Nga cảnh báo việc không gia hạn New START sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro với an ninh toan cầu

Nga vẫn đang chờ câu trả lời cuối cùng của Mỹ về đề xuất tiếp tục tuân thủ Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) trước khi văn kiện hết hạn vào đầu năm sau. Trong khi Washington cân nhắc, Moskva nhấn mạnh, việc New START không được gia hạn có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh toàn cầu.

Tương lai của New START tiếp tục là chủ đề nóng và nhận được sự quan tâm lớn của giới chức Nga. Mới đây, tại thảo luận Valdai, Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận, đối thoại về New START là rất khó khăn.

Trước đó, tại cuộc họp Hội đồng An ninh Nga hôm 22/9, nhà lãnh đạo Nga bày tỏ, Moskva sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các hạn chế cốt lõi của New START trong vòng một năm, sau khi Hiệp ước hết hiệu lực vào tháng 2/2026, với điều kiện Mỹ có động thái tương ứng. Đáp lại, phía Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã “nắm được tinh thần” và sẽ có hồi âm sau.

New START được Nga và Mỹ ký kết năm 2010, có hiệu lực từ năm 2011. Theo thỏa thuận, mỗi bên bị giới hạn không quá 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và tối đa 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Hiệp ước được gia hạn 5 năm vào năm 2021, sau khi ông Joe Biden trở thành Tổng thống Mỹ, và sẽ hết hạn vào ngày 5/2/2026 tới.

Bản chất của New START không chỉ nằm ở các hạn chế, mà còn ở các cơ chế xác minh. Năm 2020, các cuộc thanh sát lẫn nhau trong khuôn khổ Hiệp ước giữa Nga và Mỹ bị ảnh hưởng do đại dịch Covid-19.

Tháng 2/2023, Nga tuyên bố đình chỉ tham gia Hiệp ước, với lý do những “hành động không thân thiện” của Mỹ, song khẳng định vẫn tuân thủ các giới hạn về đầu đạn. Mỹ sau đó cũng có đáp trả tương ứng. Trong hơn hai năm qua, theo giới quan sát, Nga và Mỹ đã “không trao đổi” dữ liệu về kho vũ khí chiến lược của mỗi bên. Do đó, trên thực tế, New START đang trong tình trạng “chết lâm sàng”.

Điện Kremlin khẳng định, việc từ bỏ hoàn toàn di sản của New START sẽ là bước đi sai lầm, tác động tiêu cực tới Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân. Theo Tổng thống V.Putin, sáng kiến tuân thủ New START thêm một năm nhằm góp phần duy trì ổn định chiến lược, cân bằng răn đe toàn cầu, đồng thời cũng có thể hướng tới một thỏa thuận thay thế. Phía Nga nhấn mạnh không tìm cách thúc đẩy chạy đua vũ trang và ưu tiên biện pháp chính trị, ngoại giao để bảo đảm hòa bình quốc tế.

Trong khi chờ Mỹ có quyết định cuối cùng, giới quan sát đã đưa ra các kịch bản cho số phận của New START. Có ý kiến cho rằng Washington có thể chấp nhận lời đề nghị của Moskva. Một năm tuân thủ thêm New START có thể cho phép Lầu Năm góc điều chỉnh các kế hoạch chiến lược một cách trơn tru để phù hợp thực tế mới. Mỹ cũng có thể sử dụng 12 tháng này để thúc đẩy thỏa thuận có sự tham gia của cả bên khác, như điều kiện ông Donald Trump từng đề cập.

Tuy nhiên, những người phản đối kịch bản trên lập luận, điều này khó xảy ra, bởi quan điểm của một bộ phận nghị sĩ đảng Cộng hòa Mỹ cho rằng, New START là biểu tượng cho sự yếu kém của nước Mỹ. Theo họ, việc đồng ý tuân thủ các điều khoản của Hiệp ước, dù chỉ một năm, chẳng khác nào nhượng bộ trước cách tiếp cận của các chính quyền Mỹ trước đây. Với kịch bản Nhà trắng từ chối gia hạn New START, cảnh báo đã được đưa ra về những rủi ro chiến lược chưa từng có và chi phí khổng lồ từ cuộc chạy đua vũ trang mới.

Nga và Mỹ có thể vượt giới hạn quy định trong Hiệp ước, nếu New START không được gia hạn hoặc thay thế bằng một thỏa thuận khác. Điện Kremlin cũng đã cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn đối với an ninh quốc tế. Trước mắt, Moskva sẽ có các biện pháp nếu Washington không đồng ý với sáng kiến của Tổng thống V.Putin. Dù chưa đề cập cụ thể là gì, song thông báo cũng khiến các bên mường tượng ra bức tranh cạnh tranh chính trị-quân sự vô cùng khốc liệt.

Trong khi đó, thế giới lại đang cảnh báo về tình hình an ninh toàn cầu phức tạp hơn nhiều so quyết định dự kiến của Tổng thống Donald Trump đối với sáng kiến của người đồng cấp Nga. Dù lựa chọn của Washington là gì, thì theo giới chuyên gia, trong bối cảnh nền hòa bình nhân loại bị đe dọa như hiện nay, cùng sự xói mòn lòng tin đối với các chuẩn mực toàn cầu về cấm vũ khí hạt nhân, đã đến lúc tất cả các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thể hiện trách nhiệm cao nhất để hợp tác, củng cố các thể chế, nhằm chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.

