Phát triển hệ sinh thái Thủ đô trong liên kết các địa phương trong vùng

Cùng dự có đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội; các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương và thành phố Hà Nội.

Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc làm việc, trước đây, thành phố Hà Nội xây dựng song song 2 hệ thống quy hoạch: Quy hoạch Thủ đô (theo Luật Quy hoạch năm 2017) và Quy hoạch chung Thủ đô (theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024). Điều này gây ra tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa chiến lược phát triển kinh tế xã hội và tổ chức không gian; chưa có phương án giải quyết triệt để các tồn tại, điểm nghẽn như ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, chưa thiết lập được mô hình, kế hoạch phát triển, dẫn đến lãng phí nguồn lực.

Đến nay, để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, xu thế đô thị thông minh, liên kết mở vùng, quốc gia, quốc tế, việc tập trung xây dựng một Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn xa mang tính bền vững 100 năm nhằm tạo lập cơ sở pháp lý thống nhất và kiến tạo động lực phát triển đột phá trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là yêu cầu cấp thiết.

Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, trong đó cho phép lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và tích hợp, lồng ghép các nội dung của Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô.

Hồ sơ quy hoạch đến nay đã được hoàn thiện, tiếp thu đầy đủ các nội dung chỉ đạo, góp ý của Bộ Chính trị, của đồng chí Tổng Bí thư, của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ, Thành ủy, các bộ, ngành, các tỉnh, thành phố, các chuyên gia, nhà khoa học; đã lồng ghép, tích hợp theo quy định Nghị quyết số 258 Quốc hội; thống nhất với nội dung dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới và bảo đảm triển khai thực thi trong dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi.

Thời hạn quy hoạch gồm: Giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035; giai đoạn trung hạn đến năm 2045; giai đoạn dài hạn đến năm 2065; tầm nhìn chiến lược 100 năm. Quy hoạch xác định các định hướng mới, vượt trội, với 11 nhóm giải pháp đột phá về: Phát triển liên kết vùng, xây dựng mô hình "Hạt nhân-Vệ tinh" cho Vùng Thủ đô, trong đó Hà Nội giữ vai trò là đô thị hạt nhân, trung tâm lan tỏa và dẫn dắt toàn Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước; đột phá phát triển đường sắt đô thị, phát triển đô thị dựa trên mô hình TOD; đột phá về thiết chế tại các cực tăng trưởng nhằm kéo giãn dân cư nội đô; đột phá về mô hình kiến tạo đô thị thông minh-xanh-bền vững; tái thiết đô thị toàn diện và chọn lọc; khai thác không gian đa tầng-đa lớp; sông Hồng - biểu tượng phát triển của Thủ đô tạo bước tiến mới; phát triển các cảng hàng không; đột phá trong cải thiện, giải quyết dứt điểm vấn nạn ô nhiễm môi trường; xác định các quỹ đất dự trữ; thực hiện quy hoạch bằng kế hoạch và chương trình hành động cụ thể, các định hướng không gian đều được gắn kết chặt chẽ với mô hình cân đối nguồn lực và các cơ chế đặc thù, vượt trội từ Luật Thủ đô.

Quy hoạch xác định cụ thể 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, kết hợp 9 trục động lực, với các vành đai, các hành lang, thúc đẩy liên kết vùng và quốc gia, kết nối biên giới, cảng biển và quốc tế; các không gian di sản văn hóa, lịch sử, cảnh quan dọc sông Đà, sông Hồng, sông Đuống; vành đai xanh di sản thiên nhiên, văn hóa, lịch sử, tâm linh, du lịch phía tây kết nối chuỗi danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử.

Các ý kiến tại cuộc làm việc đề nghị các bộ, ngành sớm hoàn thành việc xây dựng, điều chỉnh các quy hoạch ngành, lĩnh vực quốc gia, trong đó nghiên cứu các nội dung có liên quan của Quy hoạch tổng thể Thủ đô để phối hợp, tích hợp đồng bộ, thống nhất, tránh chồng chéo, bảo đảm tầm nhìn dài hạn.

Các bộ, ngành sớm nghiên cứu, rà soát, xây dựng và ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật mới, phù hợp năng lực phát triển tương đồng với quốc tế: Đô thị xanh, đô thị thông minh, đô thị bền vững, đa tầng, đa lớp...

Ủy ban nhân dân các tỉnh chung quanh Hà Nội (Vùng Thủ đô Hà Nội) khi triển khai nghiên cứu lập quy hoạch tỉnh, tăng cường phối hợp, tích hợp đồng bộ liên kết với Quy hoạch tổng thể Thủ đô bảo đảm định hướng chung, tầm nhìn chung và tạo điều kiện triển khai các dự án đầu tư liên kết hạ tầng kinh tế với Hà Nội theo lộ trình, kế hoạch.

Thành phố Hà Nội đề nghị ủng hộ chủ trương cho phép Thành phố chủ động nghiên cứu, xây dựng và ban hành bộ Quy chuẩn, tiêu chuẩn quy hoạch-kiến trúc đặc thù (khác với quy chuẩn quốc gia hiện hành) để có công cụ pháp lý quản lý, triển khai thực thi quy hoạch với những điều kiện đặc thù của Thủ đô đặt ra trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm nêu trên.

