Nút thắt lớn cản trở mục tiêu về khí hậu

Nhiều nước đang tăng cường các nỗ lực nhằm thực thi cam kết về trung hòa khí thải carbon, song tài chính, một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành bại của cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, đang là vấn đề đặt ra với nhiều quốc gia. Theo báo cáo do công ty tư vấn Wood Mackenzie công bố mới đây, thế giới cần đầu tư 2.700 tỷ USD/năm để đến năm 2050 có thể đạt được mục tiêu trung hòa khí thải và tránh nhiệt độ tăng vượt ngưỡng 1,50 C trong thế kỷ này.
Khói và hơi nước bốc lên từ nhà máy điện Belchatow ở Zlobnica, Ba Lan, ngày 20/10/2022. (Ảnh: Reuters)
Khói và hơi nước bốc lên từ nhà máy điện Belchatow ở Zlobnica, Ba Lan, ngày 20/10/2022. (Ảnh: Reuters)

Các nhà khoa học từng cảnh báo thế giới cần giới hạn mức tăng nhiệt độ trung bình trên toàn cầu ở 1,50 C trong thế kỷ này để tránh hậu quả thảm khốc của biến đổi khí hậu. Để có thể đạt được mục tiêu này, nhiều chính phủ đã cam kết giảm khí thải ròng xuống bằng 0 vào giữa thế kỷ này.

Wood Mackenzie nhận định, để giảm phát thải carbon trong ngành năng lượng, thế giới cần đầu tư 1.900 tỷ USD/năm để hạn chế mức tăng nhiệt độ của trái đất. Khoảng 75% số tiền trong khoản đầu tư này cần tập trung vào các ngành điện và hạ tầng.

Tuy nhiên các nhà khoa học cho rằng, phần lớn các nước đều không đi đúng tiến độ trong việc đạt mục tiêu khí thải vào năm 2030, chứ chưa tính đến năm 2050. Wood Mackenzie nhận định, để giảm phát thải carbon trong ngành năng lượng, thế giới cần đầu tư 1.900 tỷ USD/năm để hạn chế mức tăng nhiệt độ của trái đất. Khoảng 75% số tiền trong khoản đầu tư này cần tập trung vào các ngành điện và hạ tầng.

Tại Hội nghị lần thứ 15 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP15) diễn ra ở Copenhagen (Đan Mạch) năm 2009, các nền kinh tế tiên tiến đã cam kết hỗ trợ 100 tỷ USD mỗi năm để giúp các nền kinh tế đang phát triển đáp ứng những mục tiêu hành động về khí hậu. Cam kết này đã được tái xác nhận trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu năm 2015. Tuy nhiên cho đến nay, cam kết vẫn chưa được hiện thực hóa.

Tài chính vẫn là “nút thắt lớn” mà các quốc gia đang phát triển phải đối mặt trong nỗ lực hiện thực hóa khát vọng giải quyết khủng hoảng khí hậu một cách hiệu quả bởi “có thực mới vực được đạo”.

Tại COP27 diễn ra ở thành phố Sharm El-Shekh của Ai Cập tháng 11/2022, Bộ trưởng Môi trường Ai Cập Yasmine Fouad cho biết, các nước đang phát triển sẽ cần nguồn tài chính khí hậu 140-300 tỷ USD vào năm 2030 và con số này cần tăng gấp đôi vào năm 2050.

Sau khi tổ chức COP27, Ai Cập nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện nguồn tài chính quốc tế cho hành động và phát triển khí hậu; đề xuất các ngân hàng phát triển đa phương (MDB) tăng khả năng cho vay bằng cách cung cấp tài chính ưu đãi và ngăn chặn tài chính khí hậu chồng chéo với tài chính phát triển.

Tài chính vẫn là “nút thắt lớn” mà các quốc gia đang phát triển phải đối mặt trong nỗ lực hiện thực hóa khát vọng giải quyết khủng hoảng khí hậu một cách hiệu quả bởi “có thực mới vực được đạo”.

