Nhiệt điện than: Rẻ hay đắt?

Theo Đề án Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011 - 2020 có xét đến năm 2030 (gọi tắt là Quy hoạch điện VII) , nguồn nhiệt điện than vẫn đang chiếm một tỷ lệ lớn, vì đây vẫn được coi là nguồn điện có chi phí thấp nhất. Tuy nhiên, những áp lực cho môi trường chính là mối lo ngại lớn nhất khi xây dựng các nhà máy nhiệt điện than.

Xu hướng chung của thế giới là loại bỏ các nhà máy nhiệt điện than ra khỏi quy hoạch.
Xu hướng chung của thế giới là loại bỏ các nhà máy nhiệt điện than ra khỏi quy hoạch.

Áp lực lớn về môi trường

Theo đánh giá của giới chuyên gia kinh tế, nếu có thể áp dụng các chính sách sử dụng năng lượng hiệu quả kết hợp phát triển năng lượng tái tạo, Việt Nam có thể cắt giảm khoảng 30.000 MW nhiệt điện than vào năm 2030, tương đương 25 nhà máy nhiệt điện than.

Liên quan đến các nhà máy nhiệt điện than, không ít ý kiến đang bày tỏ những lo ngại của nguồn điện này tác động đến môi trường sống. Không chỉ có vậy, việc tìm các bãi chứa tro xỉ được thải ra từ các nhà máy nhiệt điện than cũng là một bài toán khó. Trong khi đó, việc tái sử dụng tro xỉ dù đã được bàn đến nhiều, nhưng trên thực tế không phải tro xỉ của nhà máy nhiệt điện than nào cũng có thể dùng được ngay, thậm chí nếu có thể dùng được ngay nhưng chi phí vận chuyển từ nơi phát thải đến nơi tiêu thụ quá tốn kém. Đó là lý do tại sao, doanh nghiệp (DN) hầu như không mặn mà. Có thể thấy, việc phát triển các nhà máy nhiệt điện than với bài toán về môi trường đang nảy sinh khá nhiều mâu thuẫn.

Nhận định về vấn đề này, bà Nguỵ Thị Khanh, Giám đốc Trung tâm Phát triển và Sáng tạo Xanh (GreenID) cho hay, mặc dù Quy hoạch điện VII điều chỉnh đã cắt giảm khoảng 20.000 MW điện than, song nguồn điện này vẫn chiếm khoảng 43% cơ cấu nguồn vào năm 2030. Hiện tại giá nhiệt điện than được cho là rẻ hơn các loại năng lượng tái tạo vì chưa bao gồm chi phí ngoại biên (là chi phí môi trường, xã hội, sức khỏe…). Theo bà Khanh, đây là chi phí có thực mà người dân và Chính phủ đang và sẽ phải gánh chịu chứ không phải các nhà đầu tư.

Xét về phương diện kinh tế, nhiều ý kiến cho rằng, với mức giá thấp hơn hẳn so với chi phí của các nguồn năng lượng tái tạo khác, phát triển nhiệt điện than được ưu tiên hơn cả. Tuy nhiên, theo tính toán, nếu đánh giá một dự án nhiệt điện than tồn tại hơn 30 năm từ khi đưa vào vận hành đến khi kết thúc đời dự án thì giá thành lại không hề thấp. Bởi nguồn than khai thác trong nước ngày càng hạn chế, để đáp ứng nhu cầu của các nhà máy thì phải tính đến việc nhập khẩu than. Trên thực tế, việc nhập khẩu than đã được Nhà nước tính đến, nhưng nếu cứ phụ thuộc mãi nguồn này, bài toán về kinh tế lại không còn rẻ nữa. Bởi lẽ, giá than sẽ ngày càng tăng cao kéo theo chi phí về nhiên liệu trong giá thành mỗi kWh sẽ tăng lên, không thể dưới 10 cent/kWh cho nhiệt điện than. Đó còn chưa kể đến những bất cập liên quan đến môi trường do tro xỉ thải ra từ các nhà máy nhiệt điện than vẫn chưa tìm ra phương án giải quyết dứt điểm.

