Từ ngày 1/7, theo Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND, Hà Nội triển khai chính sách hỗ trợ từ 80% đến 100% chi phí cấp cứu ngoại viện nhằm rút ngắn tối đa “thời gian vàng” trong cấp cứu, mở rộng cơ hội sống cho người bệnh ngay từ những phút đầu tiên.
Cuộc đua từng phút để giành sự sống
Trong y học cấp cứu, có một khái niệm được nhắc đến nhiều nhất là “thời gian vàng”. Đó là khoảng thời gian ngắn ngủi nhưng quyết định khả năng cứu sống cũng như mức độ hồi phục của người bệnh. Với người bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim, ngừng tuần hoàn hay đa chấn thương do tai nạn giao thông, mỗi phút chậm trễ đều đồng nghĩa với hàng triệu tế bào não bị tổn thương, nguy cơ tàn tật tăng lên hoặc cơ hội sống giảm đi.
Chính vì vậy, cấp cứu ngoại viện không đơn thuần là vận chuyển người bệnh đến bệnh viện mà là đưa các kỹ thuật cấp cứu đến ngay nơi xảy ra sự cố. Việc đánh giá nhanh tình trạng bệnh nhân, sơ cứu đúng cách, sử dụng thuốc và thiết bị cấp cứu ngay trên xe cứu thương trước khi đến bệnh viện có ý nghĩa quyết định đối với kết quả điều trị.
Trong nhiều năm, một trong những rào cản khiến người dân còn e ngại sử dụng dịch vụ cấp cứu ngoại viện là chi phí. Không ít gia đình, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn, vẫn lựa chọn tự đưa người bệnh đến bệnh viện bằng phương tiện cá nhân, vô tình bỏ lỡ “thời gian vàng” và làm tăng nguy cơ xảy ra những biến chứng đáng tiếc.
Bởi vậy, việc Hà Nội ban hành chính sách từ ngày 1/7/2026 hỗ trợ từ 80% đến 100% chi phí cấp cứu ngoại viện theo Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND được xem là bước đi mang ý nghĩa đặc biệt, vừa giảm gánh nặng tài chính, vừa khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ cấp cứu chuyên nghiệp ngay khi có tình huống khẩn cấp.
Bà Nguyễn Thị Hòa (68 tuổi, phường Long Biên, Hà Nội) cho biết, gia đình rất đồng tình với chính sách hỗ trợ chi phí cấp cứu ngoại viện của thành phố. “Ở tuổi chúng tôi, điều lo nhất là những tình huống như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay bị ngã khi ở nhà một mình. Trước đây nhiều người còn băn khoăn vì chi phí gọi xe cấp cứu, nhưng nay thành phố hỗ trợ phần lớn kinh phí thì người dân sẽ yên tâm hơn khi cần gọi cấp cứu. Điều quan trọng nhất là được nhân viên y tế đến sớm để xử trí ngay, chứ nhiều bệnh chỉ chậm vài phút là hậu quả rất nặng”, bà Hòa chia sẻ.
Theo TS, bác sĩ Đỗ Thị Thu Hà, Giám đốc Trạm Y tế phường Việt Hưng, chính sách này không chỉ hỗ trợ về tài chính mà còn góp phần tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ cấp cứu kịp thời hơn. Khi lực lượng cấp cứu có thể nhanh chóng tiếp cận hiện trường, đánh giá tình trạng người bệnh, sơ cứu ban đầu và chuyển đến cơ sở y tế phù hợp trong thời gian ngắn nhất, cơ hội cứu sống sẽ được nâng lên đáng kể.
Ngoài vấn đề kinh phí, hiện nay, ngành y tế Hà Nội đang có những thay đổi căn bản trong tổ chức cấp cứu ngoại viện.
Nếu trước đây, việc điều động xe cấp cứu chủ yếu dựa vào năng lực của Trung tâm Cấp cứu 115 thì từ đầu năm 2026, toàn bộ các bệnh viện trực thuộc Sở Y tế Hà Nội, nhiều bệnh viện tư nhân lớn và một số bệnh viện Trung ương trên địa bàn đã cùng tham gia mạng lưới cấp cứu dưới sự điều phối thống nhất của Trung tâm 115.
Thay vì để một xe cấp cứu phải di chuyển hàng chục kilômét từ trung tâm thành phố đến ngoại thành, Trung tâm 115 sẽ xác định ngay đơn vị y tế gần hiện trường nhất còn khả năng đáp ứng để điều động. Khi xảy ra tai nạn hoặc trường hợp cấp cứu tại một xã trong khu vực, xe của Bệnh viện đa khoa Phú Xuyên sẽ xuất phát ngay tại địa phương thay vì chờ xe từ nội thành xuống. Cách làm này giúp rút ngắn đáng kể thời gian tiếp cận, đồng thời xóa dần những “vùng trắng” cấp cứu vốn tồn tại nhiều năm ở các huyện xa trung tâm.
Theo TS, bác sĩ Nguyễn Công Hựu, Giám đốc Bệnh viện E, trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, nhu cầu cấp cứu tại cộng đồng sẽ ngày càng gia tăng. Nhiều gia đình chỉ còn người cao tuổi ở nhà trong khi con cháu đi làm. Khi xảy ra đột quỵ, ngã chấn thương hay các tình huống nguy kịch khác, chỉ cần một cuộc gọi, nhân viên y tế có mặt kịp thời sẽ tạo nên sự khác biệt giữa sự sống và cái chết.
