Nơi hội tụ di sản lịch sử và tín ngưỡng Nam Bộ

Hằng năm, Lễ giỗ Thiên hộ Dương, Đốc binh Kiều và Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp ở Khu di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp (xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp) luôn thu hút hàng trăm nghìn lượt du khách thập phương. Đây là nơi lưu giữ giá trị văn hóa tín ngưỡng lâu đời và hiện đang được địa phương phát huy mạnh mẽ.

Du khách viếng Miếu Bà Chúa Xứ tại Gò Tháp.
Du khách viếng Miếu Bà Chúa Xứ tại Gò Tháp.

Lễ hội dân gian tại Gò Tháp

Đầu năm 2026, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp đã diễn ra Lễ đón Bằng chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Lễ giỗ Thiên hộ Dương, Đốc binh Kiều và Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp, hai kỳ lễ hội thuộc loại lớn nhất trong năm ở vùng Tây Nam Bộ.

Di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp là một trong những di tích khảo cổ-kiến trúc nghệ thuật quan trọng của tỉnh Đồng Tháp. Quần thể di tích quốc gia đặc biệt này chứa đựng nhiều di tích văn hóa Óc Eo từ thế kỷ thứ 2-6 sau Công nguyên; là nơi ghi dấu phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của hai vị Anh hùng dân tộc Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều giai đoạn đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp; Gò Tháp là căn cứ địa của Xứ ủy Nam Bộ, Ủy ban Hành chính-Kháng chiến Nam Bộ, Khu ủy Khu 8 trong khoảng những năm từ 1946-1949...

Bên cạnh yếu tố văn hóa, lịch sử truyền thống đấu tranh của dân tộc, Gò Tháp có yếu tố riêng biệt, đặc biệt khi còn là nơi lưu giữ giá trị văn hóa tín ngưỡng lâu đời, hiện đang được người dân còn lưu truyền, phát huy mạnh mẽ thể hiện qua Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp (Rằm tháng 3 âm lịch), Lễ giỗ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều (Rằm tháng Một) hằng năm.

Trước năm 1975, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ, do người dân gần Khu di tích Gò Tháp tự nguyện đứng ra tổ chức, rất đơn giản, từ nghi thức cúng đến vật phẩm dâng cúng. “Trải qua hơn một thế kỷ, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp đã được người dân bảo tồn, phát huy và ngày càng thu hút đông đảo khách hành hương. Lễ hội đã có sự kế thừa và sáng tạo của cộng đồng, từ đó ngày càng mở rộng quy mô, tầm ảnh hưởng mạnh mẽ, lan rộng không chỉ tại Tây Nam Bộ mà còn ở các khu vực lân cận”, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích tỉnh Đồng Tháp Lê Đình Lang cho biết.

Vùng đất Đồng Tháp Mười là tên gọi gắn liền với quá trình khai hoang mở cõi của lưu dân người Việt. Vùng đất Gò Tháp (của vùng Đồng Tháp Mười) là địa danh nổi tiếng không thể tách rời với tên tuổi hai vị Anh hùng dân tộc Thiên hộ Võ Duy Dương (Thiên hộ Dương) và Đốc binh Nguyễn Tấn Kiều (Đốc binh Kiều). Từ năm 1860 đến năm 1945, Gò Tháp được biết đến là đại bản doanh chống thực dân Pháp của Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều. Lực lượng nghĩa quân dưới sự chỉ huy của hai ông đã làm dậy sóng vùng Đồng Tháp Mười, khiến giặc Pháp bao phen khiếp vía. Để thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” ghi nhớ công trạng của hai vị anh hùng, người dân đã lập miếu, xây đền, dựng tượng thờ tại nơi đặt bản doanh năm xưa.

