Nhân rộng mô hình hợp tác xã kiểu mới

Nghiên cứu mới nhất của Đại học Cần Thơ và Viện Nghiên cứu phát triển đồng bằng sông Cửu Long trên 233 hộ nông dân trồng lúa tại Hậu Giang cho thấy, hợp tác xã kiểu mới có tác động tích cực với người trồng lúa, giúp họ tăng thêm lợi nhuận và cần nhân rộng thêm mô hình này ở các vùng nông thôn.
Hợp tác xã có thể tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình.
Hợp tác xã có thể tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình.

Hợp tác xã đã hình thành rất lâu tại Việt Nam. Nhìn chung, sự phát triển của các hợp tác xã Việt Nam có thể được chia thành 5 giai đoạn:

Giai đoạn đầu, từ năm 1954 đến năm 1959, đẩy mạnh thành lập ồ ạt các hợp tác xã trở thành hình thức phổ biến trong các ngành kinh tế, bỏ quên chức năng của kinh tế hộ gia đình và kinh tế tư nhân.

Giai đoạn thứ hai, từ 1960 đến 1986, là giai đoạn phát triển vượt bậc của HTX Việt Nam. Tuy nhiên, các hợp tác xã hầu hết được thành lập theo mô hình của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung chứ không phải do nông dân tự chủ hoặc tự nguyện. Trong giai đoạn này, Điều lệ hợp tác xã Việt Nam đầu tiên được ban hành năm 1961.

Giai đoạn thứ ba, giữa năm 1987 và 1996, được gọi là thời kỳ suy thoái hợp tác xã. Số lượng hợp tác xã giảm mạnh. Việt Nam bắt đầu chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường từ năm 1986. Quốc hội Việt Nam đã ban hành luật đầu tiên về hợp tác xã vào năm 1996.

Giai đoạn thứ tư, từ 1997 đến 2002, được coi là giai đoạn số lượng hợp tác xã giảm dần. Hầu hết các hợp tác xã không dựa trên nhu cầu của nông dân đều bị loại bỏ trong giai đoạn này.

Giai đoạn hiện nay, từ năm 2003 trở đi, là sự phục hồi của sự phát triển HTX. Hợp tác xã chủ yếu được hình thành ở nông thôn. Trong giai đoạn hiện nay, Quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật Hợp tác xã năm 2003 (sửa đổi Luật Hợp tác xã năm 1996) và Luật Hợp tác xã năm 2012 (sửa đổi Luật Hợp tác xã năm 2003). Việt Nam cũng đã áp dụng và đánh giá mô hình hợp tác xã kiểu mới trong bối cảnh nền kinh tế định hướng thị trường và hội nhập quốc tế từ năm 2003 đến năm 2013. Do đó, tất cả các hợp tác xã phải hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 2012.

Theo đó, hợp tác xã chủ yếu được định nghĩa như sau: “... Đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên. Hợp tác xã là nơi nhận sự trợ giúp của chính phủ. Đối với hộ nông dân, hoạt động của hợp tác xã thật sự là cầu nối giữa nhà nước và hộ nông dân...”. Mô hình hợp tác xã kiểu mới bao gồm các hợp tác xã được thành lập và hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ theo Luật Hợp tác xã năm 2012. Nói cách khác, những HTX hình thành từ năm 2012 được gọi là “mô hình HTX kiểu mới”.

Mô hình hợp tác xã kiểu mới đã phát triển đáng kể ở Việt Nam, với khoảng 24.204 hợp tác xã (trong đó 64% là hợp tác xã nông nghiệp) với khoảng 6 triệu thành viên vào năm 2020. Điều đó cho thấy HTX nói chung và HTX nông nghiệp nói riêng đã đóng một vai trò quan trọng đối với sinh kế của các hộ nông nghiệp ở nông thôn Việt Nam. Gần đây, Việt Nam đã đặt trọng tâm đáng kể vào các hợp tác xã để tăng cường khu vực nông thôn và nông nghiệp. Chính phủ đã ban hành Quyết định số 340/TTg (ngày 12/3/2021) về việc phê duyệt Chiến lược phát triển kinh tế tập thể và hợp tác xã giai đoạn 2021-2030. Mục tiêu của quyết định này là đạt được 45.000 hợp tác xã với khoảng 8 triệu thành viên vào năm 2030.

Thực tế, hoạt động và hiệu suất của HTX có thể tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình. HTX đóng một vai trò quan trọng trong việc cung cấp đầu vào sản xuất, tiếp thị đầu ra và cung cấp các dịch vụ nông nghiệp khác, có thể hỗ trợ nông dân đạt được năng suất cao hơn, giảm chi phí đầu vào và tăng hiệu quả thị trường.

Các HTX nông nghiệp ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả kinh tế của các trang trại thông qua một số con đường. Thứ nhất, HTX tăng cường khả năng tiếp cận của nông dân với công nghệ tiên tiến, góp phần sử dụng đầu vào sản xuất hiệu quả hơn. Hiệu quả kỹ thuật của các thành viên HTX thường cao hơn và đạt sản lượng nông nghiệp nhiều hơn so với các hộ không phải là thành viên của HTX.

