Nhiệt điện than: Rẻ hay đắt?

Theo Đề án Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011 - 2020 có xét đến năm 2030 (gọi tắt là Quy hoạch điện VII) , nguồn nhiệt điện than vẫn đang chiếm một tỷ lệ lớn, vì đây vẫn được coi là nguồn điện có chi phí thấp nhất. Tuy nhiên, những áp lực cho môi trường chính là mối lo ngại lớn nhất khi xây dựng các nhà máy nhiệt điện than.

Xu hướng chung của thế giới là loại bỏ các nhà máy nhiệt điện than ra khỏi quy hoạch.
Xu hướng chung của thế giới là loại bỏ các nhà máy nhiệt điện than ra khỏi quy hoạch.

Áp lực lớn về môi trường

Theo đánh giá của giới chuyên gia kinh tế, nếu có thể áp dụng các chính sách sử dụng năng lượng hiệu quả kết hợp phát triển năng lượng tái tạo, Việt Nam có thể cắt giảm khoảng 30.000 MW nhiệt điện than vào năm 2030, tương đương 25 nhà máy nhiệt điện than.

Liên quan đến các nhà máy nhiệt điện than, không ít ý kiến đang bày tỏ những lo ngại của nguồn điện này tác động đến môi trường sống. Không chỉ có vậy, việc tìm các bãi chứa tro xỉ được thải ra từ các nhà máy nhiệt điện than cũng là một bài toán khó. Trong khi đó, việc tái sử dụng tro xỉ dù đã được bàn đến nhiều, nhưng trên thực tế không phải tro xỉ của nhà máy nhiệt điện than nào cũng có thể dùng được ngay, thậm chí nếu có thể dùng được ngay nhưng chi phí vận chuyển từ nơi phát thải đến nơi tiêu thụ quá tốn kém. Đó là lý do tại sao, doanh nghiệp (DN) hầu như không mặn mà. Có thể thấy, việc phát triển các nhà máy nhiệt điện than với bài toán về môi trường đang nảy sinh khá nhiều mâu thuẫn.

Nhận định về vấn đề này, bà Nguỵ Thị Khanh, Giám đốc Trung tâm Phát triển và Sáng tạo Xanh (GreenID) cho hay, mặc dù Quy hoạch điện VII điều chỉnh đã cắt giảm khoảng 20.000 MW điện than, song nguồn điện này vẫn chiếm khoảng 43% cơ cấu nguồn vào năm 2030. Hiện tại giá nhiệt điện than được cho là rẻ hơn các loại năng lượng tái tạo vì chưa bao gồm chi phí ngoại biên (là chi phí môi trường, xã hội, sức khỏe…). Theo bà Khanh, đây là chi phí có thực mà người dân và Chính phủ đang và sẽ phải gánh chịu chứ không phải các nhà đầu tư.

Xét về phương diện kinh tế, nhiều ý kiến cho rằng, với mức giá thấp hơn hẳn so với chi phí của các nguồn năng lượng tái tạo khác, phát triển nhiệt điện than được ưu tiên hơn cả. Tuy nhiên, theo tính toán, nếu đánh giá một dự án nhiệt điện than tồn tại hơn 30 năm từ khi đưa vào vận hành đến khi kết thúc đời dự án thì giá thành lại không hề thấp. Bởi nguồn than khai thác trong nước ngày càng hạn chế, để đáp ứng nhu cầu của các nhà máy thì phải tính đến việc nhập khẩu than. Trên thực tế, việc nhập khẩu than đã được Nhà nước tính đến, nhưng nếu cứ phụ thuộc mãi nguồn này, bài toán về kinh tế lại không còn rẻ nữa. Bởi lẽ, giá than sẽ ngày càng tăng cao kéo theo chi phí về nhiên liệu trong giá thành mỗi kWh sẽ tăng lên, không thể dưới 10 cent/kWh cho nhiệt điện than. Đó còn chưa kể đến những bất cập liên quan đến môi trường do tro xỉ thải ra từ các nhà máy nhiệt điện than vẫn chưa tìm ra phương án giải quyết dứt điểm.