Theo ông Lê Đình Lang, cùng với việc chú trọng về cơ sở vật chất xây dựng đền thờ, việc tổ chức lễ giỗ của hai vị anh hùng dân tộc Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều được chính quyền địa phương và lãnh đạo tỉnh rất quan tâm. Đây là một hoạt động văn hóa tinh thần, tâm linh, tín ngưỡng đặc sắc của người dân tỉnh Đồng Tháp. Cả hai lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là nơi hội tụ những giá trị văn hóa, lịch sử và nghệ thuật dân gian đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Lễ giỗ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia có ý nghĩa rất lớn, là niềm tự hào đối với Di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp, người dân địa phương nói riêng, cũng như của tỉnh Đồng Tháp nói chung. Qua các nghi lễ của lễ giỗ và lễ hội, nhân dân gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, quốc thái dân an; đồng thời, thể hiện rõ bản sắc văn hóa Nam Bộ giàu tính nhân văn, khoan hòa và cố kết cộng đồng.

Bên cạnh niềm tự hào là trách nhiệm lớn lao trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị để di sản thật sự trở thành nguồn lực tinh thần và động lực cho phát triển bền vững. Tỉnh Đồng Tháp đang nỗ lực gìn giữ, tôn tạo và phát huy giá trị Lễ giỗ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp, qua đó bảo tồn các giá trị văn hóa, tri ân công lao của các bậc tiền nhân.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp Huỳnh Minh Tuấn khẳng định: “Tỉnh cam kết tiếp tục quản lý, bảo tồn và phát huy hiệu quả di sản văn hóa Gò Tháp; gắn gìn giữ truyền thống với giáo dục lịch sử, phát triển du lịch bền vững và xây dựng con người Đồng Tháp nghĩa tình, năng động, sáng tạo”. Đồng chí Huỳnh Minh Tuấn đề nghị chính quyền địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm trách nhiệm quản lý nhà nước về di sản, tạo điều kiện để nhân dân tham gia sâu rộng vào quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ động xây dựng các chương trình, giải pháp dài hạn, nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững. Ban Hội hương Gò Tháp tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, giữ gìn để các giá trị văn hóa truyền thống luôn được kế thừa, lan tỏa và phát triển.

Có thể bạn quan tâm

Bên các nhánh sông Cửu Long là nơi trú ngụ của loài cá ngát.

Săn cá ngát bên dòng Cửu Long

Trên những nhánh sông Cửu Long chằng chịt, nghề săn cá ngát lặng lẽ tồn tại suốt hàng chục năm qua từng nuôi sống bao gia đình, nhưng nay đang dần mai một trước biến đổi khí hậu và cách đánh bắt tận diệt. Một số người vẫn giữ nghề, bám sông như lưu giữ những ký ức của thuở xa xưa cha ông đã mưu sinh.

Du khách trải nghiệm trên xe ngựa ở cù lao Thới Sơn.

Vó ngựa vùng quê

Cù lao Thới Sơn, phường Thới Sơn (tỉnh Đồng Tháp) được khai thác du lịch từ năm 1988.

Chủ một cơ sở sản xuất kiểm tra chất lượng sản phẩm.

Nhộn nhịp làng nghề cá khoai khô Cái Đôi Vàm

Những ngày cận Tết Nguyên đán 2026, không khí tại làng nghề cá khoai khô tại miền biển xã Cái Đôi Vàm (tỉnh Cà Mau) đang trở nên hối hả hơn bao giờ hết. Vượt lên những khó khăn về nguồn nguyên liệu, người dân vùng cực nam Tổ quốc vẫn đang chạy đua với thời gian để đưa đặc sản trứ danh này kịp đến tay người tiêu dùng.

Nhiều hộ gia đình ở Thuận Hưng vẫn duy trì nghề qua nhiều thế hệ.

Làng bánh tráng Thuận Hưng tất bật vào vụ Tết

Khi không khí Tết đang đến gần, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng (phường Thuận Hưng, thành phố Cần Thơ) lại bước vào thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm. Từ mờ sáng đến chiều muộn, các lò bánh đỏ lửa liên tục, người người tất bật với từng công đoạn, tạo nên bức tranh lao động quen thuộc của một làng nghề đã tồn tại hơn 2 thế kỷ.