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm cũng chỉ ra rằng, tư cách thành viên HTX làm tăng năng suất sản xuất của các thành viên. Tư cách thành viên hợp tác cải thiện hiệu quả kỹ thuật của nông dân, do đó giúp các thành viên HTX đạt được năng suất cao hơn so với những người không phải là thành viên. Các HTX nông nghiệp khuyến khích nông dân áp dụng công nghệ tiên tiến, nhờ đó làm tăng năng suất và thu nhập.

Thứ hai, các HTX có thể mua và giao các vật tư đầu vào và vật tư nông nghiệp cho các thành viên. HTX cũng có thể tạo điều kiện tiếp cận tốt hơn với đầu vào của trang trại, hỗ trợ tài chính và liên kết thị trường đầu ra cho sản xuất. HTX nông nghiệp cũng được coi là một tác nhân quan trọng trong chuỗi cung ứng liên quan đến việc khuyến khích nông dân áp dụng các phương pháp sản xuất bền vững. Do đó, các thành viên có thể có được đầu vào hiệu quả hơn với chi phí hợp lý.

Thứ ba, HTX nông nghiệp, khi được sử dụng như một kênh tiếp thị hiệu quả, có thể giúp nông dân đạt được thu nhập trên đầu người và thu nhập hộ gia đình cao hơn đáng kể, do sản phẩm làm ra có được giá bán tốt hơn. Các HTX nông nghiệp cũng cung cấp cho các thành viên thông tin về các kênh đầu ra và giá cả thị trường, điều này có thể hỗ trợ nông dân bán sản phẩm của họ với giá cao hơn. HTX còn có thể đóng một vai trò quan trọng trong tiếp thị.

Cuối cùng, có thể kết luận rằng, các chính sách liên quan đến HTX được ban hành có tác động đáng kể đến mức độ sản xuất lúa của các hộ nông dân. Do đó, việc mở rộng số lượng nông dân tham gia HTX trong ngành sản xuất lúa gạo sẽ là một cách thực hiện chính sách hiệu quả để giúp nông dân có thu nhập cao hơn, đạt được mục tiêu cải thiện sản xuất và sinh kế của các hộ nông dân ở vùng nông thôn Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Mặt bằng nhỏ, xu thế lớn

Những mặt bằng có diện tích lớn, nằm ở vị trí đắc địa thường có lợi thế trong kinh doanh bán lẻ, dịch vụ, kinh doanh ăn uống (F&B), nhưng hiện nay không còn ở vị trí độc tôn. Các cửa hàng nhỏ đang chứng tỏ nhiều lợi thế trong việc tiếp cận khách hàng cũng như định hình xu thế kinh doanh mới.

Thử nghiệm vận chuyển nông sản bằng UAV tại Điện Biên.

Khi bầu trời trở thành thị trường

Một chuyến drone mang 50kg cà-phê rời vùng nguyên liệu Mường Ảng (tỉnh Điện Biên). Đó là một trong những thử nghiệm đang diễn ra để trả lời một câu hỏi lớn hơn về không gian kinh tế mới của Việt Nam.

Tiêu dùng cuối của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu. Ảnh: NAM HẢI

Gom lực cho nhịp tăng trưởng cuối năm

Kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho chặng đường cuối năm. Việc phát huy các động lực hiện hữu, thúc đẩy động lực mới và khơi thông nguồn lực được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Sầu riêng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của xuất khẩu rau quả. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngành rau quả hướng tới cột mốc mới

Từ đà tăng trưởng của các nhóm hàng chủ lực, sự mở rộng của thị trường và nguồn cung thuận lợi trong những tháng cuối năm, ngành rau quả đang đứng trước cơ hội bứt phá, hướng tới một cột mốc mới về kim ngạch xuất khẩu.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Nhiều ngân hàng thông qua chủ trương thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC. Ảnh: NAM ANH

Cuộc đua mới tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Kế hoạch thành lập ngân hàng con tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam của MSB và nhiều ngân hàng khác đang mở ra khả năng xuất hiện thêm các ngân hàng mới. Xu hướng này đi đến đâu còn phụ thuộc điều kiện cấp phép, năng lực tài chính và khả năng thu hút khách hàng của từng ngân hàng.

Nhà đầu tư đang nghĩ gì?

Việc thị trường chứng khoán (TTCK) chưa khởi sắc đang khiến các nhà đầu tư (NĐT) có những suy nghĩ, hành động khác nhau.

Định hình công nghiệp biểu diễn

Đảng và Nhà nước đang chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa, nên việc chuyên môn hóa, hay công nghiệp hóa từng lĩnh vực trong đó là xu thế tất yếu. Công nghiệp biểu diễn trong thời gian qua đã cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.

Giá trị trái phiếu phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng dư địa vốn từ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bước vào chu kỳ phát triển mới, thị trường cần tăng minh bạch, nâng chất lượng xếp hạng tín nhiệm, mở rộng nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro để phát triển bền vững.