Hướng tới an ninh năng lượng

Theo bà Ngụy Thị Khanh, GreenID đã đưa ra nghiên cứu với năm kịch bản để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng cao của Việt Nam. Các kịch bản được xây dựng theo hướng tiếp cận tối ưu hóa chi phí, xem xét các chi phí ngoại biên từ tác động ô nhiễm không khí và phát thải các-bon. Trong đó ưu tiên áp dụng các giải pháp về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đồng thời tăng tỷ trọng của năng lượng tái tạo. Việc áp dụng các kịch bản này sẽ giúp cắt giảm 30.000 MW điện than, tương đương với 25 nhà máy điện than sẽ được đưa ra khỏi quy hoạch. So với Quy hoạch điện VII điều chỉnh, bản thiết kế này đề xuất đến năm 2030 tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo từ khoảng 21% lên 30%; tăng tỷ trọng nhiệt điện khí từ 14,7% lên 22,8%; và giảm tỷ trọng của nhiệt điện than từ 42,6% xuống chỉ còn 24,4%.

Bà Khanh cho rằng, kịch bản đưa ra sẽ giúp Việt Nam tăng cường an ninh năng lượng do giảm tỷ lệ nhập khẩu than, giảm xây dựng các nhà máy điện mới, giảm áp lực huy động khoảng 60 tỷ USD vốn đầu tư cho những dự án nhiệt điện than này, và đặc biệt là giảm phát thải khoảng 116 triệu tấn CO2, giảm ô nhiễm không khí và nguồn nước.

Trao đổi về vấn đề an ninh năng lượng, bảo đảm yếu tố “xanh”, ông Nghiêm Vũ Khải, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng, chuyển dịch sang năng lượng xanh là rất quan trọng và cần thiết vì Việt Nam là một trong số ít các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Hơn nữa, phát triển xanh là hướng đi thông minh cho Việt Nam, một quốc gia có tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào, đặc biệt là năng lượng mặt trời và gió.

Phát triển năng lượng tái tạo cũng là một hướng đi hợp lý để Việt Nam tránh phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều thách thức đòi hỏi nỗ lực lớn và bước đi phù hợp của tất cả các bên liên quan để công nghệ năng lượng tái tạo được đi vào thực tế phát triển và áp dụng.

Các chuyên gia ngành năng lượng khuyến cáo, tới đây, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả không chỉ dừng ở “khuyến khích” mà phải là “bắt buộc” để bảo vệ sự phát triển bền vững, như sử dụng năng lượng mặt trời tại các tòa nhà, mái nhà; xem xét đến các công nghệ mới trong năng lượng tái tạo. Do vậy, theo bản thiết kế đề xuất của GreenID, Việt Nam có thể có đủ điện dùng mà vẫn bảo đảm môi trường và sức khỏe cho người dân.

Có thể bạn quan tâm

Trong "bão giá" xăng, dầu

Trong "bão giá" xăng, dầu

Xung đột tại Trung Đông gây ra biến động mạnh về nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, dẫn đến “bão giá” xăng, dầu trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Hệ lụy của nó lập tức len vào từng ngóc ngách xã hội, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Bước ngoặt của cho vay tiêu dùng

Việc Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến Dự thảo sửa đổi Thông tư 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng có thể xem là bước ngoặt quan trọng cho sự phát triển của lĩnh vực cho vay tiêu dùng.

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Mạnh tay với xâm phạm bản quyền số

Hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” vừa bị triệt phá đã phơi bày một đường dây xâm phạm bản quyền quy mô trên không gian mạng. "Cuộc chiến" khốc liệt vẫn còn ở phía trước nhưng đã đến lúc nhìn lại nhận thức của đám đông.

Các đối tượng bị cơ quan chức năng bắt giữ. Nguồn: VIETNAMNET.VN

Nguy cơ vàng lậu

Khi giá vàng trong nước cao hơn đáng kể so với giá thế giới, động lực cho nhiều đường dây buôn lậu vàng qua biên giới cũng lớn dần.

