Nỗ lực ngăn chặn chênh lệch giới tính khi sinh

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam đã kéo dài gần một thập kỷ và chưa có dấu hiệu được kiểm soát, dù nhiều chính sách đã được ban hành. Luật Dân số vừa được Quốc hội thông qua là một giải pháp đột phá mạnh mẽ, đồng bộ nhằm kéo tỷ lệ giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.

Cán bộ Trạm Y tế Tân Xuân, xã Xuân Nha, tỉnh Sơn La, phát tờ rơi tuyên truyền về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.
Cán bộ Trạm Y tế Tân Xuân, xã Xuân Nha, tỉnh Sơn La, phát tờ rơi tuyên truyền về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, giai đoạn 2021-2024, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam đang ở mức 112 bé trai/100 bé gái, cao hơn nhiều so với mức cân bằng tự nhiên (104-106). Hiện nay, một số tỉnh phía bắc và Bắc Trung Bộ tiếp tục duy trì tỷ số giới tính khi sinh ở mức rất cao, có địa phương ghi nhận ở mức gần 120 bé trai/100 bé gái. Đối với các tỉnh, thành phố khu vực phía nam, tỷ số này ở mức từ 105-108 bé trai/100 bé gái. Nếu không cải thiện sự chênh lệch, dự báo đến năm 2034 Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi kết hôn, và có thể tăng lên 1,8 triệu vào năm 2059.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Cử (Nguyên Viện trưởng Viện Dân số) cảnh báo: Mất cân bằng giới tính khi sinh là mối đe dọa thầm lặng nhưng lâu dài đối với sự ổn định của mỗi quốc gia. Nó không chỉ ảnh hưởng tới mỗi gia đình mà còn tác động đến kết cấu xã hội và chất lượng nguồn nhân lực trong nhiều thập kỷ tới. Các quan niệm xã hội và tín ngưỡng đòi hỏi con trai phải gánh vác việc thờ cúng tổ tiên, giúp củng cố địa vị của cha mẹ trong xã hội, con sinh ra mang họ bố… đã ăn sâu vào tiềm thức, văn hóa của mỗi cá nhân, gia đình, dòng họ người Việt. Vô hình trung đã gây hệ lụy nghiêm trọng như thừa nam, thiếu nữ, gia tăng bất bình đẳng giới, tảo hôn, buôn bán phụ nữ và ảnh hưởng tới cấu trúc, cơ cấu dân số.

Theo khảo sát của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (năm 2023), hơn 60% nam giới cho rằng cần có ít nhất một con trai, 38% phụ nữ cảm thấy “chịu áp lực” từ gia đình chồng nếu không sinh con trai, 27% bà mẹ mang thai từng hỏi giới tính thai nhi dù biết rõ quy định cấm.

Ông Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Dân số ( Bộ Y tế) cho rằng, phần lớn các gia đình sinh con đều mong muốn có “đủ nếp, đủ tẻ”, và khi chỉ dự định sinh hai con, xác suất lựa chọn giới tính nam càng cao nếu con đầu đã là gái.

Dù rất nỗ lực, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhưng từ năm 2016 đến nay, Việt Nam chưa năm nào đưa được tỷ số giới tính khi sinh trở lại ngưỡng an toàn. Tình trạng này khiến các chuyên gia và Ban soạn thảo Luật Dân số xác định mất cân bằng giới tính khi sinh là một trong bốn vấn đề nghiêm trọng nhất, cần được điều chỉnh chính sách ở mức cao nhất.

Trước đây, Pháp lệnh Dân số chỉ đưa ra quy định cấm lựa chọn giới tính khi sinh nhưng không có biện pháp kiểm soát cụ thể, chế tài xử lý còn nhẹ, dẫn đến tình trạng “lách luật”. Với việc Luật Dân số vừa chính thức được thông qua, người hành nghề y có hành vi công bố, thông báo, tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng sẽ bị đình chỉ hành nghề (trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền theo quy định của Bộ Y tế).

Tiến sĩ Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Dân số (Bộ Y tế) nêu rõ: Luật Dân số tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, đủ mạnh để xử lý từ gốc các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Chỉ khi pháp luật nghiêm minh và được thực thi mới có thể kéo tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên. Không chỉ giải quyết bằng biện pháp hành chính, vấn đề này đòi hỏi phải thay đổi tư duy lạc hậu. Bên cạnh đó, cần tập trung đẩy mạnh truyền thông có chiều sâu, chuyển đổi hành vi cho thanh niên và toàn xã hội.