Hội nghị thượng đỉnh Khí hậu châu Phi (ACS) với chủ đề “Thúc đẩy các giải pháp tài chính khí hậu và tăng trưởng xanh cho châu Phi và thế giới” diễn ra vừa qua ở Kenya đã kêu gọi tăng cường hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cũng như các dòng đầu tư quốc tế cho các nước đang phát triển, trong đó có các quốc gia châu Phi. Hội nghị đã ra tuyên bố chung nêu bật yêu cầu thay đổi toàn diện hệ thống tài chính toàn cầu và hối thúc cộng đồng quốc tế ủng hộ thúc đẩy năng lượng tái tạo. Các nhà lãnh đạo châu Phi cũng hối thúc các nước phát triển, vốn là những nước xả thải khí gây hiệu ứng nhà kính nhiều nhất, tôn trọng các cam kết đã đưa ra, trong đó có việc cung cấp 100 tỷ USD/năm cho năng lượng sạch và hỗ trợ các nước nghèo ứng phó biến đổi khí hậu.

Trong thông điệp đưa ra tại sự kiện Reuters IMPACT diễn ra ở London (Anh) mới đây với sự tham dự của nhiều doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà tư tưởng để thảo luận các giải pháp chống biến đổi khí hậu toàn cầu, lãnh đạo các doanh nghiệp kêu gọi COP28 sắp tới đẩy nhanh hành động bảo vệ khí hậu toàn cầu thông qua xóa bỏ trợ cấp nhiên liệu hóa thạch, đồng thuận với các quy tắc thị trường carbon và cung cấp thêm tài chính cho các thị trường mới nổi.

Giám đốc điều hành Công ty Ingka Investments, ông Peter Van der Poel đánh giá, tình trạng nắng nóng kỷ lục ở nhiều nơi trên thế giới trong mùa hè vừa qua đã một lần nữa chứng minh các bên liên quan phải hành động khẩn cấp, trong đó cần có sự đồng hành của doanh nghiệp, chính phủ và các cơ quan quản lý. Việc hạn chế dần nhu cầu sử dụng nhiên liệu hóa thạch là vấn đề gây nhiều tranh cãi, song nếu không dỡ bỏ chính sách trợ cấp đối với loại nhiên liệu này sẽ gây khó khăn và tốn kém hơn cho việc phát triển nhiên liệu tái tạo ở một số quốc gia.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres mới đây kêu gọi thực hiện các biện pháp mới, bao gồm các gói tài chính, giảm nợ và xem xét lại hệ thống tài chính toàn cầu để giúp các nước châu Phi đối phó hiệu quả với thảm họa khí hậu. Các nước phát triển cần thực hiện cam kết cung cấp nguồn tài chính cần thiết để chống biến đổi khí hậu cho các nước đang phát triển nhằm ứng phó hiệu quả với tình trạng ấm lên toàn cầu hiện nay; đồng thời đưa ra lộ trình rõ ràng và đáng tin cậy để tăng gấp đôi ngân sách cho quá trình chuyển đổi vào năm 2025, như bước đi đầu tiên trong quá trình này.

Người đứng đầu Liên hợp quốc cũng kêu gọi tạo ra gói kích thích tài chính trị giá 500 tỷ USD hằng năm để giúp các nước đang phát triển đầu tư cho người dân và phát triển các hệ thống cần thiết nhằm đẩy nhanh việc đạt được các Mục tiêu phát triển bền vững.

Lãnh đạo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) cũng đã tuyên bố hai định chế tài chính này sẽ hợp tác chặt chẽ hơn để giải quyết mối đe dọa hiện hữu do biến đổi khí hậu gây ra.

Các nhà lãnh đạo G20 mới đây thông qua tuyên bố tái khẳng định cam kết tăng mức đóng góp cho các nguồn tài chính bền vững để giúp các nước đang phát triển giảm thải khí carbon.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh hiện nay, khi tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng, trong khi kinh tế thế giới chịu tác động tiêu cực của đại dịch, xung đột, mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ ở 1,50 C dù rất khó khăn, song vẫn khả thi.

Có thể bạn quan tâm

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...