Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. Thực tế này tiếp tục đặt ra câu hỏi đối với cộng đồng quốc tế về khả năng tăng cường phối hợp, nhằm thúc đẩy các giải pháp hòa bình bền vững cho cuộc xung đột kéo dài.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, ông Steve Witkoff hôm 22/1 có cuộc hội đàm kéo dài nhiều giờ tại Điện Kremlin trong không khí được mô tả là “thẳng thắn, tin cậy và mang tính xây dựng”. Phía Nga đánh giá cuộc gặp là “hữu ích trên mọi phương diện”. Tuy nhiên, theo giới quan sát, kết quả quan trọng nhất là một thỏa thuận cụ thể cho hòa bình Ukraine vẫn bỏ ngỏ, trong bối cảnh Moskva tiếp tục nhấn mạnh vấn đề lãnh thổ là điều kiện then chốt.
Một ngày sau, ngày 23/1, Nga, Mỹ và Ukraine tiến hành cuộc đàm phán ba bên tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), được xem là dấu hiệu tích cực của ngoại giao trực tiếp kể từ năm 2022. Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng, dù các bên đã bước vào vòng đối thoại mới, khả năng đạt được ngừng bắn hoặc chấm dứt xung đột trong ngắn hạn vẫn còn mờ mịt, do tồn tại những khác biệt sâu sắc về quan điểm, đặc biệt liên quan vấn đề lãnh thổ.
Trên thực tế, vấn đề lãnh thổ từ lâu đã là điểm nghẽn lớn nhất trong các nỗ lực ngoại giao. Trước thềm các cuộc đàm phán tại Moskva, ông Witkoff từng cho rằng sau nhiều tháng thương lượng, hồ sơ Ukraine được thu hẹp lại, chỉ còn một vấn đề then chốt. Dù không nêu cụ thể, song trọng tâm liên quan lãnh thổ mà phía Nga đề cập không nằm ngoài dự đoán của giới quan sát.
Khi vấn đề cốt lõi vẫn chưa tìm được lời giải, việc cuộc gặp giữa Nga và Mỹ không tạo ra đột phá lớn được xem là điều đã được dự báo trước. Việc giới quan sát không đặt nhiều kỳ vọng vào kết quả tức thì cũng phản ánh một thực tế đáng chú ý: Kỳ vọng đối với các giải pháp mang tính đột phá cho vấn đề Ukraine đang dần được điều chỉnh xuống thấp hơn.
Chính sự điều chỉnh này cho thấy trạng thái hiện nay của xung đột tại Ukraine, khi cuộc chiến kéo dài nhiều năm không còn được nhìn nhận như một biến cố nhất thời, mà đã trở thành thách thức thường trực của môi trường an ninh quốc tế. Trong bối cảnh chi phí quân sự gia tăng, áp lực kinh tế trong nước và sự xuất hiện của nhiều điểm nóng khác, các quốc gia buộc phải phân bổ lại nguồn lực cũng như mức độ quan tâm chiến lược.
Tại Mỹ, vấn đề Ukraine vẫn là một ưu tiên quan trọng, song không còn là yếu tố duy nhất chi phối chính sách đối ngoại, khi Washington đồng thời phải xử lý nhiều thách thức khác, từ cạnh tranh chiến lược với các cường quốc, bất ổn tại Trung Đông, cho tới các vấn đề kinh tế và chính trị trong nước. Ở châu Âu, dấu hiệu mệt mỏi vì chiến tranh cũng có thể thấy qua các cuộc tranh luận nội bộ liên quan đến mức độ và hình thức hỗ trợ dành cho Kiev, dù các nước vẫn duy trì lập trường chính thức ủng hộ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine.
Câu hỏi đặt ra là sự mệt mỏi này, nếu có, đang tác động như thế nào tới kỳ vọng của các quốc gia trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột. Quan sát diễn biến thời gian qua cho thấy, dù các cuộc tiếp xúc ngoại giao được duy trì, nhiều bên dường như không còn đặt nặng khả năng đạt được những giải pháp toàn diện và mang tính đột phá trong ngắn hạn, mà ưu tiên hơn cho việc duy trì đối thoại, tránh sai lầm chiến lược và ngăn chặn nguy cơ xung đột leo thang.
Dù giữ lập trường cứng rắn về các điều kiện kết thúc xung đột, Nga vẫn khẳng định không đóng cánh cửa đối thoại. Trên thực tế, Nga tiếp tục tham gia thương lượng trong các khuôn khổ tiếp xúc song phương và đa phương. Với Điện Kremlin, việc duy trì các kênh liên lạc được xem là cần thiết nhằm hạn chế rủi ro và tạo dư địa cho những bước đi ngoại giao trong tương lai, dù triển vọng đạt được tiến triển nhanh vẫn hạn chế.
Có thể thấy, cộng đồng quốc tế tiếp tục nỗ lực tìm lời giải cho bài toán Ukraine. Tuy nhiên, kỳ vọng về bước đột phá lớn đã được điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn, phù hợp thực tế chưa đủ điều kiện chín muồi cho một thỏa thuận mang tính quyết định. Trong bối cảnh các cuộc tiếp xúc ngoại giao hiện nay chủ yếu nhằm ổn định tình hình, câu hỏi đặt ra không chỉ là khi nào xung đột tại Ukraine có thể chấm dứt, mà còn là cộng đồng quốc tế sẽ duy trì mức độ cam kết và phối hợp ra sao trước một cuộc khủng hoảng phức tạp và kéo dài.