Nguồn cung xăng dầu nội địa có thể chịu áp lực trước "sức nóng" của thị trường năng lượng thế giới. Đồ họa: ANH QUÂN

Bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu thế giới tăng vọt, kéo theo rủi ro lan sang thị trường trong nước. Trong bối cảnh nguồn cung phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý đang đồng loạt triển khai giải pháp ứng phó để tránh đứt gãy thị trường.

Tốc độ tăng trưởng của kinh tế số Việt Nam những năm gần đây luôn cao hơn mức tăng trưởng GDP chung.

Nỗ lực đột phá kinh tế số

Trong dòng chảy chuyển đổi số mạnh mẽ trên toàn cầu, việc Việt Nam sớm xây dựng và thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo không chỉ là bước hoàn thiện thể chế. Đây còn là quyết sách chiến lược nhằm mở rộng không gian phát triển cho kinh tế số.

Tỷ giá cần được điều hành mềm dẻo để hạn chế biến động quá mạnh, giảm áp lực chi phí nhập khẩu và tâm lý thị trường. Ảnh: BẮC SƠN

Giữ ổn định vĩ mô giữa biến động toàn cầu

Xung đột Trung Đông leo thang đang đẩy chi phí logistics và năng lượng tăng cao, tạo sức ép lên kinh tế toàn cầu. Việt Nam vì thế đứng trước thách thức giữ ổn định vĩ mô và bảo đảm mục tiêu tăng trưởng 2026.

Khẩn trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài. Ảnh: NAM ANH

Lãng phí kép từ các dự án bất động sản

Nhiều dự án đã có kết luận thanh tra, kiểm tra, thậm chí bản án, nhưng vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Không chỉ đất đai, hạ tầng và nguồn lực công bị bỏ phí, mà doanh nghiệp cũng mất chi phí, mất cơ hội đầu tư, làm suy giảm niềm tin vào môi trường kinh doanh.

Tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Ảnh: NGUYỆT ANH

“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Kinh tế toàn cầu biến động khó lường, từ xung đột địa chính trị đến giá hàng hóa lên xuống mạnh, tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường tài chính. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro.

Lý tính thắng cảm tính

Xung đột Trung Đông đã tác động mạnh mẽ đến diễn biến của thị trường chứng khoán (TTCK) toàn cầu trong những phiên giao dịch đầu tháng 3.

Bản sắc quyết định

Chỉ ít ngày sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đã có những nhà tổ chức công bố không tiếp tục tổ chức giải chạy bộ. Đây là những giải chạy nhỏ nhưng cũng đủ để thấy sự thanh lọc sẽ diễn ra khốc liệt trong năm 2026.

Mặt hàng chíp điện tử có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: NAM ANH

Chủ động thích ứng hàng rào thuế quan

Những điều chỉnh thuế quan mới từ Mỹ đang mở ra một chu kỳ chính sách đầy biến động. Chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và củng cố nội lực trở thành yêu cầu cấp thiết để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu.

Năm 2025, đầu tư công cả nước đã giải ngân hơn 755 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch. Ảnh: BẮC SƠN

Chu kỳ tăng trưởng hạ tầng mới

Với quy mô gần 1 triệu tỷ đồng, đầu tư công năm 2026 được kỳ vọng mở ra chu kỳ tăng trưởng mới, không chỉ ở tốc độ giải ngân mà ở chất lượng thực thi để tạo động lực phát triển bền vững cho nền kinh tế.

Máy là hơi tự động trị giá hơn 1,3 tỷ đồng - một trong những thiết bị hiện đại nhất của Xí nghiệp Veston Hưng Hà (thuộc Tổng công ty May 10, xã Hưng Hà, Hưng Yên) đang được công nhân vận hành. Ảnh: THẾ DUYỆT

Guồng quay sản xuất trở lại

Ngay sau Tết, các dây chuyền sản xuất nhanh chóng vận hành trở lại, tạo khí thế tăng tốc để hoàn thành mục tiêu năm 2026. Tâm lý "tháng Giêng là tháng ăn chơi" đã hoàn toàn bị loại bỏ.