Hướng tới an ninh năng lượng

Theo bà Ngụy Thị Khanh, GreenID đã đưa ra nghiên cứu với năm kịch bản để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng cao của Việt Nam. Các kịch bản được xây dựng theo hướng tiếp cận tối ưu hóa chi phí, xem xét các chi phí ngoại biên từ tác động ô nhiễm không khí và phát thải các-bon. Trong đó ưu tiên áp dụng các giải pháp về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đồng thời tăng tỷ trọng của năng lượng tái tạo. Việc áp dụng các kịch bản này sẽ giúp cắt giảm 30.000 MW điện than, tương đương với 25 nhà máy điện than sẽ được đưa ra khỏi quy hoạch. So với Quy hoạch điện VII điều chỉnh, bản thiết kế này đề xuất đến năm 2030 tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo từ khoảng 21% lên 30%; tăng tỷ trọng nhiệt điện khí từ 14,7% lên 22,8%; và giảm tỷ trọng của nhiệt điện than từ 42,6% xuống chỉ còn 24,4%.

Bà Khanh cho rằng, kịch bản đưa ra sẽ giúp Việt Nam tăng cường an ninh năng lượng do giảm tỷ lệ nhập khẩu than, giảm xây dựng các nhà máy điện mới, giảm áp lực huy động khoảng 60 tỷ USD vốn đầu tư cho những dự án nhiệt điện than này, và đặc biệt là giảm phát thải khoảng 116 triệu tấn CO2, giảm ô nhiễm không khí và nguồn nước.

Trao đổi về vấn đề an ninh năng lượng, bảo đảm yếu tố “xanh”, ông Nghiêm Vũ Khải, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng, chuyển dịch sang năng lượng xanh là rất quan trọng và cần thiết vì Việt Nam là một trong số ít các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Hơn nữa, phát triển xanh là hướng đi thông minh cho Việt Nam, một quốc gia có tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào, đặc biệt là năng lượng mặt trời và gió.

Phát triển năng lượng tái tạo cũng là một hướng đi hợp lý để Việt Nam tránh phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều thách thức đòi hỏi nỗ lực lớn và bước đi phù hợp của tất cả các bên liên quan để công nghệ năng lượng tái tạo được đi vào thực tế phát triển và áp dụng.

Các chuyên gia ngành năng lượng khuyến cáo, tới đây, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả không chỉ dừng ở “khuyến khích” mà phải là “bắt buộc” để bảo vệ sự phát triển bền vững, như sử dụng năng lượng mặt trời tại các tòa nhà, mái nhà; xem xét đến các công nghệ mới trong năng lượng tái tạo. Do vậy, theo bản thiết kế đề xuất của GreenID, Việt Nam có thể có đủ điện dùng mà vẫn bảo đảm môi trường và sức khỏe cho người dân.

Có thể bạn quan tâm

Nghĩ lớn để làm lớn

Cuối tháng 8/2025, TS Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk cùng với bà con buôn làng mở phiên livestream bán sầu riêng và chỉ trong một buổi sáng đã tiêu thụ hết 60 tấn.

Vành đai an toàn thời AI

Vành đai an toàn thời AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) được kỳ vọng tạo ra những việc làm mới, nhưng đồng thời buộc thị trường lao động phải tái cấu trúc nhanh hơn bao giờ hết.

Nghị quyết 02 được ban hành hướng tới mục tiêu hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Tạo áp lực cải cách để doanh nghiệp lớn lên

Nâng mục tiêu và siết trách nhiệm cải cách, Nghị quyết 02 năm 2026 được kỳ vọng tạo thêm động lực cho doanh nghiệp gia nhập thị trường, đồng thời giúp doanh nghiệp đang hoạt động ổn định và lớn lên bền vững.

Đại diện MedCAT nhận giải Vàng Giải thưởng Số ASEAN 2026. Ảnh: THỦY LINH

Việt Nam khẳng định vị thế số trong ASEAN

Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN vừa diễn ra tại Hà Nội là một trong những dấu mốc quan trọng khi góp phần khẳng định vị thế kiến tạo và kết nối niềm tin số bền vững trong khu vực của Việt Nam.

Tư vấn các tour du lịch kèm chữa bệnh cho du khách. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tạo dấu ấn khác biệt trên bản đồ du lịch

Trong xu hướng du lịch toàn cầu hướng tới chăm sóc sức khỏe và phục hồi tinh thần, Việt Nam đang đứng trước cơ hội tạo dấu ấn khác biệt trên bản đồ du lịch thế giới bằng những sản phẩm du lịch chữa lành gắn với thiên nhiên, văn hóa và y học bản địa.

Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH

Khi điện xanh quyết định đơn hàng

Điện xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng khoảng cách giữa nơi sản xuất điện và nơi tiêu thụ, cùng các điểm nghẽn truyền tải, đang là lực cản lớn.

Nâng nền thanh khoản

Giá trị giao dịch (GTGD) trên sàn HoSE tiếp tục được củng cố khi đã có nhiều phiên đạt trên ngưỡng 30.000 tỷ đồng. Thống kê trong 10 phiên giao dịch gần nhất (tính đến ngày 21/1), đã có 9 phiên GTGD đạt trên ngưỡng 30.000 tỷ đồng, trong đó có phiên 14/1 lên đến hơn 42.000 tỷ đồng.

Lượng lớn nông sản thực phẩm của Việt Nam đạt tiêu chuẩn vệ sinh ATTP phù hợp với chứng nhận Halal. Ảnh: NAM HẢI

Khơi mở tiềm năng thị trường UAE

Với vị thế là một trong những trung tâm thương mại Halal hàng đầu thế giới, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực xuất khẩu sản phẩm Halal.

Xu hướng mới

SpayLater (viết tắt của ShopeePay Later), MWG PayLater (MWG là mã chứng khoán trên sàn của Thế giới di động), ví trả sau Momo… là các dịch vụ mua trước, trả sau trên các hệ thống bán lẻ hoặc ứng dụng tài chính công nghệ lớn nhất tại Việt Nam hiện nay là Shopee, Thế giới di động, Ví điện tử MoMo…

Dư địa lợi nhuận thu hẹp do chi phí, các doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị để giữ năng lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Độ trễ giá và áp lực chi phí phía trước

Tăng trưởng kinh tế năm 2025 bật lên ở mức 8,02%. Mặt bằng giá tiêu dùng vẫn được giữ trong kiểm soát. Nhưng phía sau sự ổn định ấy, chi phí sản xuất đã đi trước một nhịp.

Phối cảnh nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam sau khi hoàn thiện. Ảnh: VIETTEL

Kiến tạo hệ sinh thái bán dẫn

Bán dẫn được xác định là công nghệ chiến lược của Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần các cơ chế hỗ trợ toàn diện, không chỉ dừng ở ưu đãi đầu tư.

Việt Nam duy trì đà xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và năng lực thích ứng linh hoạt. Ảnh: K.MINH

Tái thiết mục tiêu thương mại năm 2026

Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 930,05 tỷ USD, tăng gần 18,2% - mức cao nhất từ trước tới nay. Thành tích này càng đáng chú ý trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm và thương mại phân mảnh.

Nhiều doanh nghiệp châu Âu quan tâm lớn tới thị trường Việt Nam. Ảnh: NAM ANH

Khi niềm tin kinh doanh trở lại

Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) vừa công bố chỉ số Niềm tin kinh doanh (Business Confidence Index – BCI) quý IV/2025 đạt 80 điểm, mức cao nhất trong bảy năm qua.

Mặt bằng tổng thể dự án Sơn Mỹ II.

Loạt dự án điện trọng điểm tại Lâm Đồng chờ gỡ vướng

Quá trình triển khai thực hiện các dự án năng lượng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng ghi nhận hàng loạt khó khăn liên quan nhiều bộ, ngành và lĩnh vực khác nhau. Điển hình trong số này là nhóm ba dự án gồm nhiệt điện BOT Sơn Mỹ I, Sơn Mỹ II và kho cảng LNG Sơn Mỹ.

Tín dụng bất động sản có thể tạo lực đẩy cho thị trường trong ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Ngân hàng vào khuôn tín dụng mới

Ngân hàng Nhà nước đang chuyển sang điều hành tín dụng thận trọng và kỷ luật hơn, kiểm soát nhịp tăng ngay từ đầu năm và siết cho vay bất động sản để ngăn rủi ro tăng nóng, bảo đảm ổn định thị trường.

Cẩn trọng với sức mua cao

Sức mua cao không phải là sản phẩm phổ biến trên thị trường chứng khoán và cũng chỉ giới hạn ở một số mã chứng khoán. Nhưng với mỗi cá nhân nhà đầu tư (NĐT), sử dụng công cụ này luôn là "con dao hai lưỡi".

