Một năm thời tiết, thiên tai nhiều bất định

Với kịch bản ENSO năm 2026, dự báo thời tiết nước ta năm nay sẽ có tính bất định cao và khó đoán.

Ảnh hưởng bởi thời tiết, biến đổi khí hậu, nhiều vùng nông thôn tại Cà Mau thiếu nước ngọt trầm trọng vào mùa khô. (Ảnh NSNA Nguyễn Thanh Dũng)
Ảnh hưởng bởi thời tiết, biến đổi khí hậu, nhiều vùng nông thôn tại Cà Mau thiếu nước ngọt trầm trọng vào mùa khô. (Ảnh NSNA Nguyễn Thanh Dũng)

Dự báo kịch bản diễn biến ENSO

Những tháng cuối năm 2025, các quan trắc và phân tích dự báo dài hạn của các cơ quan khí tượng quốc tế và Việt Nam cho thấy, hệ thống khí hậu toàn cầu đang chịu tác động của pha La Nina yếu, với biểu hiện rõ nhất là nhiệt độ mặt nước biển vùng xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương thấp hơn trung bình nhiều năm. Cụ thể, chỉ số Nino-3.4 trong những tháng cuối năm 2025 phổ biến ở mức âm khoảng -0,5°C đến -0,7°C, gió tín phong trên khu vực Thái Bình Dương tăng cường, hoàn lưu Walker hoạt động mạnh hơn trung bình. Đây là những đặc trưng của La Nina.

Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý là La Nina hiện nay đang có xu hướng suy yếu khá nhanh. Các tín hiệu đại dương một vài tuần qua theo số liệu của cơ quan khí hậu Mỹ cho thấy nhiệt độ nước biển đang ấm dần lên từ phía Tây Thái Bình Dương, gió tín phong bắt đầu giảm cường độ. Điều này cho thấy ENSO nhiều khả năng sẽ có sự chuyển trạng thái trong năm 2026.

Dựa trên chuỗi số liệu lịch sử ENSO và dự báo cập nhật mới nhất đến tháng 12/2025, chúng tôi nhận định năm 2026 rất có khả năng là một năm ENSO chuyển pha điển hình. Cụ thể: Đầu năm 2026, La Nina tiếp tục suy yếu nhanh và chuyển sang trạng thái ENSO trung tính. Xác suất ENSO trung tính trong các mùa từ tháng 1 đến tháng 5/2026 đạt khoảng 75-85%, chiếm ưu thế rõ rệt. Giữa năm 2026, ENSO trung tính vẫn là trạng thái chủ đạo, tuy nhiên nhiệt độ mặt nước biển vùng Nino-3.4 dự báo sẽ có xu thế tăng. Từ nửa cuối năm 2026, xác suất xuất hiện El Nino bắt đầu tăng lên, đạt khoảng 55-65%. Nếu El Nino hình thành, nhiều khả năng đây sẽ là El Nino yếu đến trung bình, xuất hiện vào thời kỳ cuối năm.

Nhìn lại lịch sử, kịch bản này tương đồng với một số năm như 2009, 1996, 2014, 2018, tức là các năm trung tính trong chu kỳ ENSO, đóng vai trò bản lề trước khi khả năng chuyển sang pha ấm rõ rệt hơn vào năm sau tiếp theo. Điểm chung của các năm này là thời tiết không ổn định, khó dự báo, với nhiều hình thái cực đoan diễn ra đan xen. Lấy thí dụ, năm 2018, Biển Đông xuất hiện 9 cơn bão, 5 áp thấp nhiệt đới, trong đó ba cơn ảnh hưởng trực tiếp Việt Nam. Cùng với đó là 24 đợt không khí lạnh, 18 đợt nắng nóng và 26 đợt mưa lớn diện rộng. Mưa lớn dồn dập, liên tục trong ba tháng 7, 8 và 9 ở các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, tháng 10 và 11 ở ven biển Trung Bộ.