Các hoạt động xúc tiến thương mại giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Ảnh: NGUYỆT ANH

Gỡ điểm nghẽn, mở đường cho doanh nghiệp

Cả nước hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp hơn 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm khoảng 55% tổng thu ngân sách. Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, khu vực doanh nghiệp tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Một góc trang trại của Tập đoàn Y dược Sâm Ngọc Linh.

Cuộc đua giành một biểu tượng

Việt Nam có nhiều mặt hàng nông sản mang về hàng tỷ USD mỗi năm. Nhưng trong khi thế giới cạnh tranh bằng chip hay trí tuệ nhân tạo, một cuộc đua khác cũng âm thầm diễn ra. Đó là cuộc đua giành quyền sở hữu những cái tên không thể sao chép.

Lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại 17 ngân hàng hiện dao động từ 7-13,2%/năm. Ảnh: NAM HẢI

Ngân hàng cũng “mắc kẹt” với lãi vay

Lãi cho vay tăng chưa đồng nghĩa ngân hàng hưởng chênh lệch lớn hơn. Lợi nhuận cao cũng chưa đủ để kết luận còn nhiều dư địa giảm lãi suất. Khả năng chia sẻ chi phí với người vay phụ thuộc vào giá vốn huy động, cơ cấu nguồn thu và rủi ro tín dụng của từng ngân hàng.

Bất ngờ “cổ dầu”

“Cổ dầu” là cách gọi của một số nhà đầu tư (NĐT) dành cho nhóm cổ phiếu (CP) ngành dầu khí. Trong khoảng hai tháng qua, đây là nhóm CP có suất sinh lời cao bậc nhất thị trường chứng khoán (TTCK).

Động lực tăng trưởng nhìn từ âm nhạc truyền thống

Các lĩnh vực nghệ thuật truyền thống, trong đó có âm nhạc, luôn đóng vai trò quan trọng không chỉ trong bảo tồn, phát triển văn hóa, mà còn góp phần tạo ra động lực cho tăng trưởng kinh tế, xây dựng thương hiệu cho quốc gia và địa phương.

Tín dụng tam nông qua các thời kỳ đổi mới

Tín dụng tam nông qua các thời kỳ đổi mới

Đồng hành với quá trình đổi mới kinh tế nông thôn, dòng vốn tín dụng đóng vai trò làm “bà đỡ” giúp ngành nông nghiệp chuyển mình từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa và hội nhập quốc tế.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Tài sản trí tuệ - Một trong những nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: NAM NGUYỄN

Định giá để tạo lập thị trường tài sản trí tuệ

Việt Nam đã có hàng chục nghìn văn bằng sở hữu trí tuệ, nhưng phần lớn vẫn nằm trên giá hồ sơ hoặc trong sổ sách của các viện, trường. Khi Chính phủ đặt mục tiêu thí điểm định giá 100 quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), thách thức nằm ở việc tạo ra cơ chế để tài sản vô hình thật sự bước vào thị trường.

Robot hàn chíp điện tử được các doanh nghiệp quan tâm. Ảnh: NAM ANH

Bài toán vốn của doanh nghiệp điện tử

Muốn có đơn hàng thì phải đầu tư dây chuyền. Muốn đầu tư dây chuyền lại phải có đơn hàng. Vòng luẩn quẩn ấy đang giữ nhiều doanh nghiệp điện tử Việt đứng ngoài chuỗi cung ứng, trong khi cuộc đua bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn ngày càng lớn.

Khởi đầu mới cho mối quan hệ cũ

Những năm gần đây, một số yếu tố đã đưa các quỹ đầu tư và công ty chứng khoán (CTCK) xích lại gần nhau hơn, hứa hẹn một thời kỳ “mặn nồng”.

Thách thức với bán lẻ đa trải nghiệm

Chỉ mới tháng 4 năm ngoái, hệ thống bán lẻ đa trải nghiệm Oh!Some xuất hiện tại Việt Nam với nhiều kỳ vọng. Nhưng chỉ sau hơn một năm hoạt động, những ngày gần đây đã xuất hiện thông tin về việc Oh!Some đóng một loạt cửa hàng đặt tại các trung tâm thương mại (TTTM) lớn.

Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia giúp các doanh nghiệp đầu tư trang thiết bị hiện đại. Ảnh: NAM ANH

Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia dành 50 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn đầu tư đổi mới công nghệ trong đợt 1 năm 2026. Chính sách hỗ trợ tới 50% lãi suất được kỳ vọng giảm chi phí vốn, thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Khám, chữa bệnh tại một bệnh viện ngoài công lập. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.

Các doanh nghiệp cần kê khai và nộp thuế đầy đủ với cơ quan quản lý. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nửa còn thiếu của cải cách môi trường kinh doanh

“Cửa vào” thị trường ngày càng rộng, nhưng “cửa ra” vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khi đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cải cách môi trường kinh doanh phải bảo đảm cả việc thành lập lẫn rút lui khỏi thị trường đều minh bạch, nhanh gọn.