Tàu chở dầu thô cập cảng ở Mundra, Ấn Độ sau khi băng qua eo biển Hormuz, ngày 18/3/2026. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Đối phó cú sốc nguồn cung

“Nút thắt” tại eo biển Hormuz đang làm chao đảo nền kinh tế thế giới, khi hàng triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường mỗi ngày. Không dừng lại ở giá năng lượng, cú sốc đang lan nhanh sang chuỗi cung ứng, lạm phát và tăng trưởng toàn cầu, kéo theo nguy cơ về một cuộc khủng hoảng có thể tồi tệ hơn cả đại dịch Covid-19.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

Sau nhiều tháng trì hoãn, Nghị viện châu Âu (EP) vừa “bật đèn xanh” cho thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, kèm theo một số điều kiện.

Những tòa nhà ở thành phố Daraa, Syria bị tàn phá do chiến sự. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước chuyển chiến lược của Syria

Từ một quốc gia bị cô lập về ngoại giao và bị xung đột tàn phá nặng nề, Syria đang có những bước chuyển chiến lược với quyết tâm “hồi sinh” từ tro tàn chiến tranh, vừa tái thiết kinh tế, hàn gắn chia rẽ xã hội, vừa hòa nhập quốc tế, tối đa hóa viện trợ nước ngoài.

Xung đột leo thang tại Trung Đông tạo làn sóng di cư trái phép ồ ạt và mất an toàn.

Thách thức di cư ngày càng nghiêm trọng

Xung đột leo thang tại Trung Đông đã gây tổn thất không thể đong đếm về người và của, tình hình an ninh khu vực như “chỉ mành treo chuông”, tạo làn sóng di cư trái phép ồ ạt và mất an toàn. Do đó, châu Âu lại bị đặt vào tình cảnh như ngồi trên đống lửa.

Một người đàn ông bỏ phiếu tại một điểm bầu cử trong cuộc bầu cử quốc hội ở Kathmandu, Nepal, ngày 5/3/2026. (Ảnh: THX)

Phép thử toàn diện ở Nepal

Với việc đảng Rastriya Swatantra (RSP) mới được thành lập giành chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử vừa qua ở Nepal, bức tranh chính trị của quốc gia Nam Á đang xuất hiện những gam màu tươi sáng sau thời kỳ biến động sâu sắc.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Thủ tướng Australia Anthony Albanese. (Ảnh: europa.eu)

Thông điệp về hợp tác và niềm tin

Liên minh châu Âu (EU) và Australia vừa thông báo hoàn tất đàm phán và ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA) song phương. Tuyên bố khá bất ngờ này được người dân châu Âu và châu Đại Dương hồ hởi đón nhận, bởi họ đã chờ đợi cái bắt tay thật chặt giữa hai châu lục trong lĩnh vực thương mại từ gần 10 năm qua.

Các đại biểu tới tham dự Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) tại Belem, Brazil, ngày 10/11/2025. (Ảnh: Xinhua)

Trước khi quá muộn: COP31 và yêu cầu cấp bách cứu các quốc đảo trước tình trạng nước biển dâng cao

Trong bối cảnh khí hậu diễn biến cực đoan, các vấn đề nghị sự của Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) đang tiếp tục thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Nổi bật là yêu cầu cấp bách, tìm kiếm giải pháp hiệu quả cứu các quốc đảo trước nguy cơ bị xóa sổ.

Ngôi nhà bị phá hủy sau cuộc không kích của Israel xuống Jbaa, miền Nam Lebanon ngày 4/12/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Điểm nóng” tiếp tục tăng nhiệt

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tiếp tục kêu gọi ngừng bắn và khởi động đàm phán với Israel nhằm chấm dứt xung đột với lực lượng Hezbollah, trong bối cảnh Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noel Barrot thăm Beirut để thúc đẩy các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng.

Cờ của Liên minh châu Âu (EU). (Ảnh: Tân Hoa xã)

Phép thử tinh thần đoàn kết

Hội nghị thượng đỉnh của Liên minh châu Âu (EU) được tổ chức giữa lúc các nguy cơ an ninh và thách thức kinh tế đan xen. Sự không đồng thuận trong một số vấn đề gai góc tại hội nghị đã bộc lộ những khó khăn ngày càng lớn đối với tinh thần đoàn kết, năng lực ứng phó và tầm nhìn chiến lược của EU.

Chính phủ Anh nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, an toàn hơn trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Giai đoạn thách thức của nền kinh tế Anh

Chính phủ Anh vừa công bố giai đoạn tiếp theo của chiến lược kinh tế, trong đó nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, an toàn hơn trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Lợi ích chiến lược ở Bắc Cực

Các nước Bắc Âu và Canada đã nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh, khả năng chống chịu của nền kinh tế và xã hội trước các “cú sốc” khủng hoảng, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt nhiều thách thức. 

Phương tiện bị phá hủy sau một cuộc không kích tại Nangarhar, Afghanistan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rủi ro ở Trung Á

Căng thẳng quân sự leo thang nhanh chóng giữa Afghanistan và Pakistan từ cuối tháng 2 vừa qua ngoài các vấn đề song phương, còn đặt khu vực Trung Á trước những rủi ro mới. Không chỉ ảnh hưởng an ninh khu vực, cuộc xung đột nguy cơ gây ra những biến động lớn về chính trị, kinh tế và an ninh quốc tế.

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.