Nút thắt lớn cản trở mục tiêu về khí hậu

Nhiều nước đang tăng cường các nỗ lực nhằm thực thi cam kết về trung hòa khí thải carbon, song tài chính, một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành bại của cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, đang là vấn đề đặt ra với nhiều quốc gia. Theo báo cáo do công ty tư vấn Wood Mackenzie công bố mới đây, thế giới cần đầu tư 2.700 tỷ USD/năm để đến năm 2050 có thể đạt được mục tiêu trung hòa khí thải và tránh nhiệt độ tăng vượt ngưỡng 1,50 C trong thế kỷ này.
Khói và hơi nước bốc lên từ nhà máy điện Belchatow ở Zlobnica, Ba Lan, ngày 20/10/2022. (Ảnh: Reuters)
Khói và hơi nước bốc lên từ nhà máy điện Belchatow ở Zlobnica, Ba Lan, ngày 20/10/2022. (Ảnh: Reuters)

Các nhà khoa học từng cảnh báo thế giới cần giới hạn mức tăng nhiệt độ trung bình trên toàn cầu ở 1,50 C trong thế kỷ này để tránh hậu quả thảm khốc của biến đổi khí hậu. Để có thể đạt được mục tiêu này, nhiều chính phủ đã cam kết giảm khí thải ròng xuống bằng 0 vào giữa thế kỷ này.

Wood Mackenzie nhận định, để giảm phát thải carbon trong ngành năng lượng, thế giới cần đầu tư 1.900 tỷ USD/năm để hạn chế mức tăng nhiệt độ của trái đất. Khoảng 75% số tiền trong khoản đầu tư này cần tập trung vào các ngành điện và hạ tầng.

Tuy nhiên các nhà khoa học cho rằng, phần lớn các nước đều không đi đúng tiến độ trong việc đạt mục tiêu khí thải vào năm 2030, chứ chưa tính đến năm 2050. Wood Mackenzie nhận định, để giảm phát thải carbon trong ngành năng lượng, thế giới cần đầu tư 1.900 tỷ USD/năm để hạn chế mức tăng nhiệt độ của trái đất. Khoảng 75% số tiền trong khoản đầu tư này cần tập trung vào các ngành điện và hạ tầng.

Tại Hội nghị lần thứ 15 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP15) diễn ra ở Copenhagen (Đan Mạch) năm 2009, các nền kinh tế tiên tiến đã cam kết hỗ trợ 100 tỷ USD mỗi năm để giúp các nền kinh tế đang phát triển đáp ứng những mục tiêu hành động về khí hậu. Cam kết này đã được tái xác nhận trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu năm 2015. Tuy nhiên cho đến nay, cam kết vẫn chưa được hiện thực hóa.

Tài chính vẫn là “nút thắt lớn” mà các quốc gia đang phát triển phải đối mặt trong nỗ lực hiện thực hóa khát vọng giải quyết khủng hoảng khí hậu một cách hiệu quả bởi “có thực mới vực được đạo”.

Tại COP27 diễn ra ở thành phố Sharm El-Shekh của Ai Cập tháng 11/2022, Bộ trưởng Môi trường Ai Cập Yasmine Fouad cho biết, các nước đang phát triển sẽ cần nguồn tài chính khí hậu 140-300 tỷ USD vào năm 2030 và con số này cần tăng gấp đôi vào năm 2050.

Sau khi tổ chức COP27, Ai Cập nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện nguồn tài chính quốc tế cho hành động và phát triển khí hậu; đề xuất các ngân hàng phát triển đa phương (MDB) tăng khả năng cho vay bằng cách cung cấp tài chính ưu đãi và ngăn chặn tài chính khí hậu chồng chéo với tài chính phát triển.

Tài chính vẫn là “nút thắt lớn” mà các quốc gia đang phát triển phải đối mặt trong nỗ lực hiện thực hóa khát vọng giải quyết khủng hoảng khí hậu một cách hiệu quả bởi “có thực mới vực được đạo”.