Xu thế khí hậu và thiên tai trong năm

Mặc dù dự báo ENSO ở pha trung tính nhưng không đồng nghĩa với thời tiết ít cực đoan. Trên thực tế, nhiều năm ENSO trung tính trong lịch sử lại ghi nhận thiên tai phức tạp và khó dự báo hơn.

Với kịch bản ENSO năm 2026, dự báo mùa mưa 2026 ở Việt Nam có khả năng diễn biến không đồng đều, không chịu chi phối mạnh của năm El Nino hay La Nina điển hình, mà phụ thuộc mạnh vào các hình thế thời tiết quy mô khu vực và nội mùa như dải hội tụ nhiệt đới, gió mùa, dao động MJO nên diễn biến thời tiết sẽ có tính bất định cao và khó đoán. Nguy cơ mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất dự báo vẫn ở mức cao, đặc biệt tại miền núi phía bắc và miền trung, nhất là trong các đợt mưa ngắn nhưng cường độ lớn. Bão và áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều về số lượng, nhưng cường độ và quỹ đạo khó lường, nhất là trong nửa cuối mùa bão khi ENSO chuyển trạng thái từ Trung tính sang pha nóng El Nino. Cuối năm 2026, nếu El Nino hình thành, nguy cơ khô hạn, thiếu nước, xâm nhập mặn có thể gia tăng dần, đặc biệt tại Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026/2027.

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan, bất thường do biến đổi khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia đã và đang triển khai đồng bộ một số nhóm giải pháp: Thứ nhất, tăng cường theo dõi sát diễn biến ENSO và các dao động khí hậu lớn, cập nhật thường xuyên các kịch bản dự báo theo tháng, theo mùa dựa theo các số liệu quan trắc và phân tích mới nhất. Thứ hai, nâng cao chất lượng dự báo hạn ngắn, cực ngắn và dự báo nội mùa, đặc biệt đối với mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất - những loại hình thiên tai chịu ảnh hưởng mạnh trong bối cảnh ENSO trung tính. Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới, kết hợp vệ tinh, radar, mô hình số trị và trí tuệ nhân tạo để nâng cao độ chi tiết và độ tin cậy của dự báo. Thứ tư, tăng cường phối hợp với các địa phương và cơ quan truyền thông, bảo đảm thông tin dự báo, cảnh báo được truyền tải kịp thời, rõ ràng, đến đúng đối tượng, đặc biệt là cấp cơ sở.

Chúng ta không thể chắc chắn khi nào thiên tai cực đoan sẽ xảy ra, nhưng điều gần như có thể khẳng định là tần suất, cường độ và mức độ cực đoan của các hiện tượng thời tiết xấu sẽ tiếp tục gia tăng trong tương lai, không chỉ riêng trong năm 2026. Vì vậy, việc theo dõi sát diễn biến thời tiết và cập nhật thường xuyên các bản tin dự báo, đặc biệt là dự báo ngắn hạn, là hết sức cần thiết để chủ động ứng phó.

ENSO chỉ một hệ thống tương tác giữa đại dương và khí quyển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương, có ảnh hưởng rất lớn đến thời tiết toàn cầu, trong đó có Việt Nam. ENSO có ba trạng thái chính gồm: El Nin

o (pha nóng), biểu hiện ở nước biển ấm lên bất thường; La Nina (pha lạnh), biểu hiện ở nước biển lạnh hơn bình thường và ENSO trung tính, không nghiêng rõ về nóng hay lạnh.

Với ENSO ở trạng thái trung tính, thiên tai có thể không nhiều bão, lũ nhưng lại có diễn biến khó lường và bất định hơn. Các hiện tượng như rét đậm kéo dài, mưa lớn cục bộ hay bão có quỹ đạo phức tạp thường xuất hiện đan xen, gây áp lực lớn cho công tác dự báo và ứng phó.

Có thể bạn quan tâm

Các đồng chí lãnh đạo thực hiện nghi thức khai trương nền tảng số Thi hành án dân sự.