Người dân làng nghề Sơn Đốc tất bật phơi bánh phồng những ngày cận Tết.

Làng nghề bánh phồng tất bật vào vụ Tết

Cứ vào dịp cuối năm, làng nghề truyền thống bánh phồng Sơn Đốc (xã Hưng Nhượng, tỉnh Vĩnh Long) lại bước vào mùa sản xuất nhộn nhịp nhất. Dọc những con đường, người dân phơi bánh phồng kín hai bên và trước sân nhà, tạo nên bức tranh lao động rộn ràng.

Năm nhánh sông cùng hội tụ về một điểm tạo nên vùng đất Ngã Năm nên thơ bình dị.

Đậm đà hương vị Ngã Năm

Phường Ngã Năm, thành phố Cần Thơ là nơi gặp gỡ của năm dòng sông, tạo nên một miền quê yên bình đầy sức sống nơi vùng Tây Nam Bộ. Ở đó, người dân sống hiền hòa giữa bức tranh thiên nhiên đa dạng, Nhờ sự quan tâm của Đảng, mỗi mùa mang một gam màu khác nhau với hương vị phù sa quyện trong những món ăn quê mộc mạc…

Gian hàng trái cây tại Lễ hội Sông nước miệt vườn ở cồn Mỹ Phước.

Cồn Mỹ Phước giữa sông Hậu

Nằm giữa dòng Hậu Giang hiền hòa, cồn Mỹ Phước, xã Nhơn Mỹ, thành phố Cần Thơ, từ lâu được biết đến như “vương quốc cây trái” của vùng hạ lưu.

Làng nghề gạch, gốm đỏ Vĩnh Long luôn gắn liền với phát triển du lịch.

Đầu tư phát triển làng nghề

Nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm của làng nghề, nhiều năm qua, tỉnh Vĩnh Long đã tích cực hỗ trợ các cơ sở sản xuất những thiết bị, máy móc hiện đại, góp phần nâng tầm phát triển làng nghề. Làng nghề gạch, gốm đỏ Vĩnh Long là một trong những địa chỉ được Trung tâm Khuyến công Vĩnh Long đầu tư bài bản và đạt hiệu quả thiết thực.

Gia đình ông Nguyễn Ngọc Lân khấm khá nhờ trồng cây nhãn xuồng đặc sản của địa phương.

Bình yên trên đất Cồn Tàu

Hơn trăm năm trước, Cồn Tàu (xã Phú Thuận, tỉnh Vĩnh Long) nằm giữa sông Tiền được những bậc tiền nhân chọn là điểm dừng chân để khai khẩn đất, lập nghiệp. Trải qua bao thế hệ, vùng đất Cồn Tàu được phù sa bồi lắng trở nên trù phú để người dân có cuộc sống bình yên, giản dị giữa sông, tách biệt với đôi bờ.

Khu tưởng niệm Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt, ngụ xã Trung Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Độc đáo Nhà trưng bày “Vườn ông Sáu Dân”

Nhân kỷ niệm 103 năm Ngày sinh Thủ tướng Võ Văn Kiệt, những ngày tháng 11 này, Khu tưởng niệm Thủ tướng tại xã Trung Thành, tỉnh Vĩnh Long đón nhiều đoàn khách trong và ngoài tỉnh đến dâng hương, tưởng nhớ và bày tỏ lòng thành kính.

Một góc khu tái định cư Kênh Tư (ấp Lung Tràm, xã Khánh Hưng) bị ngập úng.

Chủ động, tích cực giúp người dân khắc phục hậu quả thiên tai

Người dân vùng sông nước Cà Mau vốn đã quen với con nước ròng, nước lớn, thế nhưng “cuộc hẹn” không mong muốn với thiên nhiên trong đợt triều cường hôm rằm tháng 9 âm lịch vừa qua vẫn khiến cho bao người ngỡ ngàng. Nước dâng cao bất thường, vượt mọi dự báo, nhấn chìm hy vọng và tài sản.