Sau khi nghe các báo cáo, ý kiến, phát biểu kết luận cuộc làm việc, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương, đánh giá cao Hà Nội đã kế thừa, phát huy truyền thống, thành quả qua các thời kỳ, triển khai quyết liệt, khẩn trương, đồng bộ, hiệu quả 3 nhiệm vụ quan trọng, chiến lược, vừa trước mắt, vừa lâu dài với tầm nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn: Xây dựng dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; xây dựng dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi để trình Quốc hội; xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.

Trong đó, Nghị quyết của Bộ Chính trị là nền tảng chính trị, Luật Thủ đô sửa đổi là nền tảng pháp lý, Quy hoạch tổng thể Thủ đô là nền tảng không gian phát triển. Các dự thảo này được xây dựng công phu, kỹ lưỡng, có hàm lượng trí tuệ cao, giàu tính thực tiễn, với quyết tâm rất cao, nỗ lực rất lớn. Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng được đẩy mạnh, được nhân dân ủng hộ, thúc đẩy nhiều dự án lớn, tháo gỡ các điểm nghẽn.

Thủ tướng đánh giá quy hoạch tổng thể Thủ đô có ý nghĩa rất quan trọng với sự phát triển của Thủ đô, vùng và cả nước; thể hiện trí tuệ Việt Nam, văn hóa Việt Nam, bản sắc Việt Nam, con người, xã hội Việt Nam, sự phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Thủ tướng yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa, tiếp thu tất cả các nghị quyết, kết luận có liên quan của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm; tiếp thu các ý kiến xác đáng tại cuộc họp để tiếp tục hoàn thiện Quy hoạch.

Nhấn mạnh thêm một số nội dung, Thủ tướng cho rằng, triết lý của Quy hoạch là lấy con người làm trung tâm, chủ thể; đô thị giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, bản sắc, hiện đại và tầm nhìn 100 năm, phát triển đa cực, đa tầng, đa lớp, đa trung tâm, đa hướng, đa chiều, phát triển số, sáng, xanh, sạch, đẹp, văn hiến; hài hòa con người, văn hóa, xã hội, thiên nhiên, “làng trong phố, phố trong làng”, có bảo tồn, kế thừa và phát triển. Các đột phá là tái thiết đô thị, hiện đại hóa nông thôn, thông minh hóa dịch vụ, công nghiệp phải tiên tiến.

Thủ tướng đề nghị Hà Nội nghiên cứu, tìm địa điểm xây dựng cung triển lãm quy hoạch để công khai quy hoạch, giám sát quy hoạch, xúc tiến đầu tư và cũng là sản phẩm du lịch.

Thủ tướng nhấn mạnh, lưu ý thêm một số nội dung như quy hoạch phát triển không gian kinh tế tầm thấp, tầm cao và vũ trụ; quy hoạch không gian ngầm, để ngầm hóa hạ tầng điện, nước, viễn thông, giao thông…; rà soát ngành, lĩnh vực, tối ưu hóa không gian mặt đất, nhất là phía Nam, Xuân Mai, Ba Vì, Sơn Tây, Sóc Sơn…; phát triển kinh tế sân bay; khai thác trung tâm Hồ Tây; phát triển hệ sinh thái Thủ đô trong liên kết với các địa phương trong vùng; phát triển Thủ đô an ninh, an toàn; phát huy hiệu quả 5 phương thức giao thông; thích ứng với biến đổi khí hậu, khôi phục các dòng sông xanh, giải quyết vấn đề môi trường, ùn tắc giao thông, úng ngập…; tôn tạo, giữ gìn, phát huy văn hóa, bản sắc Hà Nội, khu phố cổ, các di tích lịch sử văn hóa; quy hoạch không gian phát triển và đi đầu, tiên phong phát triển công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí; quản trị, quản lý đô thị thông minh.

Thủ tướng cho rằng, quy hoạch cần kết hợp chặt chẽ giữa khung và chi tiết; phát huy được hết tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh của Hà Nội; thực hiện nghiêm quy hoạch, làm cái gì ra cái đó, làm cái gì dứt cái đó. Để bảo đảm tính khả thi, tính thực thi, cần lựa chọn ưu tiên để triển khai, nhất là những việc có tính lan tỏa cao, động lực lớn.

Về xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, Thủ tướng đồng ý về nguyên tắc kiến nghị của Hà Nội với tinh thần cần vừa có tính đặc thù với Thủ đô, vừa có tính phổ biến, bảo đảm tính kết nối với cả nước nếu cần thiết.

Thủ tướng nêu rõ, cần đa dạng hóa nguồn lực, tối ưu hóa nguồn lực của nhà nước, đẩy mạnh hợp tác công tư, xây dựng các chính sách huy động nguồn lực như BT, BOT, chính sách cho mô hình TOD, phát hành trái phiếu, xây dựng các quỹ như quỹ nhà ở xã hội, lấy nguồn lực bên trong là cơ bản, chiến lược, lâu dài, quyết định, nguồn lực bên ngoài là quan trọng, đột phá... trong triển khai, hiện thực hóa quy hoạch.