Theo tờ trình của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, trong nhiệm kỳ 2020-2025, thành phố đã tổ chức lập 2 quy hoạch lớn của Thủ đô gồm: Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065.
Qua rà soát cho thấy, hai quy hoạch được phê duyệt trước khi sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nên nhiều nội dung (như thành phố trong thành phố, quận, huyện…) không còn phù hợp, cần điều chỉnh để thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia theo Nghị quyết số 306/NQ-CP ngày 5/10/2025 và Nghị quyết số 252/2025/NQ-QH15 ngày 10/12/2025, cũng như quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng và các quy hoạch ngành…
Bên cạnh đó, mặc dù đã có 8 quy hoạch hạ tầng kỹ thuật chuyên ngành, thành phố vẫn đối mặt với nhiều tồn tại như úng ngập, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, thiếu không gian xanh, dồn tải dân số vào nội đô, trật tự đô thị chưa bảo đảm và đô thị thông minh phát triển chậm.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, quy hoạch mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị-hành chính quốc gia mà còn trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo không gian và dư địa phát triển, hướng tới tăng trưởng hai con số, tầm nhìn 100 năm và xa hơn; tương xứng Thủ đô của quốc gia thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời lan tỏa, dẫn dắt sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô, vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.
Đồng thời, việc điều chỉnh nhằm bảo đảm phù hợp sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, kết nối các tỉnh lân cận và các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan.
Tầm nhìn chiến lược nêu trong Quy hoạch là chuyển từ tầm nhìn 2065 sang nghiên cứu định hướng chiến lược dài hạn tới năm 2100, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn; xây dựng các kịch bản phát triển theo các mốc: 2030-2035-2045-2050, 2065, 2085, 2100, hướng tới một Thủ đô “Văn hóa-Bản sắc-Sáng tạo”; đồng thời phát huy các thế mạnh, tiềm năng sẵn có, với hành động kết nối toàn cầu, có sức cạnh tranh ngang tầm các thủ đô phát triển trong khu vực và thế giới bằng các định hướng cụ thể.
Theo quy hoạch, toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội với 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường, 75 xã), tổng diện tích đất khoảng 3.359,84 km2 (335.984ha).
Dự báo dân số theo kịch bản mở (không khống chế dân số cơ học mà quản lý dân số phù hợp với ngưỡng chịu tải của hạ tầng) đến 2045 khoảng 15-16 triệu người; dự báo đến năm 2065 khoảng 17-19 triệu người; kịch bản tăng dân số đồng thời với trẻ hóa, hiện đại hóa nguồn nhân lực; trong giai đoạn 2065-2100.
Quy hoạch định hình phát triển Thủ đô Hà Nội: “Văn hóa-bản sắc-sáng tạo”; tái cấu trúc theo mô hình đô thị Đa cực-Đa trung tâm, Đa tầng-Đa lớp; thành phố “Văn hiến-văn minh-hiện đại”, phát triển sáng, xanh, sạch, đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời là nơi tập trung, bảo tồn và phát huy các giá trị tinh hoa, văn hóa vật thể và phi vật thể; là Thủ đô có quy mô tầm cỡ thế giới với hội nhập các giá trị bản sắc văn hóa, lịch sử truyền thống lâu đời đặc trưng…
Điểm tựa pháp lý quan trọng để Hà Nội triển khai quy hoạch tổng thể đó là Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 cho phép Thủ đô chỉ lập một quy hoạch tổng thể, tích hợp Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô, tạo cơ sở tháo gỡ chồng chéo, nâng cao tính đồng bộ trong phát triển.
Tại kỳ họp, Hội đồng nhân dân thành phố cũng đã thống nhất thông qua đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô.
Mục tiêu và quan điểm sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc biệt, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô, trung tâm đầu não chính trị-hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía bắc và cả nước; đưa thể chế, pháp luật về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số”, hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô.