Vợ chồng ông Thạch Sang giã cốm dẹp cho khách du lịch xem.

Giữ nghề làm cốm dẹp của đồng bào Khmer

Nghề làm cốm dẹp ở tỉnh Vĩnh Long đã tồn tại hàng trăm năm, mang đậm nét văn hóa độc đáo của đồng bào Khmer. Gần đây, một số hộ gia đình vẫn còn lưu giữ cách làm thủ công truyền thống, góp phần bảo tồn và phát triển sản phẩm du lịch địa phương.

Cồn Chim, xã Hòa Minh, tỉnh Vĩnh Long, điểm du lịch tiêu biểu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

Vĩnh Long: Hấp dẫn du lịch cộng đồng ở Cồn Chim

Nằm trên dòng chảy từ sông ra biển, cù lao Cồn Chim, xã Hòa Minh, tỉnh Vĩnh Long sở hữu vẻ đẹp tự nhiên, hệ sinh thái đa dạng, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Đến đây, du khách được tận hưởng không gian xanh, sạch, trong lành và thưởng thức các món ăn dân dã, đậm chất quê Nam Bộ.

Thuyền du lịch đưa du khách tham quan Vườn quốc gia Tràm Chim.

Đi qua mùa nước nổi ở Tràm Chim

Vườn quốc gia Tràm Chim (tỉnh Đồng Tháp) - một vùng đất phèn của Đồng Tháp Mười xưa, giờ đang vào mùa nước nổi. Tại đây có hệ sinh thái đất ngập nước vô cùng đặc biệt mà gần như không nơi nào có trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Cán bộ Phòng Khoa học và Bảo tồn đất ngập nước, Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng kiểm tra sinh trưởng cây lúa hoang.

Bảo tồn đa dạng sinh học lúa hoang

Giữa vùng đất ngập nước trù phú của Đồng bằng sông Cửu Long, Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, xã Phương Bình, thành phố Cần Thơ được ví như “kho tàng xanh” quý giá, nơi lưu giữ nguồn gen lúa hoang hiếm có.

Hàng rào phi lao dài hàng chục km là giải pháp "phi công trình" rất hiệu quả, giúp che chắn hoa màu và nhà cửa của người dân vùng Duyên Hải.

Mưu sinh nơi miền rừng chắn sóng

Về ấp Cồn Tàu, phường Trường Long Hòa thuộc vùng Duyên Hải, tỉnh Vĩnh Long, thấy con người và thiên nhiên hiện ra như hai mảng đối lập: một bên nhỏ bé, một bên kỳ vĩ. Nhưng nhìn kỹ, lại thấy rõ con người đang nương tựa vào thiên nhiên để sống và thiên nhiên cũng cần con người gìn giữ để không bị mất đi.

Các đầu bếp chế biến đặc sản Cà Mau tại phần thi “Đầu bếp tài năng”.

Đặc sắc văn hóa ẩm thực Cà Mau

Cà Mau vừa tổ chức chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Du lịch Thế giới với chủ đề “Cà Mau - địa đầu cực nam Tổ quốc, nơi hội tụ thiên nhiên và sự an lành”. Điểm nhấn của chuỗi sự kiện là “Ngày hội tinh hoa văn hóa ẩm thực Cà Mau” với phần thi “Đầu bếp tài năng”.

Khâu chọn giống cũng đóng vai trò quan trọng trong thành công của quá trình nuôi lươn không bùn.

Hiệu quả từ nuôi lươn không bùn

Nuôi lươn không bùn dễ làm, tận dụng được không gian hẹp, thị trường tiêu thụ rộng mở, giá bán tương đối ổn định. Vài năm gần đây, nhiều nông hộ ở thành phố Cần Thơ lựa chọn hình thức nuôi này để phát triển kinh tế gia đình.

