Câu chuyện nhỏ ấy cho thấy những thay đổi rõ rệt của hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), hai trụ cột quan trọng đang từng bước củng cố nền tảng an sinh xã hội, giúp người dân vững tâm hơn trước những rủi ro về sức khỏe và thu nhập.
Tín hiệu tích cực từ đầu năm
Theo đánh giá của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, trong hai tháng đầu năm 2026, công tác thu và phát triển người tham gia BHXH, BHYT ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Ông Phan Văn Mến, Trưởng Ban Quản lý thu và phát triển người tham gia cho biết, số người tham gia BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và BHYT đều tăng so cùng kỳ năm trước. Một số địa phương đạt mức tăng khá nhờ triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ người dân tham gia bảo hiểm và đẩy mạnh công tác tuyên truyền.
Tại Hà Nội, cơ quan BHXH thành phố duy trì mức tăng ở hầu hết các nhóm tham gia. Nhiều địa phương cũng ghi nhận số người tham gia BHYT tăng nhờ các chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương dành cho người dân có hoàn cảnh khó khăn. Đáng chú ý, số người hưởng BHXH một lần trong tháng 2/2026 giảm hơn 23% so cùng kỳ năm trước, trong đó số người rút BHXH một lần giảm gần 30%. Theo các chuyên gia, xu hướng này cho thấy người lao động ngày càng nhận thức rõ hơn lợi ích lâu dài của việc duy trì tham gia BHXH để bảo đảm thu nhập khi về già.
Mục tiêu quan trọng của chính sách BHXH, BHYT là mở rộng diện bao phủ, hướng tới bảo hiểm toàn dân. Trong những năm gần đây, ngành BHXH đã triển khai nhiều giải pháp để tiếp cận các nhóm đối tượng chưa tham gia bảo hiểm, đặc biệt là lao động khu vực phi chính thức.
Tại tỉnh Ninh Bình, chính quyền địa phương đã hỗ trợ một phần kinh phí cho người dân tham gia BHXH tự nguyện. Nhờ đó, số người tham gia BHXH tự nguyện tại địa phương tăng đáng kể. Anh Trần Văn Hùng, lao động tự do tại xã Hải Hậu cho biết, trước đây anh chưa từng nghĩ đến việc tham gia BHXH. “Công việc của tôi chủ yếu làm thuê theo mùa vụ nên thu nhập không ổn định. Khi được cán bộ BHXH xã tư vấn và biết có chính sách hỗ trợ của địa phương, tôi quyết định tham gia BHXH tự nguyện để sau này có lương hưu, đỡ phụ thuộc vào con cái”, anh Hùng chia sẻ.
Ở các khu công nghiệp, nhiều công nhân cũng cảm nhận rõ lợi ích của BHYT. Chị Nguyễn Thị Lan, công nhân tại Bắc Ninh cho biết: “Năm ngoái tôi phải điều trị viêm phổi gần một tuần. Tổng chi phí điều trị hơn 8 triệu đồng, nhưng nhờ có BHYT nên phần lớn được quỹ BHYT chi trả. Gia đình chỉ phải thanh toán khoảng hơn 1 triệu đồng. Nếu không có BHYT thì số tiền đó là khoản chi khá lớn đối với công nhân như chúng tôi”. Những trường hợp nêu trên cho thấy BHYT thật sự trở thành “tấm lá chắn” giúp người dân giảm bớt chi phí y tế.
Bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh
Song song với việc mở rộng diện bao phủ, ngành BHXH cũng đặc biệt chú trọng việc bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh cho người tham gia BHYT. Công tác giám định chi phí khám, chữa bệnh BHYT được thực hiện chặt chẽ nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả quỹ BHYT và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người bệnh.
Đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám định chi phí khám, chữa bệnh BHYT. Ngay sau đó, BHXH Việt Nam tổ chức hội nghị trực tuyến toàn quốc để hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện, bảo đảm sự thống nhất trong toàn hệ thống. Theo đại diện ngành BHXH, việc hoàn thiện quy trình giám định và thanh toán chi phí khám, chữa bệnh không chỉ giúp kiểm soát hiệu quả quỹ BHYT mà còn tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn.
Một trong những hướng đi quan trọng của ngành BHXH là đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân. Hiện nay, dữ liệu bảo hiểm đã được kết nối với nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia. Người dân có thể sử dụng căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng điện tử để tra cứu thông tin bảo hiểm và thực hiện các thủ tục khám, chữa bệnh. Theo lãnh đạo ngành BHXH, chuyển đổi số không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn nâng cao tính minh bạch trong quản lý quỹ và cải thiện chất lượng phục vụ.
