Theo bản tin trái phiếu của FiinGroup phát hành ngày 8/8, thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong tháng 7/2022 có điểm sáng là đợt trái phiếu xanh đầu tiên do EVNFinance phát hành tại Việt Nam. Số tiền thu được dự kiến sẽ được sử dụng để tài trợ những dự án đáp ứng các điều kiện nêu trong Khuôn khổ Trái phiếu xanh của công ty, dựa trên nguyên tắc Trái phiếu xanh của Hiệp hội Thị trường vốn quốc tế (ICMA). Đây là một sự thúc đẩy đáng kể đối với thị trường trái phiếu xanh, thị trường còn khá mới mẻ và khiêm tốn, nhưng hứa hẹn tương lai bền vững của ngành năng lượng tái tạo.
Việc EVNFinance dẫn đầu trong việc huy động trái phiếu xanh sẽ khuyến khích các doanh nghiệp tìm đến kênh vốn này nhiều hơn, bảo đảm nguồn vốn cần thiết để thực hiện các dự án theo đúng cam kết của Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP26). Hoạt động Trái phiếu xanh sẽ sớm phát triển mạnh, cùng với nhu cầu chứng nhận lô trái phiếu theo các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) để bảo đảm việc sử dụng vốn cho các mục tiêu phát triển bền vững.
Trong tháng 7, quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp giảm mạnh, với giá trị phát hành chỉ đạt gần 22 nghìn tỷ đồng, giảm lần lượt 65% so với cùng kỳ năm 2021 và 48,23% so với tháng trước. Mặc dù giá trị phát hành còn thấp, dữ liệu của FiinGroup cho thấy 58 công ty bất động sản niêm yết vẫn duy trì tăng trưởng dư nợ cho vay (bao gồm cả tín dụng ngân hàng và trái phiếu) ở mức 25,1% trong sáu tháng đầu năm 2022.
Số liệu thống kê cho thấy các doanh nghiệp vẫn có thể tiếp cận vốn vay ngân hàng. Với kênh trái phiếu doanh nghiệp, 86% số đợt phát hành thuộc về các công ty đã niêm yết trên thị trường chứng khoán, tăng 4% so với tháng trước; 14% còn lại là của các công ty chưa niêm yết. Dữ liệu cập nhật đến cuối tháng 7/2022 không ghi nhận sự hiện diện của các đợt phát hành ra công chúng.
Hoạt động phát hành trái phiếu của các tổ chức tín dụng tiếp tục dẫn đầu thị trường với tổng số 21 đợt phát hành, đạt quy mô 19,49 nghìn tỷ đồng, chiếm 89% thị trường sơ cấp. Mặc dù thị phần trái phiếu ngân hàng tăng trưởng đáng kể nhưng giá trị phát hành lại giảm gần 63,5% so với tháng trước. Các đợt phát hành đáng kể nhất đến từ các tổ chức tín dụng, nổi bật là đợt phát hành của EVNFinance với giá trị 1,725 nghìn tỷ đồng; BIDV với giá trị 1,5 nghìn tỷ đồng; và OCB với giá trị 1 nghìn tỷ đồng.
Điều đáng chú ý, trong khi các doanh nghiệp bất động sản liên tục đứng thứ hai về cơ cấu phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong các tháng trước đó thì trong tháng 7 thị trường chỉ ghi nhận một đợt phát hành trái phiếu từ Công ty CP Đầu tư kinh doanh địa ốc Hà An thuộc Tập đoàn Đất Xanh. Cụ thể, giá trị phát hành đạt 210 tỷ đồng và chỉ chiếm 2% thị trường sơ cấp. Đứng thứ hai là ngành thương mại và dịch vụ, với hai đợt phát hành trị giá 1,17 nghìn tỷ đồng và chiếm 8% thị trường sơ cấp. Cả hai lô trái phiếu đều do Công ty CP Đầu tư và phát triển du lịch Phú Quốc phát hành.
Lãi suất phát hành trái phiếu của các tổ chức tín dụng dao động trong khoảng 4,3-7,6%, tăng rõ rệt so với lãi suất bình quân nhóm sáu tháng đầu năm 2022, chính xác là 4,35%. Trái phiếu bất động sản của Công ty CP Đầu tư kinh doanh địa ốc Hà An cũng có mức lãi suất danh nghĩa cao hơn bình quân nửa đầu năm nay là 11%.
Kỳ hạn trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong tháng 7 có sự giãn ra nhẹ so với kỳ hạn bình quân năm 2021 và các tháng trước đó. Trái phiếu do ngân hàng phát hành có kỳ hạn trung bình khoảng 5 năm, dài hơn đáng kể so với mức trung bình 3-4 năm của nửa đầu năm nay. Các ngành dịch vụ và bất động sản cũng có xu hướng tương tự. Điều này phản ánh môi trường lãi suất tăng và xu hướng gia hạn kỳ hạn trái phiếu của các tổ chức phát hành trong tình hình hiện nay.
Đáng chú ý, chỉ có 5 trong tổng số 24 lô trái phiếu phát hành trong tháng 7 có tài sản bảo đảm, chủ yếu là cổ phiếu của công ty mẹ. Đây là vấn đề nhà đầu tư cần quan tâm trong việc đánh giá chất lượng tài sản bảo đảm, nhất là trước tình hình thị trường chứng khoán sụt giảm và biến động mạnh như hiện nay.
Đợt phát hành sơ cấp trái phiếu doanh nghiệp tháng 7/2022 giảm mạnh cả về quy mô và số lượng giao dịch của các doanh nghiệp phi ngân hàng so với tháng 5 và 6 trước đó. Trong khi kênh tín dụng ngân hàng dành cho bất động sản bị thắt chặt thì thị trường trái phiếu của khối doanh nghiệp này cũng rất khiêm tốn, chỉ có một đợt phát hành. Cùng với việc thị trường chứng khoán ảm đạm, huy động vốn ít, các nhà phát triển bất động sản đang gặp trở ngại đáng kể trong việc huy động vốn trái phiếu để triển khai và bán thêm trong nửa cuối năm 2022 và cả năm 2023. Nghị định 153 với các tiêu chuẩn và điều kiện mới về phát hành, phân phối và mua bán trái phiếu, được kỳ vọng sẽ từng bước hỗ trợ kênh huy động trái phiếu doanh nghiệp để nó trở nên sôi động và có chiều sâu, góp phần thúc đẩy kênh dẫn vốn dài hạn và kiểm soát chặt chẽ hơn rủi ro từ hoạt động này.
