Dòng họ Mã có 50 hộ gia đình là đồng bào dân tộc Tày. Hằng năm, vào dịp đầu xuân, các gia đình trong dòng họ dù đi làm ăn xa, hay sinh sống tại địa phương đều thu xếp thời gian về họp họ để thăm hỏi, động viên nhau trong cuộc sống. Đây cũng là dịp để dòng họ đánh giá kết quả công tác khuyến học, khuyến tài trong năm, biểu dương những gia đình hiếu học, động viên những cá nhân đạt thành tích cao trong học tập.
Ông Mã Thanh Bình, Trưởng dòng họ Mã, thôn Hùng Tiến, xã Tùng Bá cho biết, trong các buổi họp họ đầu năm, các gia đình bàn bạc, thống nhất thông qua nghị quyết họp họ. Trong các chỉ tiêu phấn đấu, có hai chỉ tiêu quan trọng đó là phấn đấu hằng năm có hơn 80% số hộ đạt danh hiệu gia đình học tập; con em tích cực rèn luyện, phấn đấu đạt học sinh khá, giỏi, thi đỗ vào các trường đại học. Những mục tiêu này được các gia đình cùng cam kết thực hiện, coi đó là cơ sở để đánh giá kết quả và động viên con cháu vươn lên.
Từ sự quan tâm đó, các gia đình dòng họ Mã đã nâng cao nhận thức, vai trò của việc học. Phần lớn các thành viên trong họ đều là nông dân, cuộc sống còn nhiều vất vả, nhưng luôn quan tâm việc học của con em mình. Các gia đình quan tâm, động viên con cháu đến trường đúng độ tuổi, chăm chỉ học tập; chủ động phối hợp nhà trường để giáo dục con cháu tốt hơn.
Ông Mã Thanh Bình cho biết: “Điều quan trọng nhất là người lớn trong dòng họ phải làm gương, các gia đình cùng có trách nhiệm chăm lo việc học của thế hệ trẻ. Mỗi cháu đạt thành tích tốt vừa là niềm vui của gia đình và còn là niềm tự hào chung của cả dòng họ”.
Tinh thần hiếu học dần ăn sâu vào mỗi gia đình dòng họ Mã, nhiều người trở thành tấm gương cho con cháu trong dòng họ noi theo. Chị Mã Thị Tiên, thôn Hùng Tiến là một trong những tấm gương tiêu biểu trong phong trào khuyến học, khuyến tài của dòng họ. Là giáo viên Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Tùng Bá, chị luôn quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất để các con học tập. Hiện nay, người con đầu của chị đang là sinh viên đại học, con thứ hai đang học lớp 9, nhiều năm liền đạt danh hiệu học sinh giỏi.
Chị Mã Thị Tiên chia sẻ: “Tôi luôn mong muốn các con được học hành đầy đủ, có kiến thức để mai sau có nghề nghiệp ổn định. Vì vậy, vợ chồng tôi luôn động viên, nhắc nhở các con phải chăm chỉ học tập, tự giác và không ngừng nỗ lực vươn lên. Sự trưởng thành và những kết quả học tập của các con chính là niềm vui, động lực để xây dựng gia đình hạnh phúc”.
Theo thống kê, tỷ lệ học sinh trong dòng họ Mã đến trường đúng độ tuổi hằng năm đạt 100%; tỷ lệ gia đình học tập duy trì hơn 80% và hiện có 50 người đạt danh hiệu công dân học tập. Đến nay, dòng họ có nhiều người đã tốt nghiệp các trường cao đẳng, đại học, trong đó có 25 người đã thoát ly đi công tác tại các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh với nhiều ngành nghề khác nhau như công an, kỹ sư, giáo viên, trong đó có 13 người giữ các chức vụ lãnh đạo. Từ năm 2024 đến nay, nhiều học sinh trong dòng họ đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia, trong đó có bốn em được tuyển thẳng vào các trường đại học, hai học sinh được kết nạp Đảng khi đang học lớp 12.
Để kịp thời động viên con cháu, hơn 10 năm qua, dòng họ Mã duy trì quỹ khuyến học với nguồn đóng góp trên tinh thần tự nguyện, phát huy sự chung tay của các gia đình, nhất là cán bộ, đảng viên, những người có thu nhập ổn định và con cháu có điều kiện. Nhờ đó, quỹ duy trì từ 25 - 30 triệu đồng, phục vụ việc khen thưởng học sinh đạt thành tích tốt, động viên các cháu vượt khó vươn lên trong học tập.
Bà Chúng Thị Ngữ, Chủ tịch Hội Khuyến học xã Tùng Bá cho biết, dòng họ Mã là một trong những mô hình tiêu biểu của địa phương trong công tác khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập. Điểm nổi bật của dòng họ là đã gắn việc khuyến học với trách nhiệm cụ thể của từng gia đình, duy trì nền nếp họp họ, xây dựng quỹ khuyến học, kịp thời biểu dương những tấm gương học tập tốt. Kết quả đạt được của dòng họ Mã là kinh nghiệm để địa phương nhân rộng các mô hình học tập hiệu quả.
Tinh thần hiếu học còn góp phần thay đổi cách nghĩ, cách làm trong phát triển kinh tế của các gia đình. Nhờ có trình độ văn hóa nên các gia đình đã tiếp cận kiến thức mới, ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi, nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh. Nhờ đó, đời sống các gia đình trong dòng họ từng bước được cải thiện, số hộ khá, giàu đạt hơn 60%, trong dòng họ không còn hộ nghèo.
Đầu tháng 10 vừa qua, tại Hà Nội, Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức hội nghị sơ kết thực hiện các Quyết định số 387/QĐ-TTg; Quyết định số 677/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu toàn quốc giai đoạn 2021-2025, dòng họ Mã ở xã Tùng Bá đã vinh dự được nhận bằng khen của Hội vì có thành tích trong phong trào khuyến học, khuyến tài.
