Mỹ và châu Âu quay cuồng trong nắng nóng

Những ngày qua cả châu Âu và Mỹ phải trải qua đợt nắng nóng đỉnh điểm, với nhiệt độ tăng cao, kéo theo cháy rừng bùng phát ở nhiều nơi. Thời tiết nắng nóng kỷ lục vào mùa hè một lần nữa nhắc nhở thế giới hành động khẩn cấp và quyết liệt chống biến đổi khí hậu.
Pháp báo động đỏ về đợt nắng nóng kỷ lục kể từ năm 2003. (Ảnh: MINH DUY)
Pháp báo động đỏ về đợt nắng nóng kỷ lục kể từ năm 2003. (Ảnh: MINH DUY)

Nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn làm bùng phát các đám cháy rừng nghiêm trọng ở Mỹ. Đám cháy mang tên Oak bùng phát mới đây thiêu hủy 5.780ha đất ở bang California (Mỹ), tương đương hơn 50% diện tích thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong hai năm qua, cháy rừng đã thiêu hủy 2,75 triệu ha đất ở California.

Trong khi đó, tại châu Âu, lực lượng cứu hỏa Hy Lạp đang phải nỗ lực khống chế các đám cháy rừng trên đảo Lesbos, cũng như các đám cháy mới bùng phát ở phía Tây vùng Peloponnese và miền Bắc Hy Lạp. Đợt nắng nóng gay gắt bắt đầu từ ngày 23/7 dự báo kéo dài trong 10 ngày ở nước này với nhiệt độ tại một số khu vực lên tới 42 độ C. Cháy rừng cũng đang xảy ra tại một số quốc gia châu Âu khác như Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha với diện tích đất rừng bị thiêu rụi cho đến nay lớn hơn diện tích rừng bị cháy trong cả năm 2021. Ước tính, khoảng 517.881ha rừng tại những nước này bị thiêu hủy.

Đợt nắng nóng thiêu đốt hiện nay ở châu Âu khiến hơn 1.700 người ở bán đảo Iberia, gồm Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, tử vong. Italia phải ban bố cảnh báo đỏ do nắng nóng gay gắt tại 16 thành phố, trong khi các nhân viên cứu hỏa phải vật lộn để kiểm soát những đám cháy rừng bùng phát ở nhiều khu vực trên cả nước. Thành phố Milan, miền Bắc Italia, dự báo sẽ hứng chịu mức nhiệt cao nhất cả nước lên tới 40 độ C. Trong ba tháng liên tiếp (tháng 5, 6 và 7), Italia chứng kiến nhiệt độ tăng cao hơn ít nhất 2 đến 3 độ C so với mức trung bình và xu hướng này sẽ tiếp diễn cho đến đầu tháng 8.

Cơ quan giám sát khí quyển của châu Âu (Copernicus) cảnh báo, nắng nóng đang gây ô nhiễm tầng ozone nhiều đến mức gây hại cho con người. Các nhà khoa học đã phát hiện mức độ ô nhiễm ozone mặt đất rất cao ở Tây và Nam Âu, đặc biệt trên bán đảo Iberia và nhiều nơi ở miền Bắc Italia. Trước đó, tháng 1/2022, các nhà nghiên cứu cũng đã ước tính mức độ ô nhiễm ozone liên tục cao tại châu Á khiến Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc thiệt hại khoảng 63 tỷ USD mỗi năm vì mất mùa lúa gạo, lúa mì và ngô.

Biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng gia tăng cả về cường độ và tần suất. Ủy ban liên Chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) nhận định, tình trạng này đang xảy ra tại phần lớn các lục địa. Khí thải gây hiệu ứng nhà kính từ các hoạt động của con người khiến nhiệt độ trái đất tăng thêm khoảng 1,2 độ C kể từ thời kỳ tiền công nghiệp. Điều này đồng nghĩa rằng nhiệt độ có thể tăng cao hơn khi hiện tượng nắng nóng cực đoan xuất hiện.

Theo nhà khoa học về khí hậu Sonia Seneviratne của Đại học ETH Zurich (Thụy Sĩ), trung bình tại lục địa, các hiện tượng nắng nóng cực đoan, đáng lẽ chỉ xảy ra 10 năm một lần nếu không có tác động của con người đối với khí hậu, nhưng nay lại xuất hiện với tần suất cao gấp ba lần. Nhiệt độ chỉ ngừng tăng nếu con người ngừng phát thải khí nhà kính. Kể từ năm 2004, hơn 400 nghiên cứu đã được tiến hành để xác định chính xác biến đổi khí hậu tác động như thế nào đến các đợt nắng nóng. Kết luận chung được đưa ra rằng, cả tần suất và mức độ nắng nóng kỷ lục sẽ còn tăng, nếu con người không hành động chống biến đổi khí hậu.

Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Âu kêu gọi chung tay hành động chống biến đổi khí hậu, nhất là thúc đẩy thực hiện Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu. Các nước đã nhất trí mục tiêu giảm mức tăng của nhiệt độ trái đất ở ngưỡng 1,5-2 độ C, song các chính sách hiện nay chưa đủ hiệu quả để đáp ứng mục tiêu này. Thất bại trong nỗ lực ngăn chặn biến đổi khí hậu sẽ khiến nắng nóng cực đoan ngày càng nguy hiểm hơn.

Có thể bạn quan tâm

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Người dân Iran tuần hành sau khi có lệnh ngừng bắn tại Tehran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Những “sứ giả hòa bình"

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.