Chọn đúng ngành mở cánh cửa tương lai

Không chỉ tìm hiểu quy chế xét tuyển và cách đăng ký nguyện vọng, nhiều em còn mong muốn tìm lời giải cho câu hỏi quan trọng hơn: Chọn ngành nào để phù hợp với năng lực bản thân và đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Trước thời điểm “chốt” nguyện vọng

Từ sáng sớm, khuôn viên Đại học Bách khoa Hà Nội đã nhộn nhịp học sinh và phụ huynh đến từ nhiều tỉnh, thành phố phía bắc. Khác với những ngày hội hướng nghiệp diễn ra trước kỳ thi, thời điểm này, mọi sự quan tâm đều tập trung vào việc lựa chọn và sắp xếp nguyện vọng xét tuyển. Sau 12 năm học tập, chỉ còn một bước nữa là các em sẽ quyết định cánh cửa bước vào giảng đường đại học.

Hồ Hữu Đạt, học sinh phường Trường Vinh (tỉnh Nghệ An), cùng em họ bắt xe từ đêm hôm trước để kịp có mặt tại ngày hội từ rất sớm. Đạt cho biết em đã tìm hiểu nhiều về các ngành điện và cơ khí, nhưng vẫn muốn được nghe trực tiếp các giảng viên giới thiệu về chương trình đào tạo, điều kiện thực hành và cơ hội việc làm. “Em muốn biết sau khi ra trường mình sẽ làm gì, môi trường học tập như thế nào chứ không chỉ quan tâm điểm chuẩn”, Đạt chia sẻ.

Không chỉ học sinh, nhiều phụ huynh cũng tranh thủ trao đổi với đại diện các trường về chương trình đào tạo, học phí, học bổng và triển vọng nghề nghiệp của từng ngành học. Thay vì chỉ hỏi khả năng trúng tuyển, nhiều người mong muốn có thêm thông tin để cùng con đưa ra quyết định phù hợp.

Theo các chuyên gia tuyển sinh, đây là tín hiệu tích cực, cho thấy nhận thức của học sinh và gia đình đang có sự thay đổi rõ nét. Việc lựa chọn ngành học ngày càng được cân nhắc trên cơ sở năng lực, sở thích và nhu cầu của thị trường lao động, thay vì chỉ dựa vào danh tiếng của trường hay xu hướng nhất thời.

Tại khu vực tư vấn chung, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) dành nhiều thời gian giải đáp những băn khoăn của học sinh về quy chế tuyển sinh và quá trình đăng ký nguyện vọng trên hệ thống. PGS, TS Nguyễn Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Giáo dục đại học cho biết, đến chiều 3/7 đã có hơn 213 nghìn thí sinh đăng ký xét tuyển với hơn 1,3 triệu nguyện vọng. So với năm trước, số lượng nguyện vọng đăng ký vào các ngành STEM tiếp tục tăng.

Theo ông, năm nay mỗi thí sinh được đăng ký nhiều nhất 15 nguyện vọng. Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở số lượng nguyện vọng mà ở cách sắp xếp thứ tự ưu tiên. “Các em hãy đặt ngành học mình mong muốn nhất ở vị trí cao nhất. Hệ thống sẽ xét tuyển từ trên xuống dưới và chỉ công nhận một nguyện vọng trúng tuyển”, ông Dũng lưu ý.

Qua thực tế các mùa tuyển sinh gần đây, Bộ GD&ĐT nhận thấy nhiều thí sinh vẫn mắc những sai sót đáng tiếc như chưa hoàn tất bước xác nhận sau khi đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng nhưng quên xác nhận lại hoặc nhập nhầm mã trường, mã ngành. Đây đều là những lỗi kỹ thuật có thể khiến thí sinh đánh mất cơ hội trúng tuyển dù có kết quả thi tốt.

Đại diện Bộ cũng khuyến cáo học sinh cần rà soát đầy đủ thông tin cá nhân, các minh chứng xét tuyển, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và kết quả các kỳ thi riêng nếu có. Đối với những trường hợp phát hiện sai sót, cần chủ động liên hệ các điểm tiếp nhận của sở giáo dục và đào tạo để được hỗ trợ kịp thời.

Điều quan trọng không chỉ là đỗ đại học

Điểm đáng chú ý tại Ngày hội lựa chọn nguyện vọng năm nay là sự thay đổi trong nội dung các cuộc trao đổi giữa học sinh và chuyên gia. Nếu như trước đây nhiều học sinh thường đặt mục tiêu vào bằng được một trường đại học có điểm chuẩn cao thì nay, không ít em đã dành nhiều thời gian tìm hiểu chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, khả năng thực hành và cơ hội việc làm.

