Từ Nghị quyết 57 đến yêu cầu kiến tạo một nền sản xuất mới
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được đánh giá là một trong những quyết sách có ý nghĩa chiến lược, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển của Đảng.
Khác với cách tiếp cận trước đây coi khoa học và công nghệ chủ yếu là lĩnh vực hỗ trợ phát triển, Nghị quyết 57 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh, muốn đất nước phát triển nhanh phải tạo được bước đột phá về thể chế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; phải chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm của mọi chính sách.
Tinh thần đó không chỉ mở ra một định hướng phát triển mới mà còn đặt ra yêu cầu đối với từng bộ, ngành phải nhanh chóng cụ thể hóa chủ trương của Đảng thành các chương trình hành động có khả năng tạo ra giá trị thực tiễn.
Đối với Bộ Công thương, điều này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, yêu cầu giảm phát thải ngày càng khắt khe, cùng với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật, mô hình sản xuất truyền thống đang bộc lộ nhiều giới hạn.
Chỉ những doanh nghiệp làm chủ được công nghệ, dữ liệu và năng lực đổi mới sáng tạo mới có thể nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chính vì vậy, việc phát triển sản xuất thông minh không đơn thuần là câu chuyện ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn bộ phương thức sản xuất, quản trị và mô hình kinh doanh.
Đảng ủy Bộ Công thương đưa Nghị quyết vào thực tiễn
Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Trung ương, Đảng ủy Bộ Công thương đã lãnh đạo các cấp ủy, đơn vị trực thuộc xây dựng chương trình hành động nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57 gắn với nhiệm vụ phát triển ngành.
Thay vì triển khai riêng rẽ các chương trình về chuyển đổi số, tiết kiệm năng lượng, sản xuất sạch hơn hay kinh tế tuần hoàn, Bộ Công thương từng bước xây dựng một cách tiếp cận tổng thể, coi sản xuất thông minh là điểm hội tụ của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Việc Bộ Công thương ban hành Quyết định số 2708/QĐ-BCT năm 2025 về Chương trình thúc đẩy sản xuất thông minh và chuyển đổi số trong các lĩnh vực của ngành Công thương chính là bước cụ thể hóa quan trọng. Chương trình không chỉ hướng đến lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo mà còn mở rộng sang năng lượng và thương mại, hình thành nền tảng chuyển đổi đồng bộ trong toàn ngành.
Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang - Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi, còn Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua hoàn thiện thể chế, xây dựng tiêu chuẩn, phát triển hệ sinh thái và hỗ trợ doanh nghiệp phù hợp với mức độ trưởng thành số của từng đơn vị.
Đây cũng là điểm khác biệt trong cách tiếp cận mới: Thay vì hỗ trợ dàn trải, chính sách được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, giúp chuyển đổi số đi vào chiều sâu, tạo ra giá trị thực chất.
Dữ liệu và thể chế - hai nền tảng của nền công nghiệp số
Một trong những điểm đáng chú ý của quá trình chuyển đổi hiện nay là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, theo tham luận của Tiến sĩ Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, mức độ sử dụng AI cao chưa đồng nghĩa với năng suất cao. Khoảng cách lớn nhất hiện nay không còn nằm ở khả năng tiếp cận công nghệ mà nằm ở năng lực chuyển hóa công nghệ thành giá trị thực tế.
Ông chỉ ra rằng năng suất từ AI được quyết định bởi bốn yếu tố gồm công nghệ, dữ liệu, quy trình và con người. Quan hệ giữa bốn yếu tố này gần giống một phép nhân hơn là phép cộng: Chỉ cần một mắt xích yếu thì hiệu quả của toàn bộ hệ thống sẽ giảm mạnh.
Điều này cũng lý giải vì sao nhiều doanh nghiệp đầu tư lớn cho AI nhưng hiệu quả chưa tương xứng. Nếu dữ liệu không chính xác, quy trình không thay đổi, người lao động thiếu kỹ năng kiểm chứng và doanh nghiệp chưa có cơ chế quản trị phù hợp thì AI chỉ giúp hoàn thành công việc nhanh hơn chứ chưa tạo ra năng suất mới.
Nhìn dưới góc độ ngành Công thương, AI chỉ phát huy giá trị khi giúp tối ưu vận hành nhà máy, giảm tiêu hao nguyên liệu, dự báo nhu cầu thị trường, tối ưu chuỗi cung ứng và hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định nhanh, chính xác hơn. Một trong những thông điệp đáng chú ý được các chuyên gia nhấn mạnh là dữ liệu sẽ trở thành tài nguyên chiến lược của nền sản xuất hiện đại.
Doanh nghiệp có thể sở hữu lượng dữ liệu rất lớn nhưng nếu dữ liệu phân tán, thiếu chuẩn hóa, không bảo đảm tính chính xác thì vẫn không thể khai thác hiệu quả.
Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh không thuộc về doanh nghiệp có nhiều dữ liệu nhất mà thuộc về doanh nghiệp có dữ liệu sạch, dữ liệu tin cậy và biết biến dữ liệu thành tài sản phục vụ quản trị.
Song song với dữ liệu là yêu cầu hoàn thiện thể chế. Theo Tiến sĩ Hồ Đức Thắng, thể chế không chỉ nhằm kiểm soát rủi ro mà còn phải mở đường cho đổi mới sáng tạo, giảm sự bất định để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ. Một khung pháp lý rõ ràng giúp doanh nghiệp yên tâm đổi mới, đồng thời bảo đảm trách nhiệm và an toàn trong quá trình ứng dụng AI.
Đây cũng là tư duy phù hợp với yêu cầu cải cách thể chế mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh, coi thể chế là động lực của phát triển chứ không chỉ là công cụ quản lý.
![[Video] Sức mua bất động sản giảm 36% trong quý III](https://cdn.nhandan.vn/images/AFGUXNWdXbQ2IMTKAyr7cpRTI3n61upeHNsZk84bHa0mDatEoZNF1HbmItD2jXbqe7C8360tbPh1WJu7LFkXvvAaHUu724wOb7IygNdoW_k/anh-man-hinh-2026-10-13-luc-153253.png.avif)
