Nga cảnh báo việc không gia hạn New START sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro với an ninh toan cầu

Nga vẫn đang chờ câu trả lời cuối cùng của Mỹ về đề xuất tiếp tục tuân thủ Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) trước khi văn kiện hết hạn vào đầu năm sau. Trong khi Washington cân nhắc, Moskva nhấn mạnh, việc New START không được gia hạn có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh toàn cầu.

Tương lai của New START tiếp tục là chủ đề nóng và nhận được sự quan tâm lớn của giới chức Nga. Mới đây, tại thảo luận Valdai, Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận, đối thoại về New START là rất khó khăn.

Trước đó, tại cuộc họp Hội đồng An ninh Nga hôm 22/9, nhà lãnh đạo Nga bày tỏ, Moskva sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các hạn chế cốt lõi của New START trong vòng một năm, sau khi Hiệp ước hết hiệu lực vào tháng 2/2026, với điều kiện Mỹ có động thái tương ứng. Đáp lại, phía Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã “nắm được tinh thần” và sẽ có hồi âm sau.

New START được Nga và Mỹ ký kết năm 2010, có hiệu lực từ năm 2011. Theo thỏa thuận, mỗi bên bị giới hạn không quá 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và tối đa 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Hiệp ước được gia hạn 5 năm vào năm 2021, sau khi ông Joe Biden trở thành Tổng thống Mỹ, và sẽ hết hạn vào ngày 5/2/2026 tới.

Bản chất của New START không chỉ nằm ở các hạn chế, mà còn ở các cơ chế xác minh. Năm 2020, các cuộc thanh sát lẫn nhau trong khuôn khổ Hiệp ước giữa Nga và Mỹ bị ảnh hưởng do đại dịch Covid-19.

Tháng 2/2023, Nga tuyên bố đình chỉ tham gia Hiệp ước, với lý do những “hành động không thân thiện” của Mỹ, song khẳng định vẫn tuân thủ các giới hạn về đầu đạn. Mỹ sau đó cũng có đáp trả tương ứng. Trong hơn hai năm qua, theo giới quan sát, Nga và Mỹ đã “không trao đổi” dữ liệu về kho vũ khí chiến lược của mỗi bên. Do đó, trên thực tế, New START đang trong tình trạng “chết lâm sàng”.

Điện Kremlin khẳng định, việc từ bỏ hoàn toàn di sản của New START sẽ là bước đi sai lầm, tác động tiêu cực tới Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân. Theo Tổng thống V.Putin, sáng kiến tuân thủ New START thêm một năm nhằm góp phần duy trì ổn định chiến lược, cân bằng răn đe toàn cầu, đồng thời cũng có thể hướng tới một thỏa thuận thay thế. Phía Nga nhấn mạnh không tìm cách thúc đẩy chạy đua vũ trang và ưu tiên biện pháp chính trị, ngoại giao để bảo đảm hòa bình quốc tế.

Trong khi chờ Mỹ có quyết định cuối cùng, giới quan sát đã đưa ra các kịch bản cho số phận của New START. Có ý kiến cho rằng Washington có thể chấp nhận lời đề nghị của Moskva. Một năm tuân thủ thêm New START có thể cho phép Lầu Năm góc điều chỉnh các kế hoạch chiến lược một cách trơn tru để phù hợp thực tế mới. Mỹ cũng có thể sử dụng 12 tháng này để thúc đẩy thỏa thuận có sự tham gia của cả bên khác, như điều kiện ông Donald Trump từng đề cập.

Tuy nhiên, những người phản đối kịch bản trên lập luận, điều này khó xảy ra, bởi quan điểm của một bộ phận nghị sĩ đảng Cộng hòa Mỹ cho rằng, New START là biểu tượng cho sự yếu kém của nước Mỹ. Theo họ, việc đồng ý tuân thủ các điều khoản của Hiệp ước, dù chỉ một năm, chẳng khác nào nhượng bộ trước cách tiếp cận của các chính quyền Mỹ trước đây. Với kịch bản Nhà trắng từ chối gia hạn New START, cảnh báo đã được đưa ra về những rủi ro chiến lược chưa từng có và chi phí khổng lồ từ cuộc chạy đua vũ trang mới.

Nga và Mỹ có thể vượt giới hạn quy định trong Hiệp ước, nếu New START không được gia hạn hoặc thay thế bằng một thỏa thuận khác. Điện Kremlin cũng đã cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn đối với an ninh quốc tế. Trước mắt, Moskva sẽ có các biện pháp nếu Washington không đồng ý với sáng kiến của Tổng thống V.Putin. Dù chưa đề cập cụ thể là gì, song thông báo cũng khiến các bên mường tượng ra bức tranh cạnh tranh chính trị-quân sự vô cùng khốc liệt.

Trong khi đó, thế giới lại đang cảnh báo về tình hình an ninh toàn cầu phức tạp hơn nhiều so quyết định dự kiến của Tổng thống Donald Trump đối với sáng kiến của người đồng cấp Nga. Dù lựa chọn của Washington là gì, thì theo giới chuyên gia, trong bối cảnh nền hòa bình nhân loại bị đe dọa như hiện nay, cùng sự xói mòn lòng tin đối với các chuẩn mực toàn cầu về cấm vũ khí hạt nhân, đã đến lúc tất cả các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thể hiện trách nhiệm cao nhất để hợp tác, củng cố các thể chế, nhằm chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một ngành khoa học máy tính đề cập đến quá trình tái tạo trí thông minh của con người trong máy móc.

“Kẻ bên lề” len vào trật tự toàn cầu

Thật khó để tiếp tục nói về trí tuệ nhân tạo (AI) như một “xu hướng công nghệ”, khi “dạng quyền lực mới” này đã len sâu vào các cấu trúc kinh tế, xã hội và chính trị toàn cầu. Song, những lo ngại về rủi ro, bất bình đẳng và quyền kiểm soát AI vẫn hiện hữu thường trực trong trật tự thế giới.

Quang cảnh Thủ đô Caracas, Venezuela. (Ảnh: Xinhua)

Vẹn cả đôi đường

Mỹ vừa quyết định nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu mỏ Venezuela, đồng thời xúc tiến mở lại Đại sứ quán tại Caracas. Tín hiệu tích cực từ phía Washington được đánh giá là sẽ giúp ngành dầu mỏ nói riêng và nền kinh tế Venezuela nói chung vượt giai đoạn đầy khó khăn hiện nay.

Bà Sanae Takaichi phát biểu trong cuộc bỏ phiếu bầu Chủ tịch đảng LDP cầm quyền Nhật Bản, tại Tokyo, ngày 4/10/2025. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Bầu cử Hạ viện tại Nhật Bản: “Phép thử” cho sự quyết liệt

Các đảng phái chính trị ở Nhật Bản đã chính thức bước vào chiến dịch vận động tranh cử cho cuộc bầu cử Hạ viện dự kiến diễn ra ngày 8/2 tới. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) chấm dứt liên minh kéo dài 26 năm với đảng Công Minh và thành lập liên minh cầm quyền mới với đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).

Lực lượng an ninh Syria tiến vào thành phố Sweida ở miền nam nước này. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lộ trình cam go hướng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Syria

Trong những ngày qua, quân đội Syria mở hai hành lang nhân đạo, một dẫn vào Kobane và một tại tỉnh Hasakeh lân cận, nhằm tạo điều kiện đón hàng viện trợ. Giới quan sát đánh giá cao khi quyết định nêu trên đã giúp người dân nơi đây, chủ yếu là người Kurd, sống sót qua mùa đông lạnh giá.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.