Ngành tốt cần vận hành tốt

Trong đầu tư kinh doanh, việc lựa chọn được ngành nghề tốt, có tiềm năng tăng trưởng, là yếu tố quan trọng, nhưng mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ ở đây chính là khả năng vận hành cùng các chiến lược linh hoạt trong cả ngắn lẫn dài hạn.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối. Ảnh: TRẦN HẢI

Giá điện trước ngưỡng thị trường cạnh tranh

Dự thảo lộ trình thị trường điện cạnh tranh đang gây ra một số băn khoăn về giá điện và an ninh năng lượng. Khác biệt quan điểm giữa Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy quá trình cải cách sẽ không đơn giản.

Người tiêu dùng cẩn trọng với các loại thực phẩm được lưu thông trên thị trường. Ảnh: NGUYỆT ANH

An toàn thực phẩm và niềm tin thị trường

Khi ngày càng nhiều vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm được phát hiện, người tiêu dùng mới bàng hoàng nhận ra niềm tin bị đặt nhầm chỗ suốt thời gian dài. Nỗi lo an toàn thực phẩm đang trở thành phép thử đối với hiệu quả quản lý nhà nước.

Các đại biểu tham dự hội thảo tại Báo Nhân Dân. Ảnh: TRẦN SƠN HẢI

Khi nghị quyết bước vào thực tiễn tăng trưởng

Nghị quyết 57 và 68 mở ra con đường phát triển tất yếu của đất nước. Thách thức không nằm ở chủ trương, mà ở năng lực tổ chức thực hiện (kỷ luật thực thi), khả năng biến nghị quyết thành năng suất và kết quả cụ thể, qua đó kiểm nghiệm năng lực của hệ thống trước thềm Đại hội XIV.

Nghị quyết xác định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường. Ảnh: HẢI NAM

Kiến tạo những "sếu đầu đàn"

Nghị quyết 79 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế nhà nước, hướng tới kiến tạo những “sếu đầu đàn” đủ tầm vóc, năng lực và sức lan tỏa cho tăng trưởng dài hạn.

Công ty TNHH Rhythm Việt Nam (Hà Nội), doanh nghiệp Nhật Bản chuyên sản xuất linh kiện chính xác, khuôn đúc, bảng mạch điện tử. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Việt Nam trước ngã rẽ thu hút đầu tư thế hệ mới

Việt Nam ghi nhận kỷ lục mới về giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong vòng 5 năm qua, đạt 27,62 tỷ USD, trong khi tổng vốn đăng ký vượt mốc 38 tỷ USD. Sau khi hoàn thành "sứ mệnh lịch sử" trong giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa, khu vực FDI đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi vai trò.

Các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể là đối tượng được mở rộng thu thập thông tin điều tra. Ảnh: NAM NGUYỄN

Đặt nền dữ liệu cho chu kỳ phát triển kinh tế tiếp theo

Từ hộ kinh doanh đến doanh nghiệp lớn, từ sản xuất truyền thống đến kinh doanh số, tất cả đều được “điểm danh” trong Tổng điều tra kinh tế năm 2026. Dữ liệu thu thập sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho hoạch định chính sách và điều hành kinh tế giai đoạn mới.

Mã định danh điện tử được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro trong giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Mở đường cho bất động sản lên sàn

Các chuyên gia cho rằng, hệ thống định danh bất động sản có thể giúp loại hình tài sản này giao dịch như chứng khoán trên một sàn tập trung cho Nhà nước quản lý.

Chăm sóc vườn dưa lưới tại Lâm Đồng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngành nông nghiệp đặt lại thước đo tăng trưởng

Theo Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, trọng tâm của ngành năm 2026 không chỉ là tăng trưởng, mà là phải tăng trưởng có chất lượng, bền vững và có khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu.

Bùng nổ có chọn lọc

Ngay trong những ngày đầu năm 2026, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã có những diễn biến ấn tượng khi tăng mạnh cả về điểm số lẫn giá trị giao dịch (GTGD). Tính từ ngày 29/12/2025 đến 7/1/2026, thị trường đã có sáu phiên tăng liên tiếp, đưa VN-Index tăng khoảng 130 điểm, từ mức 1.690 điểm lên gần 1.820 điểm, xấp xỉ 8%.