Tuy nhiên, phía trước quốc gia vùng Trung Đông còn nhiều thách thức, từ hàn gắn rạn nứt trong hệ thống chính trị, khôi phục nền kinh tế, duy trì an ninh, đến giữ thế cân bằng trong một khu vực đầy biến động.
Do cơ cấu trong hệ thống chính trị tương đối phân mảnh với sự cạnh tranh quyền lực của nhiều đảng phái, tiến trình thành lập chính phủ tại Iraq thường là một chặng đường gian nan và kéo dài. Trên thực tế, sau cuộc bầu cử gần nhất vào năm 2021, Iraq mất gần một năm để chọn ra người đảm nhiệm cương vị thủ tướng. Tiến trình thành lập chính phủ lần này dự kiến cũng không phải ngoại lệ, nhất là khi không đảng phái nào tại Iraq giành thế đa số tuyệt đối trong cuộc bầu cử Quốc hội diễn ra hồi tháng 11/2025.
Dù ai được lựa chọn ngồi vào ghế thủ tướng sau các cuộc đàm phán cam go sắp tới, chính phủ mới cũng sẽ phải vượt qua rất nhiều khó khăn.
Trước hết là bài toán khó về kinh tế. Không thể phủ nhận những thành quả mà Chính phủ Thủ tướng Mohammed Shia al-Sudani đã đạt được trong những năm qua. Tuy nhiên, nền kinh tế Iraq vẫn đối mặt thách thức mang tính cơ cấu, khi hơn 90% nguồn thu ngân sách đến từ dầu mỏ.
Thực trạng đáng lo ngại này khiến Iraq dễ bị tổn thương trước những biến động của giá dầu toàn cầu. Giới chuyên gia nhận định, để bảo đảm sự ổn định kinh tế lâu dài, Iraq cần đa dạng hóa các nguồn thu, cắt giảm chi tiêu công và ứng phó thâm hụt tài chính hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, đa dạng hóa nền kinh tế không phải một nhiệm vụ dễ dàng. Sau nhiều năm trở thành “điểm nóng” của khủng bố và bị tàn phá bởi xung đột, cơ sở hạ tầng tại Iraq vẫn chưa được khôi phục. Ngoài ra, những nỗ lực cải cách quy định pháp lý và tài chính, phát triển khu vực tư nhân vẫn vấp phải nhiều rào cản, khiến định hướng phát triển các ngành nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ chưa đạt kết quả như kỳ vọng.
Cùng với những thách thức về kinh tế, tình trạng an ninh bất ổn cũng là hòn đá tảng cản trở con đường phát triển của Iraq. Iraq từng chứng kiến xung đột đẫm máu và sự trỗi dậy của các nhóm cực đoan, trong đó có tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Dù tuyên bố đã đẩy lùi được sự bành trướng của IS, nhưng tàn dư của tổ chức khủng bố này, cùng việc hàng chục nhóm vũ trang vẫn đang hoạt động trong nước tiếp tục đặt ra mối đe dọa hiện hữu đối với an ninh tại quốc gia vùng Lưỡng Hà.
Về đối ngoại, chính phủ sắp tới của Iraq cũng cần duy trì thế cân bằng trong thế giằng co giữa Mỹ và Iran. Với vị trí chiến lược nằm ở “trái tim” Trung Đông cùng trữ lượng dầu mỏ hàng đầu thế giới, Baghdad không chỉ là đối tác quan trọng trong lĩnh vực năng lượng, mà còn là điểm tựa chiến lược của Washington trong cuộc “đối đầu” với Iran. Mặt khác, Iraq cũng là không gian ảnh hưởng truyền thống của Tehran.
Trong bối cảnh đó, nếu không khéo xử lý, Iraq có thể rơi vào thế mắc kẹt trong mối quan hệ căng thẳng chưa có hồi kết giữa Mỹ và Iran. Chính sách đối ngoại trong những năm qua cho thấy Iraq luôn nỗ lực duy trì thế cân bằng trong quan hệ với nước láng giềng Iran và Mỹ, đối tác an ninh hàng đầu.
Vì vậy, giới chuyên gia cho rằng, chính phủ sắp tới cần tiếp tục thực hiện mục tiêu kép về đối ngoại, vừa trấn an Washington rằng Iraq không trở thành bàn đạp để các lực lượng thân Iran gây ảnh hưởng đến lợi ích Mỹ trong khu vực, vừa bảo đảm với Tehran và các chính đảng thân Iran rằng, Baghdad không tìm cách loại bỏ ảnh hưởng của họ.
Việc duy trì được trạng thái cân bằng này là thách thức, cũng là chìa khóa để Iraq không bị cuốn vào vòng xoáy xung đột khu vực hay trở thành “sàn đấu” để các bên tranh giành ảnh hưởng.
Trải qua nhiều năm bị tàn phá bởi bạo lực, khủng bố và xung đột sắc tộc, trong những năm qua, Iraq đã phải nỗ lực rất nhiều để duy trì nền hòa bình. Một chính phủ ổn định là yếu tố tiên quyết để Iraq tiếp tục chuyển mình, thúc đẩy phát triển kinh tế, ổn định xã hội và củng cố vị thế trong một khu vực Trung Đông.