Kết cấu hạ tầng có bước tiến vượt bậc với 3.245km đường cao tốc hoàn thành. Ảnh: NAM NGUYỄN

Kinh tế Việt Nam trước thời cơ mới

Năm 2025 khép lại trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, xung đột địa chính trị kéo dài, thiên tai cực đoan gia tăng và chủ nghĩa bảo hộ thương mại trỗi dậy. Giữa những biến động ấy, kinh tế Việt Nam vẫn bứt phá mạnh mẽ, tạo dư địa đón chờ những thời cơ mới.

Người dân tham quan, lựa chọn nông sản tại các gian hàng Hội chợ Mùa Xuân. Ảnh: LÊ ĐÔNG

Kết nối tích cực doanh nghiệp - người tiêu dùng

Diễn ra trong những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (VEC), xã Đông Anh, Hà Nội là sự kiện xúc tiến thương mại quy mô lớn; không gian sinh hoạt xã hội nơi các giá trị kinh tế, văn hóa và cộng đồng được kết nối, lan tỏa.

Các sản phẩm chip bán dẫn được trưng bày tại triển lãm thiết bị điện tử thông minh. Ảnh: NAM ANH

Kỳ vọng vào công nghệ chiến lược

Các viện, trường và doanh nghiệp đã sẵn sàng với công nghệ chiến lược, từ trí tuệ nhân tạo đến mạng di động thế hệ mới, từ điện toán lượng tử đến thiết bị bay không người lái (UAV)... Đây là cơ hội để Việt Nam “đứng trên vai người khổng lồ”.

Khách du lịch tham dự chương trình Happy Tết 2026. Ảnh: NAM HẢI

Cú huých đầu năm cho ngành du lịch

Lượng khách quốc tế tăng mạnh và lan tỏa trên nhiều thị trường. Đà phục hồi vững chắc đang tạo nền tảng quan trọng để ngành du lịch hướng tới mục tiêu bứt phá trong cả năm.

Nền kinh tế sáng tạo Việt Nam sẽ đạt 95 tỷ USD vào năm 2030

Báo cáo “The Art and Science of Authenticity” do TikTok công bố đã đưa ra dự báo: Đóng góp thương mại của các nhà sáng tạo nội dung tại Việt Nam sẽ đạt 95 tỷ USD vào năm 2030, tăng 1,46 lần so năm 2025. Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC), con số này dự báo đạt 1,2 nghìn tỷ USD, tăng 1,4 lần so năm 2025.

Quy luật bất biến

Từ mức đỉnh cao là hơn 125.000 USD vào tháng 10/2025, bitcoin đã điều chỉnh giảm và hôm 6/2 đã có thời điểm về ngưỡng 60.000 USD trước khi phục hồi lên ngưỡng 70.000 USD.

Việt Nam duy trì ổn định sức hút FDI

Việt Nam duy trì ổn định sức hút FDI

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), lũy kế đến ngày 31/1/2026, có 153 quốc gia, vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam với 45.716 dự án, tổng vốn đăng ký đạt gần 532 tỷ USD.

TP Hồ Chí Minh đã chuẩn bị từ sớm hạ tầng, nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế. Ảnh: Lê MINH

Cuộc đua về tốc độ và bản lĩnh cải cách

Việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không chỉ là một quyết sách kinh tế. Đó còn là lựa chọn chiến lược mang tầm vóc dài hạn của quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh trật tự kinh tế tài chính toàn cầu đang tái định hình rõ.

Làm thủ tục thông quan hàng hóa tại cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn). Ảnh: ANH QUÂN

Không tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp

Việc Chính phủ quyết định tạm ngưng hiệu lực thi hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP đến ngày 15/4/2026 đã kịp thời “hạ nhiệt” ách tắc hàng hóa. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp, vấn đề còn nằm ở cách tiếp cận quản lý phù hợp hơn với thực tiễn.