Sân khấu Quốc Tử Giám bên trong Kinh thành Huế sáng đèn, chính thức khai mạc chương trình “Tết Phú Xuân – Sắc vị Kinh kỳ”. Nhưng trước thời khắc ấy, một thứ ánh sáng khác đã nhẹ nhàng lan tỏa từ nhiều ngày trước. Đó là ánh sáng của sự chuẩn bị và khát vọng của chính quyền địa phương, muốn bờ bắc sông Hương tự mình phát sáng.
Hơn chục ngày trước đêm khai mạc, khu vực “Sắc vị Kinh kỳ” đã bắt đầu đổi khác. Hoa được tập trung về liên tục, phủ kín những khoảng sân trước Quốc Tử Giám triều Nguyễn. Những người thợ sắp đặt làm việc gần như suốt ngày đêm, căn chỉnh từng mảng màu từ vô vàn cánh hoa, vừa làm vừa sửa, để không gian Tết hiện ra từng lớp, đủ mới để gây tò mò.
Người dân vì thế không chờ đến ngày khai mạc. Từ sớm, nhiều gia đình đã áo váy chỉnh tề, đưa con vào Kinh thành chụp ảnh. Nhưng cảm giác “đã xem rồi” chỉ thoáng qua. Vườn hoa hôm sau lại được làm tiếp, bố cục đầy hơn, màu sắc "no" hơn, người xem bị ép quay lại thêm lần nữa. Kinh thành, theo cách đó, sớm bước vào nhịp bận rộn và háo hức của những ngày giáp Tết.
Nói đến việc bờ bắc sông Hương “phát sáng” không có nghĩa nơi này lâu nay thiếu ánh sáng. Ngược lại, đây là không gian di sản dày đặc, nơi Đại Nội, Thượng Thành, Quốc Tử Giám hiện diện với giá trị lịch sử đặc biệt. Nhưng ánh sáng ấy thường khép kín trong phạm vi di tích, hoặc chỉ bùng lên ngắn ngủi vài ngày trước Tết trên trục 23/8, rồi nhanh chóng nhường dòng vui chơi, dịch vụ về phía nam. “Sắc vị Kinh kỳ”, vì thế, ngoài ý nghĩa một hoạt động Tết, còn mang ý nghĩa tinh thần rõ rệt với cư dân phía Kinh thành. Đó là cảm giác được mời gọi trở lại trung tâm đời sống văn hóa đô thị, như lời một cụ già tình cờ gặp trước vườn hoa đầy sắc.
Cũng cần nhìn thẳng rằng, “Sắc vị Kinh kỳ” không phải xuất hiện ngẫu nhiên. Sau tháng 7, sáu phường ở bờ bắc sông Hương được nhập lại, hình thành phường Phú Xuân ôm trọn Kinh thành xưa và cả những khu đô thị hình thành từ thời Nguyễn như Bạch Đằng, Đông Ba, Chi Lăng, Gia Hội. Khi địa bàn được mở rộng và thống nhất, việc tổ chức một hoạt động văn hóa quy mô không còn bị chia cắt theo từng mảng nhỏ, cùng sự quan tâm của chính quyền địa phương cũng vì thế gần hơn, sát hơn với đời sống người dân trong toàn khu vực.
Lần đầu tiên, phường Phú Xuân đứng ra tổ chức một chuỗi hoạt động Tết quy mô, trải dài từ khu vực trước Quốc Tử Giám đến tuyến đường 23/8. Không gian được xây dựng xoay quanh chủ đề “Sắc” và “Vị”. “Sắc” là cảnh trí xuân, vườn hoa nghệ thuật, mô hình linh vật Ngựa, tà áo dài truyền thống trong không gian Tết cổ truyền, tạo nên vẻ đẹp tiết chế, thanh lịch rất Huế. “Vị” là ẩm thực: mứt Tết, bánh truyền thống, các hoạt động gói và nấu bánh chưng, bánh tét, đưa những sinh hoạt quen thuộc của gia đình ra không gian cộng đồng.
Điểm nhấn đáng chú ý là không gian ẩm thực Ngũ Hành được trưng bày và quảng diễn ngay chiều khai mạc. Tiếp đó là chuỗi chương trình nghệ thuật kéo dài đến ngày 8/2 với sự tham gia của các nghệ sĩ ở cả dòng nhạc truyền thống và hiện đại, tạo nên sự giao thoa thế hệ, giúp không gian Kinh thành không chỉ là nơi “xem cho biết”, mà là nơi ở lại, dạo chơi và thưởng thức.
Quan trọng hơn, “Sắc vị Kinh kỳ” đang đặt nền cho câu chuyện xa hơn như dịch vụ đêm và kinh tế đêm phía bắc sông Hương. Những hoạt động cộng đồng, trò chơi dân gian, viết thư pháp, múa lân, biểu diễn võ thuật, gói bánh của các tổ dân phố… tạo nên nhịp sinh hoạt liên tục, thay vì một sự kiện đến rồi đi. Đây là điều kiện cần nếu muốn giữ chân người dân và du khách sau 18 giờ, thay vì chỉ mở cửa di tích.
Không gian ấy càng có chiều sâu khi đặt trong kết nối rộng hơn. Cùng thời điểm này, phố cổ Bao Vinh (phường Hóa Châu) triển khai hoạt động thắp đèn lồng, từng bước khơi lại ký ức thương cảng xưa và thử nghiệm không gian đêm mang bản sắc riêng. Khi Kinh thành sáng lên bằng lễ hội, Bao Vinh lung linh bằng đèn lồng, bờ bắc sông Hương bắt đầu hình thành một trục trải nghiệm mềm, dựa trên văn hóa và ký ức, thay vì cạnh tranh bằng những mô hình dịch vụ na ná nhau.
Từ “Sắc vị Kinh kỳ”, có thể thấy một hướng đi đang được mở ra, không chỉ cho một mùa Tết, mà cho một kỳ vọng dài hơn của phía bắc sông Hương.