Từ đầu năm 2026, nhiều chính sách mới liên quan đến BHXH và BHYT được triển khai, nhằm tăng quyền lợi cho người tham gia và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách an sinh. Một trong những điểm đáng chú ý là việc hoàn thiện các quy định về giám định và thanh toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT. Theo quy định mới, quy trình giám định chi phí được chuẩn hóa và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, giúp rút ngắn thời gian thanh toán giữa cơ quan BHXH và các cơ sở y tế. Điều này không chỉ giúp quản lý quỹ BHYT minh bạch hơn mà còn bảo đảm người bệnh được hưởng đầy đủ quyền lợi khi khám, chữa bệnh.
Trong thực tế, nhiều người dân đã cảm nhận rõ sự thuận tiện từ những thay đổi này. Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình, bà Nguyễn Thị Lý (67 tuổi, xã Yên Khánh) cho biết, trước đây mỗi lần đi khám bệnh bà thường phải mang theo nhiều giấy tờ, nhưng hiện nay thủ tục đã đơn giản hơn nhiều. “Tôi chỉ cần mang căn cước công dân là bệnh viện có thể tra cứu thông tin bảo hiểm. Việc khám, chữa bệnh cũng nhanh hơn, không phải đi lại nhiều lần như trước”, bà Lý chia sẻ.
Bên cạnh đó, ngành BHXH cũng tiếp tục mở rộng các chính sách hỗ trợ người dân tham gia BHXH tự nguyện. Theo quy định hiện hành, người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng, đặc biệt đối với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và các nhóm yếu thế. Nhiều địa phương còn chủ động bổ sung nguồn ngân sách để hỗ trợ thêm cho người dân. Tại tỉnh Ninh Bình, ngoài mức hỗ trợ của Trung ương, chính quyền địa phương đã hỗ trợ thêm một phần kinh phí cho người tham gia BHXH tự nguyện, giúp giảm đáng kể số tiền phải đóng mỗi tháng.
Theo các chuyên gia, những chính sách mới này không chỉ giúp nâng cao quyền lợi cho người tham gia mà còn góp phần tăng tính hấp dẫn của hệ thống BHXH, BHYT. Khi người dân cảm nhận rõ lợi ích thiết thực của việc tham gia bảo hiểm, họ sẽ chủ động tham gia và duy trì đóng bảo hiểm lâu dài. Qua đó, diện bao phủ bảo hiểm tiếp tục được mở rộng, quỹ bảo hiểm được củng cố vững chắc hơn, tạo nền tảng cho việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội bền vững trong tương lai.
Hướng tới hệ thống an sinh bền vững
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, việc phát triển hệ thống BHXH và BHYT bền vững có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn cho biết, toàn hệ thống sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp mạnh nhằm mở rộng diện bao phủ, nâng cao hiệu quả quản lý quỹ và bảo đảm quyền lợi cho người tham gia. Khi ngày càng nhiều người dân tham gia bảo hiểm, hệ thống an sinh xã hội sẽ được củng cố vững chắc hơn. Đồng thời, việc cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ cũng giúp người dân tiếp cận chính sách thuận lợi hơn.
Thực tiễn cho thấy, khi các chính sách BHXH, BHYT thật sự đi vào cuộc sống, mỗi người dân sẽ có thêm một điểm tựa vững chắc trước những rủi ro về sức khỏe và thu nhập. Đó cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống an sinh xã hội bền vững, góp phần ổn định đời sống và thúc đẩy sự phát triển của đất nước.
Trong những năm tới, ngành BHXH xác định tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp phát triển người tham gia bảo hiểm, đặc biệt là nhóm lao động khu vực phi chính thức, khu vực hiện chiếm tỷ lệ lớn trong lực lượng lao động nhưng mức độ tham gia bảo hiểm còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc tăng cường ứng dụng công nghệ số, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và cơ sở y tế cũng được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý quỹ và chất lượng phục vụ người dân.
Theo các chuyên gia, khi hệ thống BHXH và BHYT được vận hành minh bạch, hiệu quả, người dân sẽ cảm nhận rõ hơn những lợi ích thiết thực của chính sách. Điều đó không chỉ giúp tăng số người tham gia bảo hiểm mà còn góp phần xây dựng niềm tin xã hội đối với hệ thống an sinh.