Các chuyên gia dân số cho rằng, muốn giảm tỷ số giới tính khi sinh, phải tác động trực tiếp đến những người còn giữ định kiến. Truyền thông phải đi vào cộng đồng, vào gia đình, từng thôn xóm chứ không chỉ trên các phương tiện truyền thông thông thường. Đồng thời, cần tăng cường thanh tra các cơ sở siêu âm, phòng khám tư... Áp dụng hệ thống giám sát điện tử đối với thông tin siêu âm thai nhi. Xử lý hình sự các trường hợp cố tình tiết lộ giới tính gây hậu quả nghiêm trọng. Bảo vệ quyền thừa kế bình đẳng của con gái trong pháp luật và hương ước. Nhân rộng các mô hình cộng đồng như “làng không lựa chọn giới tính thai nhi” tại các vùng, tỉnh đang có mức chênh lệch giới tính cao. Mở rộng câu lạc bộ bình đẳng giới liên thế hệ...

Có thể bạn quan tâm

Thầy thuốc Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên thực hiện kỹ thuật nút mạch gan.

Thái Nguyên: Tiếp tục hành trình vì sức khỏe người dân

Với các thầy thuốc Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, 13/3/1960 là ngày đặc biệt, đó là ngày Bác Hồ về thăm cán bộ y tế, người dân đang điều trị tại Bệnh viện. Khắc ghi lời Bác dặn, các thế hệ thầy thuốc Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên không ngừng trau dồi y đức, y thuật để điều trị cho người bệnh ngày càng tốt hơn.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thu Giang chia sẻ tại chương trình.

Bổ sung collagen đúng cách để làm chậm lão hóa từ bên trong

Collagen không chỉ đơn thuần là yếu tố làm đẹp, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cấu trúc của da, tóc, móng, xương và nhiều mô trong cơ thể. Việc bổ sung collagen đúng cách giúp hỗ trợ quá trình tái tạo, làm chậm lão hóa và góp phần duy trì vẻ đẹp khỏe mạnh, tự nhiên theo thời gian.

Gout là bệnh lý do sự rối loạn chuyển hóa nhân purin, làm tăng axit uric trong máu.

Những sai lầm của bệnh nhân gout khi điều trị khiến bệnh ngày càng nặng

Chỉ uống thuốc khi lên cơn đau, tự ý dùng thuốc giảm đau liều cao, ăn kiêng cực đoan hoặc tin vào các bài thuốc “truyền miệng” không rõ nguồn gốc… là những sai lầm phổ biến của nhiều bệnh nhân gout. Chính những thói quen điều trị thiếu khoa học này khiến bệnh gout dễ tái phát, tiến triển nặng và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương vừa được trao danh hiệu “Trung tâm Tim mạch xuất sắc” do tổ chức Children’s HeartLink phối hợp với Bệnh viện Trẻ em Benioff, San Francisco, California trao tặng.

Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương được vinh danh “Trung tâm Tim mạch xuất sắc”

Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương vừa được trao danh hiệu “Trung tâm Tim mạch xuất sắc” do tổ chức Children’s HeartLink phối hợp với Bệnh viện Trẻ em Benioff, San Francisco, California trao tặng. Đây là bệnh viện thứ ba tại khu vực Đông Nam Á và là đơn vị thứ bảy trên thế giới được nhận danh hiệu này.

Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng đang tích cực điều trị cho các bệnh nhi.

Đà Nẵng tập trung điều trị cho các bệnh nhi nghi nhiễm độc tố botulinum

Ngày 12/3, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Đình Vinh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng cho biết, Bệnh viện đã tiếp nhận 5 lọ thuốc giải độc botulinum do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) hỗ trợ khẩn cấp để điều trị 3 bệnh nhi nguy kịch nghi do độc tố botulinum. Hiện đơn vị đang tập trung mọi nguồn lực để điều trị tích cực cho các bệnh nhi.

Đông đảo người dân đến khám, sàng lọc bệnh tại chương trình do Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam triển khai tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhiều người trẻ có nguy cơ đột quỵ được phát hiện, tư vấn sớm qua khám sàng lọc

Sáng 11/3, tại Trạm Y tế xã Trừ Văn Thố (Thành phố Hồ Chí Minh), Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam tổ chức khám, sàng lọc bệnh, cấp phát thuốc miễn phí và tặng quà cho hơn 400 người dân là gia đình chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn... Đây là điểm khám cuối trong chuỗi chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn".

Phó Giám đốc Sở Y tế Tây Ninh Mai Văn Dũng (bìa phải), Trưởng đoàn số 1 của tỉnh kiểm tra, hậu kiểm việc lưu giữ mẫu thực phẩm tại Nhà hàng Buffet Vân Sơn.

Tây Ninh tăng cường kiểm tra, hậu kiểm an toàn vệ sinh thực phẩm

Nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, Sở Y tế Tây Ninh đã và đang triển khai công tác kiểm tra, hậu kiểm an toàn vệ sinh thực phẩm và ý thức chấp hành pháp luật tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.