Chỉ còn khoảng vài tuần để thực hiện kế hoạch chuyển đổi phòng lab giải mã gen thành một tổ chức nghiên cứu y sinh phi lợi nhuận (biohub) về y học chính xác và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chế tạo thuốc mới tại Việt Nam, ông Cao Anh Tuấn, Nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Genetica rất sốt ruột khi cứ đôi ba tuần lại nhận được tin nhắn của các chuyên gia quốc tế hỏi về tiến độ công việc. Họ là những đầu mối kết nối dự án của Genetica với Microsoft, Google nên muốn nắm thông tin để có thể vào việc sớm.
Cú huých từ thời điểm vàng
Năm 2019, Genetica mở phòng thí nghiệm (lap) lớn nhất Đông Nam Á, đặt tại trụ sở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) và đến nay đã được cấp phép hoạt động ở hơn 10 quốc gia/vùng lãnh thổ. Trong lần chuyển đổi này, với thôi thúc phải thành lập biohub ngay trong tháng 1/2016 để đón đầu thời điểm vàng của công nghệ y sinh toàn cầu, ông Cao Anh Tuấn tham dự chương trình làm việc của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo quốc gia tại NIC với bản kiến nghị quan trọng. Đó là, đề nghị Chính phủ mở cơ chế thử nghiệm (sandbox) và có Thư giới thiệu để thúc đẩy thành lập biohub ở Việt Nam.
Ông Cao Anh Tuấn là một trong số 2.500 chuyên gia, nhà khoa học, kiến trúc sư công nghệ thuộc Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam tại 22 quốc gia và vùng lãnh thổ hưởng ứng lời kêu gọi của Chính phủ trở về đóng góp cho đất nước. Đây có thể coi là thời điểm vàng cho các doanh nghiệp Việt Nam bung ra, tranh đua với thế giới trong các ngành công nghiệp mới. Bởi lẽ, đã có sự hội tụ của các công nghệ mới đang phát triển như vũ bão dưới tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư 4.0; sự đổi mới tư duy của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, coi kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia” (Nghị quyết số 68/NQ-TW) và yêu cầu phát triển đột phá về khoa học công nghệ (Nghị quyết số 57/NQ-TW), coi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là “động lực tăng trưởng chính”.
Ở nước ngoài, những chuyên gia, nhà khoa học có tầm ảnh hưởng lớn được kêu gọi trở về cùng tham gia kiến quốc, trong khi ở trong nước, các doanh nhân kỳ cựu như ông Trương Gia Bình (FPT), Nguyễn Trung Chính (CMC)… tràn đầy hứng khởi bước vào khai thác thị trường rộng mở nhưng còn hết sức mới mẻ từ kinh tế tầm thấp (chuỗi hoạt động kinh tế diễn ra dưới độ cao 1.000m, tận dụng công nghệ bay không người lái, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật để giám sát, vận hành và phục vụ), công nghệ AI... Đây là những ngành có tên trong danh mục 11 ngành công nghệ mới, được Chính phủ đặt mục tiêu phải làm chủ công nghệ, nhằm hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng, dựa chủ yếu vào tài nguyên và nhân công giá rẻ sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính.
Cổ vũ mạnh mẽ tinh thần kinh doanh
Năm 2025 ghi nhận dấu mốc phát triển chưa từng có của khu vực doanh nghiệp: Cả nước có hơn 300 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay lại thị trường, tăng hơn 30% so năm trước; tổng vốn đăng ký cũng đạt mức kỷ lục hơn 6 triệu tỷ đồng, tăng 71%. Trung bình mỗi tháng có hơn 18 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và 11.300 doanh nghiệp quay lại hoạt động. Tuy số lượng doanh nghiệp phá sản, tạm ngừng hoạt động vẫn ở mức cao nhưng cũng đã giảm tốc, cho thấy nhà đầu tư vẫn đang tiếp tục cơ cấu lại ngành nghề kinh doanh nhưng niềm tin đã trở lại, đủ để thúc giục họ tiếp tục tìm kiếm cơ hội đầu tư mới.
Đọng lại trong Lễ ra mắt chương trình Toàn cảnh kinh tế tư nhân Việt Nam năm đầu tiên, do Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân khởi xướng tháng 10/2025 là hình ảnh một doanh nhân đã bước vào tuổi 70 xúc động nói lời gan ruột: “Gần đây, nhiều khi tôi đã muốn buông xuôi vì chừng này tuổi rồi, sáng lập doanh nghiệp dẫn đầu trong một ngành kinh tế nhưng làm gì cũng phải đi xin. Muốn xây một nhà máy cũng phải mất 5 năm thì còn thời gian đâu mà làm việc. Nhưng đọc được bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm, tôi như thấy lại tinh thần tuổi 30 và sẽ tiếp tục làm”. Tinh thần kinh doanh, vốn đã mỏi mệt sau tác động của đại dịch Covid-19 và sự chững lại của cải cách thể chế, nay đã được khơi dậy mạnh mẽ bằng tư duy đổi mới của Đảng, được cộng đồng doanh nghiệp ví như nắng hạn gặp mưa rào. Chỉ cần mỗi doanh nhân có một ý tưởng, một sáng kiến kinh doanh được hiện thực hóa, nền kinh tế sẽ có cả triệu doanh nghiệp, góp phần tạo nhiều công ăn việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Nếu tính trên đầu việc được giao theo Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 68/NQ-TW, có thể dễ dàng nhận thấy nhiều nội dung đã và đang được triển khai rất quyết liệt, như cách Genetica được cấp ngay Thư giới thiệu để làm việc với đối tác, cách NIC vận hành đào tạo, hỗ trợ, ươm dưỡng startup, dẫn đầu hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam. Bên cạnh đó, việc công bố thành lập và vận hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam đặt tại Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh với nhiều cơ chế vượt trội chỉ sau một năm Quốc hội ra chủ trương cũng cho thấy bước chuyển rất lớn trong khu vực công, mang bóng dáng của một Nhà nước kiến tạo.
Nhưng cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân cũng kỳ vọng vào sự tăng tốc hơn nữa trong hành động của các bộ, ngành, địa phương nhằm cắt bỏ điều kiện kinh doanh, mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng thời thực hiện ba giảm: Giảm chi phí, giảm thời gian, giảm điều kiện kinh doanh.
Tại phiên họp lần thứ ba của Ban Chỉ đạo phát triển kinh tế tư nhân diễn ra những ngày cuối năm 2025, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nội vụ rà soát, trình sửa đổi Luật Thi đua-Khen thưởng, trong đó có nội dung mở rộng hình thức tôn vinh doanh nghiệp, doanh nhân tiêu biểu; nghiên cứu đề xuất cơ chế tăng cường sự tham gia của đội ngũ doanh nhân xuất sắc, có tâm, có tầm tham gia quản trị đất nước. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng được đề ra tại Nghị quyết số 68/NQ-TW, được Ban chỉ đạo đôn đốc thực hiện trong thời gian tới.
Từ đây, doanh nhân Việt Nam không chỉ đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế ở vai trò dẫn dắt sự phát triển doanh nghiệp mà còn có điều kiện đóng góp nhiều hơn trong kiến tạo và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
