Nga cảnh báo việc không gia hạn New START sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro với an ninh toan cầu

Nga vẫn đang chờ câu trả lời cuối cùng của Mỹ về đề xuất tiếp tục tuân thủ Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) trước khi văn kiện hết hạn vào đầu năm sau. Trong khi Washington cân nhắc, Moskva nhấn mạnh, việc New START không được gia hạn có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh toàn cầu.

Tương lai của New START tiếp tục là chủ đề nóng và nhận được sự quan tâm lớn của giới chức Nga. Mới đây, tại thảo luận Valdai, Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận, đối thoại về New START là rất khó khăn.

Trước đó, tại cuộc họp Hội đồng An ninh Nga hôm 22/9, nhà lãnh đạo Nga bày tỏ, Moskva sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các hạn chế cốt lõi của New START trong vòng một năm, sau khi Hiệp ước hết hiệu lực vào tháng 2/2026, với điều kiện Mỹ có động thái tương ứng. Đáp lại, phía Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã “nắm được tinh thần” và sẽ có hồi âm sau.

New START được Nga và Mỹ ký kết năm 2010, có hiệu lực từ năm 2011. Theo thỏa thuận, mỗi bên bị giới hạn không quá 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và tối đa 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Hiệp ước được gia hạn 5 năm vào năm 2021, sau khi ông Joe Biden trở thành Tổng thống Mỹ, và sẽ hết hạn vào ngày 5/2/2026 tới.

Bản chất của New START không chỉ nằm ở các hạn chế, mà còn ở các cơ chế xác minh. Năm 2020, các cuộc thanh sát lẫn nhau trong khuôn khổ Hiệp ước giữa Nga và Mỹ bị ảnh hưởng do đại dịch Covid-19.

Tháng 2/2023, Nga tuyên bố đình chỉ tham gia Hiệp ước, với lý do những “hành động không thân thiện” của Mỹ, song khẳng định vẫn tuân thủ các giới hạn về đầu đạn. Mỹ sau đó cũng có đáp trả tương ứng. Trong hơn hai năm qua, theo giới quan sát, Nga và Mỹ đã “không trao đổi” dữ liệu về kho vũ khí chiến lược của mỗi bên. Do đó, trên thực tế, New START đang trong tình trạng “chết lâm sàng”.

Điện Kremlin khẳng định, việc từ bỏ hoàn toàn di sản của New START sẽ là bước đi sai lầm, tác động tiêu cực tới Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân. Theo Tổng thống V.Putin, sáng kiến tuân thủ New START thêm một năm nhằm góp phần duy trì ổn định chiến lược, cân bằng răn đe toàn cầu, đồng thời cũng có thể hướng tới một thỏa thuận thay thế. Phía Nga nhấn mạnh không tìm cách thúc đẩy chạy đua vũ trang và ưu tiên biện pháp chính trị, ngoại giao để bảo đảm hòa bình quốc tế.

Trong khi chờ Mỹ có quyết định cuối cùng, giới quan sát đã đưa ra các kịch bản cho số phận của New START. Có ý kiến cho rằng Washington có thể chấp nhận lời đề nghị của Moskva. Một năm tuân thủ thêm New START có thể cho phép Lầu Năm góc điều chỉnh các kế hoạch chiến lược một cách trơn tru để phù hợp thực tế mới. Mỹ cũng có thể sử dụng 12 tháng này để thúc đẩy thỏa thuận có sự tham gia của cả bên khác, như điều kiện ông Donald Trump từng đề cập.

Tuy nhiên, những người phản đối kịch bản trên lập luận, điều này khó xảy ra, bởi quan điểm của một bộ phận nghị sĩ đảng Cộng hòa Mỹ cho rằng, New START là biểu tượng cho sự yếu kém của nước Mỹ. Theo họ, việc đồng ý tuân thủ các điều khoản của Hiệp ước, dù chỉ một năm, chẳng khác nào nhượng bộ trước cách tiếp cận của các chính quyền Mỹ trước đây. Với kịch bản Nhà trắng từ chối gia hạn New START, cảnh báo đã được đưa ra về những rủi ro chiến lược chưa từng có và chi phí khổng lồ từ cuộc chạy đua vũ trang mới.

Nga và Mỹ có thể vượt giới hạn quy định trong Hiệp ước, nếu New START không được gia hạn hoặc thay thế bằng một thỏa thuận khác. Điện Kremlin cũng đã cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn đối với an ninh quốc tế. Trước mắt, Moskva sẽ có các biện pháp nếu Washington không đồng ý với sáng kiến của Tổng thống V.Putin. Dù chưa đề cập cụ thể là gì, song thông báo cũng khiến các bên mường tượng ra bức tranh cạnh tranh chính trị-quân sự vô cùng khốc liệt.

Trong khi đó, thế giới lại đang cảnh báo về tình hình an ninh toàn cầu phức tạp hơn nhiều so quyết định dự kiến của Tổng thống Donald Trump đối với sáng kiến của người đồng cấp Nga. Dù lựa chọn của Washington là gì, thì theo giới chuyên gia, trong bối cảnh nền hòa bình nhân loại bị đe dọa như hiện nay, cùng sự xói mòn lòng tin đối với các chuẩn mực toàn cầu về cấm vũ khí hạt nhân, đã đến lúc tất cả các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thể hiện trách nhiệm cao nhất để hợp tác, củng cố các thể chế, nhằm chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...

Hiện trường vụ tấn công tại một khu chợ ở Omdurman, Sudan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Sudan chưa yên bình

Giao tranh tại Sudan đang gia tăng trên nhiều mặt trận, làm thay đổi cục diện kiểm soát giữa Quân đội Sudan (SAF) với phe đối lập là Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) và Phong trào Giải phóng nhân dân Sudan-Bắc (SPLM-N). Xung đột gia tăng đẩy dân thường vào thế mắc kẹt giữa hai làn đạn.