Từ năm 2023, Bệnh viện E đã chủ động đề xuất tham gia hệ thống cấp cứu 115. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, bệnh viện đã tiếp nhận hàng trăm cuộc gọi cấp cứu, hỗ trợ kịp thời nhiều trường hợp nguy kịch không chỉ trên địa bàn Hà Nội mà còn ở các tỉnh lân cận. Theo bác sĩ Nguyễn Công Hựu, cùng với chính sách hỗ trợ chi phí, việc mở rộng mạng lưới cấp cứu và ứng dụng công nghệ trong điều phối sẽ giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế nhanh hơn, hiệu quả hơn và công bằng hơn.
Nếu như mạng lưới đa viện giúp rút ngắn thời gian xe cấp cứu đến hiện trường thì trong nhiều trường hợp, sự sống của người bệnh lại được quyết định ngay từ những giây đầu tiên của cuộc gọi đến tổng đài 115.
Một ca trực lúc gần 23 giờ của điều dưỡng Lương Thị Liên, Phòng Điều phối - Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội là thí dụ.
Đầu dây bên kia là tiếng khóc, tiếng kêu cứu đầy hoảng loạn của một gia đình. Cháu bé chưa đầy 4 tuổi bị hóc dị vật đường thở, tím tái rồi ngừng thở. Xe cấp cứu chưa thể có mặt ngay lập tức. Điều duy nhất có thể giúp cháu bé lúc đó là sự bình tĩnh của nhân viên điều phối và những thao tác sơ cứu đúng cách từ người nhà.
Không rời điện thoại, điều dưỡng Lương Thị Liên liên tục trấn an người gọi, đồng thời hướng dẫn từng bước thực hiện nghiệm pháp Heimlich. Do quá hoảng sợ, người nhà nhiều lần thao tác chưa đúng. Chị vừa động viên, vừa điều chỉnh từng động tác qua điện thoại. Hơn một phút căng thẳng trôi qua, dị vật bật ra khỏi đường thở, cháu bé khóc trở lại và tự thở được trước khi kíp cấp cứu đến nơi.
Chỉ hơn một phút, nhưng đó là khoảng thời gian quyết định giữa sự sống và cái chết. Câu chuyện ấy cho thấy cấp cứu ngoại viện không bắt đầu khi xe cứu thương đến hiện trường mà bắt đầu ngay từ cuộc gọi đầu tiên đến tổng đài 115.
Thực tế cũng cho thấy, trong điều kiện giao thông đô thị còn nhiều áp lực, nhất là vào giờ cao điểm, việc hướng dẫn sơ cứu từ xa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Người dân được hướng dẫn đúng cách có thể giữ được “thời gian vàng” cho người bệnh trước khi lực lượng y tế tiếp cận hiện trường.
Đó cũng là lý do Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội đã tăng cường nhân lực trực điều phối, chuẩn hóa quy trình tiếp nhận cuộc gọi theo các bước: Xác định vị trí người bệnh, đánh giá tình trạng sức khỏe, điều xe gần nhất và đồng thời hướng dẫn sơ cứu từ xa. Mỗi cuộc gọi đều được coi là một tình huống cấp cứu, đòi hỏi sự chính xác, bình tĩnh và phối hợp nhịp nhàng giữa tổng đài với các kíp cấp cứu.
Xây dựng hệ thống cấp cứu thông minh
Theo định hướng của ngành y tế, việc kiện toàn mạng lưới đa viện và chuẩn hóa quy trình điều phối hiện nay là bước chuẩn bị quan trọng để tiến tới hợp nhất các đầu số khẩn cấp theo mô hình một đầu số chung, tương tự 911 của Mỹ hay 119 của Nhật Bản. Khi đó, người dân chỉ cần ghi nhớ một số điện thoại duy nhất trong mọi tình huống khẩn cấp, giảm được sự lúng túng khi cần trợ giúp.
Theo bác sĩ CKII Trần Anh Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội, hệ thống tổng đài đã được mở rộng lên 24-30 đường truyền, đủ khả năng tiếp nhận lượng lớn cuộc gọi đồng thời. Khi đề án được triển khai, công nghệ sẽ hỗ trợ sàng lọc và phân loại cuộc gọi chỉ trong 30-60 giây, hạn chế thấp nhất các cuộc gọi giả hoặc gây nhiễu. Đồng thời, hệ thống sẽ kết nối dữ liệu với camera giao thông, xác định chính xác vị trí người bệnh, lựa chọn tuyến đường ngắn nhất và điều động phương tiện gần hiện trường nhất để tiếp cận nhanh nhất có thể.
Nếu trước đây, xe cấp cứu chủ yếu “chạy theo” người bệnh thì trong tương lai, hệ thống dữ liệu và công nghệ sẽ giúp đưa dịch vụ cấp cứu đến gần người dân hơn, nhanh hơn và chính xác hơn.
CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ CẤP CỨU NGOẠI VIỆN TỪ NGÀY 1/7/2026
Hỗ trợ 100% chi phí đối với: Trẻ em dưới 6 tuổi; người bị tai nạn, thiên tai, thảm họa; hộ nghèo, cận nghèo; người khuyết tật nặng; người cao tuổi cô đơn... Hỗ trợ 80% chi phí đối với các trường hợp còn lại.
