trạm Y tế phường Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Trên thực tế có nhiều người dân sau khi điều trị tại các bệnh viện tuyến trên có nhu cầu quay về trạm y tế để tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài. Trong khi đó, danh mục thuốc trạm y tế hiện còn hạn chế, chưa bao phủ đầy đủ các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng tại tuyến trên. Điều này dẫn đến việc người dân phải quay lại bệnh viện để tái khám và lấy thuốc, gây bất tiện trong quá trình điều trị liên tục. Do đó, đại diện Trạm Y tế phường Bình Thạnh kiến nghị điều chỉnh, mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế tại trạm y tế theo phân tuyến (tương đương tuyến quận, huyện trước đây), giúp nâng cao hiệu quả quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên. Ở góc độ khác, các chuyên gia nhấn mạnh rằng, danh mục thuốc bảo hiểm y tế càng rộng thì quyền lợi người bệnh càng lớn. Nhưng nếu mở rộng thiếu căn cứ, Quỹ Bảo hiểm y tế sẽ chịu áp lực khó duy trì lâu dài. Ngược lại, quá thận trọng vì lo chi phí có thể khiến người bệnh tiếp tục phải tự bỏ tiền để tiếp cận những phương pháp điều trị mới. Vì vậy, mục tiêu không phải đưa tất cả thuốc mới vào danh mục, mà là đưa những thuốc có giá trị điều trị thật sự vào đúng thời điểm, với mức chi trả phù hợp và được đánh giá lại thường xuyên.
Ngoài ra, cần sử dụng tốt hơn sức mua của Quỹ Bảo hiểm y tế. Với các thuốc có giá trị lớn, có thể nghiên cứu các cơ chế đàm phán giá, mua sắm tập trung, thỏa thuận chia sẻ rủi ro hoặc thanh toán dựa trên kết quả điều trị. Khi Quỹ Bảo hiểm y tế đại diện cho hàng chục triệu người tham gia để đàm phán, dư địa giảm giá thuốc là đáng kể. Đối với một số thuốc đặc biệt đắt tiền, có thể thiết kế cơ chế đồng tài trợ minh bạch giữa Quỹ Bảo hiểm y tế, ngân sách nhà nước, doanh nghiệp dược và các nguồn hỗ trợ hợp pháp khác.
Một vấn đề quan trọng khác là phải đầu tư nhiều hơn cho phòng bệnh, sàng lọc và điều trị sớm ở tuyến ban đầu. Nếu chỉ tập trung nguồn lực khi bệnh đã ở giai đoạn nặng thì chi phí điều trị sẽ rất lớn. Chi cho phòng bệnh và phát hiện sớm thực chất cũng là một cách bảo vệ Quỹ Bảo hiểm y tế trong dài hạn.
Cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế thuộc cấp ban đầu gồm một số đơn vị: Trạm y tế; Phòng khám đa khoa; Phòng khám đa khoa khu vực; Cơ sở y học gia đình được cấp giấy phép hoạt động theo hình thức phòng khám đa khoa; Phòng khám bác sĩ y khoa hoặc phòng khám y sĩ đa khoa tại các xã thuộc vùng có điều kiện kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn...
