Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính) số người thiếu việc làm trong độ tuổi lao động quý II/2026 là 761,5 nghìn người, giảm 23,5 nghìn người so quý trước và giảm 37,7 nghìn người so cùng kỳ năm trước. Nhiều chuyên gia cho rằng, nguyên nhân là do những điểm nghẽn lớn vẫn chưa được tháo gỡ hiệu quả.
Vẫn tồn tại tình trạng lệch pha cung-cầu
Tại tọa đàm “Phát huy hiệu quả của chính sách bảo hiểm thất nghiệp trong điều phối thông tin, phát triển thị trường lao động” vừa được tổ chức, lãnh đạo Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) thông tin: Trong sáu tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 373 nghìn người nộp hồ sơ đăng ký trợ cấp thất nghiệp, hơn 1,1 triệu lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm. Tuy nhiên, số người được giới thiệu việc làm thời gian này chỉ đạt hơn 49.700 người, giảm 33,2% so cùng kỳ năm trước. Tiến sĩ, chuyên gia lao động việc làm Vũ Xuân Hùng, chỉ ra: “Tình trạng người cần việc làm và doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng vẫn khó gặp nhau do người lao động khó khăn trong tiếp cận thông tin chính xác, còn doanh nghiệp thiếu kênh kết nối hiệu quả. Hàng chục nghìn thanh niên, sinh viên mới tốt nghiệp đã lựa chọn làm nghề lái xe công nghệ là một vấn đề rất đáng suy ngẫm”.
Cũng theo ông Vũ Xuân Hùng, trí tuệ nhân tạo (AI) và vấn đề tinh gọn trong sản xuất ở các cơ sở, doanh nghiệp sẽ tiếp tục khiến nhiều người thất nghiệp. Bởi thế, chúng ta không chỉ trông vào “phao cứu sinh” - bảo hiểm thất nghiệp, mà cần các biện pháp trước mắt và lâu dài để kết nối, tạo việc làm hiệu quả.
Nhiều doanh nghiệp đang có xu hướng tuyển dụng lao động hệ cao đẳng có tay nghề cao, nhưng khả năng đáp ứng lại không nhiều. Bởi thế, các giải pháp đổi mới giáo dục nghề nghiệp cần được làm quyết liệt, hiệu quả hơn nữa. Làm sao nhanh chóng đón đầu, chứ không phải chạy theo nhu cầu của thị trường”.
Tiến sĩ VŨ XUÂN HÙNG
Đồng bộ giải pháp, tạo kênh kết nối
Từ giữa tháng 4/2026 Bộ Nội vụ đã xây dựng Sàn giao dịch việc làm quốc gia. Đây là kênh thông tin chính thống, giúp người lao động tiếp cận cơ hội việc làm phù hợp nhanh hơn, minh bạch hơn. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, để Sàn giao dịch việc làm quốc gia vận hành hiệu quả rất cần sự vào cuộc đồng bộ của địa phương, doanh nghiệp, để “cầu nối” này không chỉ là kênh hỗ trợ tuyển dụng mà còn góp phần vào quá trình hoàn thiện chính sách lao động quy mô quốc gia. Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương, sau hơn ba tháng triển khai (tính đến ngày 30/7), Sàn giao dịch việc làm quốc gia thu hút hơn 14.000 lao động đăng ký tìm việc, hơn 5.000 doanh nghiệp tham gia tuyển dụng. Lãnh đạo Bộ Nội vụ yêu cầu Cục Việc làm tiếp tục phối hợp khẩn trương hoàn thiện phiên bản chính thức, bảo đảm đưa đầy đủ các tính năng vào vận hành cuối năm nay.
Đánh giá cao sự ra đời của Sàn giao dịch việc làm quốc gia, PGS, TS Nguyễn Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội chia sẻ, các trung tâm hỗ trợ việc làm tại các tỉnh, thành phố cần phối hợp, tập trung vào công tác phân tích và dự báo thị trường lao động, từ đó cung cấp các thông tin dự báo xu hướng nhân lực, mức lương và kỹ năng cần thiết cho tương lai.
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng lệch pha giữa cung - cầu lao động hiện nay là còn thiếu dữ liệu, thông tin thị trường. Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) đề xuất: Cần các giải pháp thu thập chính xác thông tin cung - cầu việc làm; phân tích theo trình độ, kỹ năng, vị trí việc làm; tổ chức các hoạt động kết nối việc làm; xây dựng các sản phẩm thông tin thị trường lao động phục vụ người lao động và doanh nghiệp.
Cũng theo ông Thành, từ tháng 9 trở đi, nhiều doanh nghiệp ký kết được đơn hàng mới, nhu cầu nhân lực ngành bán lẻ, thương mại điện tử và dịch vụ sẽ tăng cao. Mặc dù các doanh nghiệp khối sản xuất tuyển ít hơn khối thương mại điện tử và ngành bán lẻ, nhưng lại yêu cầu chất lượng cao, và người lao động gắn bó lâu dài.
Ở góc độ chuyên gia dự báo nguồn nhân lực, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất: Thách thức về lao động việc làm còn rất lớn, đòi hỏi cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người lao động cần tiếp tục nâng cao kỹ năng, đáp ứng yêu cầu công việc ngày càng cao trong bối cảnh số lượng vị trí việc làm tăng nhưng chất lượng nguồn nhân lực cần cải thiện. Cộng đồng doanh nghiệp nên kết hợp chiến lược nhân sự toàn diện, trong đó quan tâm vấn đề lương thưởng, lộ trình phát triển, môi trường làm việc, giúp người lao động yên tâm làm việc. “Một vấn đề quan trọng khác, hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải cập nhật chương trình, tăng cường đào tạo kỹ năng thực tế, kỹ năng số, kỹ năng mềm, giúp người lao động không bị tụt hậu”, ông Tuấn nhấn mạnh.
