Sau nhiều đợt mưa trong thời gian qua, tại khu vực thôn Khuổi Luông, xã Ba Bể, xuất hiện hàng loạt vết nứt trên triền núi cao, phía sau nhà của nhiều hộ dân.
Trong căn nhà xây khang trang sau nhiều năm tích cóp, anh Bàn Văn Ghến buồn bã: “Núi ở sau nhà đã đôi lần sạt lở, giờ lại xuất hiện thêm nhiều vết nứt nên dù là nhà mới, nhưng gia đình tôi đã nhiều lần phải di dời đến nơi ở tạm khi có mưa to. Đêm tối mà có mưa là cả nhà thấp thỏm vì lo lắng”.
Tại Khuổi Luông, từ năm 2025 đã triển khai dự án bố trí dân cư vùng thiên tai cấp bách để đưa các hộ dân trong vùng nguy cơ sạt lở đến nơi ở mới an toàn. Nhưng quá trình thi công do ảnh hưởng của thời tiết nên dự án không hoàn thành đúng tiến độ dẫn tới đến nay vẫn chưa thể bố trí, đưa các hộ dân đến tái định cư.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nguyễn Đức Dũng, để phòng ngừa nguy cơ sạt lở đất, đá đối với các hộ ở Khuổi Luông, xã đã chỉ đạo cho cải tạo cơ sở vật chất của Trạm nghiên cứu Đồn Đèn (thuộc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Kạn cũ) nằm cách xa khu vực nguy cơ sạt lở, bảo đảm di dời người dân đến nơi này ở tạm khi diễn biến thời tiết phức tạp. Xã cũng đồng thời kiến nghị tỉnh tìm giải pháp để hoàn thành thi công khu tái định cư để di dời các hộ đến sinh sống ổn định trong thời gian tới.
Do đặc thù địa hình, địa chất nhiều đồi núi cao nhưng đất liên kết kém, dễ bở, rời, cho nên cứ sau mỗi mùa mưa bão là ở các xã, phường phía bắc của Thái Nguyên lại xuất hiện các vị trí có nguy cơ sạt lở cao.
Sau những đợt mưa cuối năm 2025, tại xã Phong Quang xuất hiện hai vị trí sạt trượt, nứt đồi tại các thôn Nà Dì và Nà Cưởm.
Trong đó, tại thôn Nà Dì, vết nứt kéo dài khoảng 300m, đe dọa an toàn của 5 hộ dân sinh sống phía dưới chân đồi. Một số vị trí đã xuất hiện hiện tượng đất đá sạt trượt, nước thấm từ sườn đồi vào khu vực nhà dân trong các đợt mưa kéo dài, làm gia tăng mức độ rủi ro.
Tại thôn Nà Cưởm, khu vực đồi cao đã xảy ra sạt lở và tiếp tục có vết nứt chạy ngang lưng chừng đồi, nguy cơ tiếp tục sạt lở đe dọa tới 7 hộ dân.
Không chỉ ở các xã mà ngay cả ở các phường, vốn có kết cấu hạ tầng tốt hơn cũng đang hứng chịu nguy cơ sạt lở đất, đá rất cao.
Tại khu vực tổ 4A, phường Đức Xuân, trong năm 2025, khu đồi phía sau nhà các hộ dân tại đây đã xảy ra sạt lở lớn, gây thiệt hại về tài sản, khiến chính quyền phải bố trí chỗ ở tạm cho 4 hộ dân.
Cận kề mùa mưa bão năm nay, khu vực sạt lở này lại tiếp tục xuất hiện các vết nứt lớn, đe dọa an toàn của 25 hộ dân sinh sống phía bên dưới chân đồi, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tuyến Quốc lộ 3, hoạt động của Công ty May Bắc Kạn với khoảng 110 công nhân và 13 hộ dân sinh sống phía bên trái tuyến.
Hiện tại, ở 37 xã, phường phía bắc tỉnh Thái Nguyên có nhiều khu vực nguy cơ xảy ra sạt lở đất, đá trong mùa mưa bão, trong đó có các xã như: Yên Thịnh, Nam Cường, Quảng Bạch, Ngân Sơn, Hiệp Lực, Thượng Quan, Phúc Lộc, Thượng Minh, Ba Bể, Chợ Rã, Nghiên Loan, Bằng Thành, Vĩnh Thông, Phủ Thông…
Tại các xã, phường có các vị trí, khu vực nguy cơ sạt lở, chính quyền địa phương đã chủ động, quyết liệt triển khai các biện pháp ứng phó, bảo đảm an toàn cho người dân trước mùa mưa bão năm nay.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phong Quang Nguyễn Đức Thịnh, xã đã đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến cáo người dân theo dõi sát diễn biến thời tiết để kịp thời ứng phó diễn biến sạt lở đất, đá. Xã cũng lên phương án, chuẩn bị nhân lực sẵn sàng hỗ trợ người dân khi có tình huống xảy ra.
Riêng khu vực tổ 4A, phường Đức Xuân do cung trượt dài và khối lượng đất, đá nguy cơ sạt lở rất lớn không thể khắc phục ngay nên phường đã kiến nghị tỉnh bố trí kinh phí xử lý. Phường Đức Xuân hiện triển khai theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, sẵn sàng phương án di dân khẩn cấp tạm thời nếu có diễn biến sạt lở trong khi chờ kinh phí đầu tư san gạt, hót dọn.
Để chủ động phòng chống nguy cơ sạt lở đất, đá, từ đầu năm tới nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên đã thành lập nhiều đoàn kiểm tra tiến hành kiểm tra tại các vị trí, khu vực có nguy cơ cao, nhất là tại các xã phía bắc. Từ kết quả kiểm tra, Sở khuyến nghị, chỉ đạo triển khai các biện pháp ứng phó, bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời, lên phương án, lập các dự án để tiến hành các biện pháp xử lý dứt điểm.
Khó khăn lớn nhất với Thái Nguyên nói chung và các xã, phường phía bắc nói riêng là rất khó dự báo chính xác nguy cơ sạt lở đất khi mà hình thái thiên tai này luôn bất ngờ, nhiều khi lại xảy ra vào ban đêm. Ngoài ra, do nguồn lực có hạn nên việc đầu tư xử lý dứt điểm, đồng bộ tất cả các vị trí là điều không thể thực hiện được ngay một sớm, một chiều mà phải theo thứ tự ưu tiên các vị trí nguy cơ cao, khẩn cấp trước.
Vì vậy, giải pháp trước mắt với các xã, phường ở phía bắc vẫn phải là chủ động bám sát tình hình thời tiết, sẵn sàng phương án di dời khi có tình huống xảy ra.
Trước tình hình này, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên yêu cầu các sở, ngành, địa phương chủ động rà soát các khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt, lũ quét để kịp thời cảnh báo, di dời người và tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm khi cần thiết.
Duy trì chế độ trực ban nghiêm túc, theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, thiên tai, kịp thời báo cáo và phối hợp triển khai các biện pháp phòng, chống, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai theo quy định.