Hội nghị thượng đỉnh Khí hậu châu Phi (ACS) với chủ đề “Thúc đẩy các giải pháp tài chính khí hậu và tăng trưởng xanh cho châu Phi và thế giới” diễn ra vừa qua ở Kenya đã kêu gọi tăng cường hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cũng như các dòng đầu tư quốc tế cho các nước đang phát triển, trong đó có các quốc gia châu Phi. Hội nghị đã ra tuyên bố chung nêu bật yêu cầu thay đổi toàn diện hệ thống tài chính toàn cầu và hối thúc cộng đồng quốc tế ủng hộ thúc đẩy năng lượng tái tạo. Các nhà lãnh đạo châu Phi cũng hối thúc các nước phát triển, vốn là những nước xả thải khí gây hiệu ứng nhà kính nhiều nhất, tôn trọng các cam kết đã đưa ra, trong đó có việc cung cấp 100 tỷ USD/năm cho năng lượng sạch và hỗ trợ các nước nghèo ứng phó biến đổi khí hậu.

Trong thông điệp đưa ra tại sự kiện Reuters IMPACT diễn ra ở London (Anh) mới đây với sự tham dự của nhiều doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà tư tưởng để thảo luận các giải pháp chống biến đổi khí hậu toàn cầu, lãnh đạo các doanh nghiệp kêu gọi COP28 sắp tới đẩy nhanh hành động bảo vệ khí hậu toàn cầu thông qua xóa bỏ trợ cấp nhiên liệu hóa thạch, đồng thuận với các quy tắc thị trường carbon và cung cấp thêm tài chính cho các thị trường mới nổi.

Giám đốc điều hành Công ty Ingka Investments, ông Peter Van der Poel đánh giá, tình trạng nắng nóng kỷ lục ở nhiều nơi trên thế giới trong mùa hè vừa qua đã một lần nữa chứng minh các bên liên quan phải hành động khẩn cấp, trong đó cần có sự đồng hành của doanh nghiệp, chính phủ và các cơ quan quản lý. Việc hạn chế dần nhu cầu sử dụng nhiên liệu hóa thạch là vấn đề gây nhiều tranh cãi, song nếu không dỡ bỏ chính sách trợ cấp đối với loại nhiên liệu này sẽ gây khó khăn và tốn kém hơn cho việc phát triển nhiên liệu tái tạo ở một số quốc gia.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres mới đây kêu gọi thực hiện các biện pháp mới, bao gồm các gói tài chính, giảm nợ và xem xét lại hệ thống tài chính toàn cầu để giúp các nước châu Phi đối phó hiệu quả với thảm họa khí hậu. Các nước phát triển cần thực hiện cam kết cung cấp nguồn tài chính cần thiết để chống biến đổi khí hậu cho các nước đang phát triển nhằm ứng phó hiệu quả với tình trạng ấm lên toàn cầu hiện nay; đồng thời đưa ra lộ trình rõ ràng và đáng tin cậy để tăng gấp đôi ngân sách cho quá trình chuyển đổi vào năm 2025, như bước đi đầu tiên trong quá trình này.

Người đứng đầu Liên hợp quốc cũng kêu gọi tạo ra gói kích thích tài chính trị giá 500 tỷ USD hằng năm để giúp các nước đang phát triển đầu tư cho người dân và phát triển các hệ thống cần thiết nhằm đẩy nhanh việc đạt được các Mục tiêu phát triển bền vững.

Lãnh đạo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) cũng đã tuyên bố hai định chế tài chính này sẽ hợp tác chặt chẽ hơn để giải quyết mối đe dọa hiện hữu do biến đổi khí hậu gây ra.

Các nhà lãnh đạo G20 mới đây thông qua tuyên bố tái khẳng định cam kết tăng mức đóng góp cho các nguồn tài chính bền vững để giúp các nước đang phát triển giảm thải khí carbon.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh hiện nay, khi tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng, trong khi kinh tế thế giới chịu tác động tiêu cực của đại dịch, xung đột, mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ ở 1,50 C dù rất khó khăn, song vẫn khả thi.

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.