Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, logistics chính là “mạch máu”, là “xương sống”, là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của hàng hóa và dịch vụ của nền kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Tạo mạng lưới logistics xuyên suốt
Thành phố Hồ Chí Minh với vị trí địa lý chiến lược cùng hệ thống cảng biển, kho bãi đang ngày càng được hiện đại hóa, khẳng định vai trò không chỉ là trung tâm logistics lớn trong nước mà còn đóng vai trò kết nối với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Các chuyên gia cho rằng, sự phát triển của hệ sinh thái logistics không chỉ là một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế thành phố, mà còn là yếu tố then chốt trong việc mở rộng không gian phát triển vùng đô thị và kinh tế toàn diện. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, hệ thống logistics hiện đại và hiệu quả sẽ giúp Thành phố Hồ Chí Minh kết nối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thắng Lợi, Phó Viện trưởng Nghiên cứu và Phát triển logistics Việt Nam, ngành logistics Việt Nam, trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước nhiều thách thức như chi phí cao, hạ tầng hạn chế, quản lý chuỗi cung ứng phức tạp, chưa tận dụng hiệu quả công nghệ, thiếu nhân lực chất lượng cao, chất lượng dịch vụ chưa đồng nhất. Ngoài ra, hệ thống logistics cũng chịu áp lực cạnh tranh từ các tập đoàn nước ngoài, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, phát triển bền vững chưa được ưu tiên…
Phó Giám đốc Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh Lê Văn Danh cho rằng: Chủ trương hợp nhất tỉnh Bình Dương (trước đây), Bà Rịa-Vũng Tàu (trước đây) vào Thành phố Hồ Chí Minh mở ra không gian phát triển dịch vụ logistics rộng lớn. Điều này tạo ra một "siêu đô thị" có thể tối ưu hóa cơ sở hạ tầng. Hệ thống cảng biển lớn ở Bà Rịa-Vũng Tàu (cảng Cái Mép- Thị Vải), cùng với các khu công nghiệp sầm uất ở Bình Dương và hệ thống giao thông hiện có của thành phố được liên kết hiệu quả hơn. Thay vì mỗi tỉnh, thành phố phát triển riêng lẻ, các dự án hạ tầng giao thông kết nối sẽ được ưu tiên để tạo thành một mạng lưới logistics xuyên suốt, giảm chi phí vận tải và thời gian di chuyển, tối ưu hóa hoạt động logistics của doanh nghiệp. Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng sẽ có đủ tiềm lực để trở thành một trung tâm logistics quốc tế, cạnh tranh trực tiếp với các nước trong khu vực.
Trụ cột quan trọng phát triển kinh tế
Để xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm logistics mang tầm khu vực, các chuyên gia cho rằng, thành phố cần có một tầm nhìn quy hoạch dài hạn, đồng bộ hóa chính sách, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hoàn thiện hạ tầng logistics đa phương thức. Cùng với đó, cần có cơ chế đặc thù, liên kết hiệu quả với các tỉnh, thành phố lân cận và nâng cao khả năng thích ứng chuyển đổi số và biến đổi khí hậu. Đồng thời, chú trọng xây dựng thương hiệu “Logistics Thành phố Hồ Chí Minh” thông qua chất lượng dịch vụ, năng lực cảng, chuyển đổi số và quản trị thông minh, ưu tiên logistics đô thị xanh, giảm phát thải CO2 trong vận tải và lưu kho. Đầu tư phát triển hệ thống logistics là chiến lược chủ đạo để thành phố định hình vai trò là trung tâm logistics vùng và quốc tế, tiến tới trở thành “siêu đô thị thông minh-hậu cần tích hợp” của Đông Nam Á trong thời gian tới.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam Nguyễn Duy Minh cho biết: Xây dựng hệ thống logistics thông minh và xanh là yêu cầu cấp thiết hiện nay, với sự trợ giúp của công nghệ sẽ giúp tối ưu trong sử dụng nguồn lực. Ngoài ra, các cảng sông, cảng biển trên địa bàn thành phố cũng cần tận dụng hết tiềm năng để trung chuyển hàng hóa. Việc đẩy mạnh khai thác đường thủy cũng là một hướng tối ưu chi phí về logistics, đóng góp cho xu hướng chuyển đổi xanh, phát triển bền vững.
Để tạo động lực tăng trưởng mới, xây dựng ngành logistics phát triển bền vững giữ vai trò rất quan trọng. Theo định hướng quy hoạch đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu trở thành trung tâm logistics quốc tế. Thành phố xác định logistics là một ngành dịch vụ mũi nhọn, có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của thành phố và khu vực phía nam. Trong đó, mục tiêu chính là tăng trưởng doanh thu đóng góp vào GRDP của thành phố, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh logistics. Các nhiệm vụ chủ yếu tập trung thực hiện trong thời gian tới là phát triển hạ tầng dịch vụ logistics theo hướng phát triển hệ thống các trung tâm logistics trên địa bàn và phát triển hệ thống hạ tầng giao thông kết nối, tạo điều kiện thuận lợi, góp phần làm giảm chi phí dịch vụ logistics. Đồng thời, thành phố đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, xúc tiến cung ứng dịch vụ logistics và hợp tác, liên kết vùng.