Phát biểu ý kiến tại ngày hội, GS, TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho rằng, sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, điều quan trọng không chỉ là điểm số hay khả năng trúng tuyển mà là lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, đam mê và khát vọng của mỗi học sinh.

Theo ông, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, robot, năng lượng mới và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, nhiều ngành nghề sẽ thay đổi rất nhanh. Vì vậy, người học cần chuẩn bị năng lực học tập suốt đời và khả năng thích ứng, thay vì chỉ hướng đến một tấm bằng đại học.

Ông cũng khuyến nghị học sinh không nên lựa chọn ngành học theo tâm lý đám đông hoặc vì áp lực thành tích. Một ngành học phù hợp sẽ tạo nền tảng để mỗi người phát huy năng lực, gắn bó lâu dài với nghề nghiệp và đóng góp hiệu quả cho xã hội.

Thông điệp ấy cũng nhận được sự đồng tình của nhiều phụ huynh. Không ít người cho biết thay vì áp đặt lựa chọn, họ muốn đồng hành để con có đủ thông tin trước khi đưa ra quyết định.

Thực tế cho thấy, xu hướng lựa chọn ngành học của thí sinh đang có nhiều chuyển biến tích cực. Sự quan tâm ngày càng lớn đối với các ngành thuộc lĩnh vực STEM phản ánh nhận thức rõ hơn của học sinh về những cơ hội nghề nghiệp trong bối cảnh phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Sức hút của các ngành STEM trong mùa tuyển sinh năm nay không chỉ đến từ nhu cầu nhân lực ngày càng lớn của thị trường lao động, mà còn được tiếp thêm động lực từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ, sinh viên theo học một số ngành thuộc lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, nếu đáp ứng các điều kiện về kết quả học tập và tuyển sinh, sẽ được hưởng học bổng từ 3,7 triệu đồng đến 5,4 triệu đồng/tháng trong thời gian đào tạo. Chính sách này được kỳ vọng sẽ khuyến khích nhiều học sinh mạnh dạn lựa chọn các ngành STEM, đồng thời góp phần thu hút, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các lĩnh vực trọng điểm như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, công nghệ số, năng lượng mới và các ngành kỹ thuật mũi nhọn trong những năm tới.

Đón đầu xu hướng này, nhiều trường đại học đã chủ động mở rộng quy mô tuyển sinh, đầu tư cơ sở vật chất và xây dựng các chương trình đào tạo mới trong lĩnh vực STEM. Nhiều cơ sở đào tạo kỹ thuật lớn như Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông... đều ghi nhận lượng học sinh tìm hiểu các ngành AI, bán dẫn, khoa học dữ liệu, kỹ thuật máy tính, năng lượng… tăng mạnh ngay từ đầu ngày hội.

Đại diện các cơ sở đào tạo cho biết, việc đổi mới chương trình không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển sinh trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn. Nhiều trường đã mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài nước, xây dựng phòng thí nghiệm hiện đại, tăng thời lượng thực hành, thực tập và triển khai các chương trình đào tạo theo đặt hàng của doanh nghiệp. Đây được xem là lợi thế giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận công nghệ mới ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường, đồng thời nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp.

Theo ThS Lê Thị Phương Thoa, Phó Trưởng phòng Đào tạo, Trường đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), cùng với việc duy trì ổn định các phương thức tuyển sinh, nhà trường tiếp tục đổi mới chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, tăng cường nghiên cứu và thực hành, đồng thời đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp để sinh viên được tiếp cận công nghệ mới ngay trong quá trình học tập. Từ năm học 2026-2027, toàn bộ sinh viên năm thứ nhất sẽ học tập tại cơ sở Hòa Lạc với hệ thống phòng học thông minh, phòng thí nghiệm hiện đại và không gian đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện để người học phát triển tư duy nghiên cứu và năng lực ứng dụng công nghệ.

Đại diện nhà trường cũng cho rằng, trước sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới, điều quan trọng đối với thí sinh không phải là chạy theo những ngành được cho là có mức thu nhập cao, mà cần lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực, đặc biệt là có nền tảng tốt về Toán và Vật lý, khả năng tự học và niềm đam mê theo đuổi lĩnh vực công nghệ. Khi lựa chọn đúng ngay từ đầu, sinh viên sẽ có nhiều cơ hội phát huy năng lực, thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động và phát triển nghề nghiệp bền vững sau khi tốt nghiệp.