Bộ Tư pháp khai trương Nền tảng số Thi hành án dân sự

Ngày 3/4, Bộ Tư pháp đã tổ chức Lễ khai trương nền tảng số Thi hành án dân sự, đánh dấu một bước tiến nâng cao sự hài lòng của người dân theo hướng hiện đại, thông minh, số hóa, ứng dụng AI và kết nối dữ liệu Đúng - Đủ - Sạch - Sống.

Công an đọc quyết định khởi tố bị can vụ đường dây giết mổ, tiêu thụ gần 300 tấn lợn bệnh.

Đừng để bữa ăn học đường thành nỗi lo thường trực!

Đường dây thu gom lợn bệnh ở các địa phương về Hà Nội tiêu thụ, cung cấp vào các bếp ăn trường học, Công an thành phố Hà Nội vừa triệt phá, thêm một hồi chuông báo động về đạo đức người kinh doanh và trách nhiệm bảo vệ sức khỏe học sinh trong nhà trường.

Trường trung học cơ sở Phú Mãn gặp khó khăn ngay từ khâu… tuyển sinh.

Tinh gọn để nguồn lực được tập trung đúng nơi, đúng chỗ

Thông tin Hà Nội dự tính giảm khoảng 35 trường công lập từ năm học 2026-2027 ngay lập tức tạo ra những luồng ý kiến trái chiều. Với nhiều phụ huynh, đây không chỉ đơn giản là một con số, mà là câu hỏi rất cụ thể: trẻ con sẽ học ở đâu, có còn đủ chỗ học không, cơ hội có bị thu hẹp?

Tin tức

Tin tức

Nghị định số 61/2026/NĐ-CP quy định: Quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, cho phép tiếp nhận dữ liệu qua nhiều kênh như trực tiếp, thư điện tử, ...

Các quy định xử phạt vi phạm giao thông ngày càng hoàn thiện và tăng tính răn đe.

Tách bạch, tăng mức xử phạt

Các quy định về xử lý vi phạm giao thông đường bộ, đường sắt đang được điều chỉnh theo lĩnh vực chuyên ngành, với mức xử phạt cao và mang tính răn đe lớn hơn.

Toàn cảnh cuộc họp.

Thí điểm chế định luật sư công

Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công đang được xúc tiến xây dựng. Ngày 31/3, Hội đồng thẩm định dự thảo Nghị quyết đã có cuộc họp tại Hà Nội, xem xét, rà soát tính tương thích của văn bản này với hệ thống các văn bản luật hiện hành.

Viện trưởng Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương giới thiệu nội dung chính của Đề cương Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

Bước ngoặt trong tư duy xây dựng pháp luật

Ngày 31/3, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị quán triệt Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 34 điểm cầu Sở Tư pháp địa phương.

Hội nghị trao đổi, đề xuất chính sách, pháp luật thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số” do Bộ Tư pháp tổ chức chiều 27/3, tại Hà Nội.

Gỡ điểm nghẽn pháp luật, kiến tạo động lực tăng trưởng 2 con số

Với những cam kết mạnh mẽ, Bộ Tư pháp đã thể hiện sự đồng hành cùng các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong việc xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, vừa kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật, vừa kiến tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng “hai con số” của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Cống Cái Bé, tỉnh An Giang đưa vào vận hành phòng chống hạn mặn hiệu quả tại miền Tây. (Ảnh Lê Sơn)

Chủ động nguồn nước, thích ứng hạn mặn

Đồng bằng sông Cửu Long đang vào cao điểm mùa khô, đặc biệt trong tháng 3 và tháng 4/2026, khi triều cường kết hợp với lượng nước từ thượng nguồn sông Mê Công giảm có thể khiến độ mặn gia tăng.