Hướng dẫn người bệnh làm thủ tục hồ sơ bệnh án điện tử tại Bệnh viện đa khoa Trà Vinh.

Vĩnh Long hướng tới xây dựng hệ thống y tế thông minh

Thời gian qua, cùng với tiến trình chuyển đổi số của quốc gia, ngành y tế tỉnh Vĩnh Long cũng đã đồng bộ triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Đây được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa rất quan trọng trong đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Trình diễn nhạc cụ truyền thống Khmer.

Chung tay giữ gìn di sản

Vùng đất biên thùy An Giang có các dân tộc Kinh, Hoa, Khmer, Chăm… cùng sinh sống, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu. Thời gian qua, cộng đồng các dân tộc nơi đây đã tích cực trao truyền kinh nghiệm, giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống, tránh nguy cơ mai một, đồng thời biến di sản thành nguồn lực cho phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Hoàng Nam và bức tranh "Đua bò Bảy Núi".

Hồn tranh Bảy Núi

Tranh đá Bảy Núi của nghệ sĩ Nguyễn Hoàng Nam, ngụ xã Châu Phú, tỉnh An Giang đã góp phần làm tăng sự đa dạng trong dòng chảy văn hóa nghệ thuật của tỉnh.

Ông Thum vẫn thường xuyên đi qua các cây cầu ông xây ở Mỹ Thới để kiểm tra chất lượng.

Ông Ba Thum xây cầu từ thiện

Nhiều năm qua, ông Ba Thum tức Phạm Văn Thum, 75 tuổi, ngụ khóm Thới Thạnh, phường Mỹ Thới, tỉnh An Giang đến các vùng nông thôn xây cầu bê-tông miễn phí giúp người dân, nông dân qua lại thuận lợi.

Làm cá linh non ở xã Nhơn Hội

Nhộn nhịp mùa cá linh non

Mùa nước nổi hay còn gọi mùa nước lũ từ thượng nguồn sông Mê Công đã tràn vào các cánh đồng các xã vùng biên giới Nhơn Hội, Phú Hữu, Vĩnh Xương... tỉnh An Giang. Nước nổi mang theo tôm cá nước ngọt vào đồng, trong đó, có cá linh.

Nhiều khu đất lò gạch được người dân trồng cây xanh để phát triển du lịch.

Người dân mong sớm triển khai “Dự án Di sản đương đại Mang Thít”

Từ nhiều tháng qua, người dân xã Nhơn Phú, tỉnh Vĩnh Long mong chờ ngành chức năng và chính quyền địa phương sớm triển khai dự án bảo tồn khu lò gạch, gốm Mang Thít. Người dân nơi đây đồng tình ủng hộ, gìn giữ và bảo tồn những lò gạch cũ, nhưng thời gian trôi qua, nơi đây trở nên hoang vắng và xuống cấp.

Mưu sinh bên dòng sông Thom

Hai bên bờ sông Thom thuộc xã Mỏ Cày và Nhuận Phú Tân (tỉnh Vĩnh Long) từ lâu đã hình thành chợ nổi buôn bán duy nhất một mặt hàng là quả dừa. Chợ bên sông độc đáo này là nơi mưu sinh của hàng trăm con người sống nhờ vào quả dừa với các hoạt động như: lột dừa, se chỉ xơ dừa, vận chuyển dừa…

Nghề đẩy côn mùa nước tràn đồng

Mỗi năm, cứ vào mùa nước nổi, Đồng bằng sông Cửu Long lại khoác lên mình một vẻ đẹp riêng với những cánh đồng mênh mông trắng nước, phù sa cuồn cuộn bồi đắp, nguồn thủy sản dồi dào. Tạm gác việc đồng áng, nông dân nơi đây bước vào một mùa mưu sinh khác với nhiều phương thức đánh bắt cá truyền thống.