Phòng Tư vấn hướng nghiệp nhà trường luôn là điểm đến tin cậy của các sĩ tử. (Ảnh Trường trung học phổ thông Kim Liên (Hà Nội)

Khởi động mùa thi trong bối cảnh mới

Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông năm 2026 (từ ngày 10-12/6) là kỳ thi đầu tiên sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền hai cấp. Điểm nổi bật của mùa thi năm nay chính là công tác tổ chức linh hoạt theo điều kiện địa phương, nhưng vẫn bảo đảm chuẩn chung toàn quốc.

Hà Nội có nhiều khu tập thể, chung cư cũ xuống cấp cần cải tạo. (Ảnh Ngọc Thành)

Gỡ nút thắt 20 năm trong cải tạo chung cư cũ

Từ lâu nay, việc thiếu cơ chế, thiếu nguồn lực, xung đột lợi ích... đã khiến cho việc cải tạo chung cư cũ tại hai đô thị lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh bị đình trệ. Xây dựng cơ chế mới nhằm khơi gợi dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực khó khăn này đang được cơ quan chức năng đề xuất.

Trẻ em khám bệnh tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi đồng 1 Thành phố Hồ Chí Minh.

Cẩn trọng khi vào mùa bệnh tay chân miệng!

Ghi nhận từ Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu năm đến nay đã có gần 3.000 trẻ được chẩn đoán mắc bệnh tay chân miệng, 1/3 trường hợp trong số đó phải nhập viện điều trị.

Khám sức khỏe cho người dân tại Phòng khám đa khoa Đại học Y Hà Nội đặt tại Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng. (Ảnh Như Ý)

Hiện thực hóa mục tiêu phòng bệnh, giảm tải bệnh viện

Chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân mỗi năm một lần, triển khai từ 2026, được kỳ vọng sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu phòng bệnh từ sớm, từ xa, giảm áp lực cho hệ thống khám, chữa bệnh và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Cần xem xét chuyển hóa một phần tăng trưởng kinh tế thành thu nhập cho người lao động trong khu vực công. (Ảnh VĂN HỌC)

Tăng lương song hành kiểm soát lạm phát

Dự kiến từ ngày 1/7/2026, tạm thời điều chỉnh mức lương cơ sở tăng 8%, nâng từ 2,34 triệu đồng lên khoảng 2,527 triệu đồng/tháng. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt có xu hướng tăng, việc nâng lương cơ sở được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện đời sống của người hưởng lương từ ngân sách.

Bảo hiểm xã hội cơ sở Cầu Giấy (Hà Nội) phối hợp hỗ trợ tư vấn, thao tác nghiệp vụ tại Trung tâm phục vụ hành chính công. (Ảnh MAI HOA)

TIN TỨC

Ngày 16/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Quyết định số 437/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật An ninh mạng

Quang cảnh hội nghị.

Đưa thể chế từ “điểm nghẽn” trở thành lợi thế cạnh tranh

Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới là yêu cầu được Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh tại Hội nghị Sơ kết công tác tham mưu triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW và quán triệt Kết luận số 09-KL/TW, sáng 19/3.

Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh thu hút đông đảo sự tham gia của học sinh. (Ảnh TTXVN)

Hướng nghiệp với tư duy “trang bị năng lực thích ứng”

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang đến gần. Thực tế tại nhiều Ngày hội tư vấn tuyển sinh do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp các trường đại học tổ chức cho thấy, xu hướng chọn ngành của học sinh đang có nhiều thay đổi rõ rệt, phản ánh những dịch chuyển mạnh mẽ của thị trường lao động.

Nhân viên y tế cấp phát thuốc bảo hiểm y tế cho người bệnh. (Ảnh Thùy Giang)

Kỳ vọng giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh

Bộ Y tế mới đây thông tin, sẽ tiếp tục tham mưu chính sách có lợi cho người dân, nghiên cứu mở rộng thuốc liên quan bệnh ung thư, bệnh hiếm vào danh mục bảo hiểm y tế chi trả, góp phần tăng khả năng tiếp cận và giảm gánh nặng về tài chính cho người bệnh.