Đây được xem là một bước đi quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.
Theo Nghị định số 179, người học thuộc 15 nhóm ngành đào tạo, gồm các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược sẽ được hưởng chính sách học bổng từ bậc đại học đến tiến sĩ. Chính sách được áp dụng đối với người học tuyển sinh từ năm 2025 trở đi, thời điểm cấp học bổng tính từ ngày 1/9/2026. Mức học bổng dao động từ 3,7 triệu đồng đến 8,4 triệu đồng/tháng tùy theo trình độ đào tạo và nhóm ngành. Đáng chú ý, chính sách học bổng được triển khai trong bối cảnh giáo dục STEM ở phổ thông đang ghi nhận những chuyển biến tích cực.
Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2026, tổng số lượt lựa chọn các môn thuộc nhóm STEM gồm: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Công nghệ công nghiệp và Công nghệ nông nghiệp đạt 771.083 lượt, tăng 65.310 lượt so với năm 2025, tương đương mức tăng 9,25%. Những con số này phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của học sinh đối với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là tín hiệu tích cực đối với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Đối với nhiều gia đình, nhất là những địa phương còn khó khăn, chi phí học tập vẫn là một trong những yếu tố quan trọng khi lựa chọn ngành học và cơ sở đào tạo. Vì vậy, chính sách học bổng được kỳ vọng góp phần giảm bớt gánh nặng tài chính, tạo điều kiện để người học yên tâm lựa chọn các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ chi phí học tập, theo các chuyên gia giáo dục, tác động tích cực lớn nhất của chính sách học bổng là góp phần thay đổi động cơ và xu hướng lựa chọn ngành học của người học. Khi Nhà nước dành nguồn lực để hỗ trợ các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, đó cũng là thông điệp khẳng định đây là những lĩnh vực được ưu tiên phát triển trong tương lai.
Tuy nhiên, từ việc yêu thích một môn học đến quyết định theo đuổi lâu dài một ngành nghề vẫn là khoảng cách không nhỏ. Bởi vậy, bên cạnh chính sách học bổng, cần có những giải pháp đồng bộ để thu hút và giữ chân người học trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Trước hết, các cơ sở giáo dục đại học cần tiếp tục đổi mới chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, liên ngành và gắn với nhu cầu phát triển của khoa học, công nghệ; tăng cường thực hành, trải nghiệm và đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm, cơ sở thực hành để mở rộng cơ hội tham gia nghiên cứu khoa học cho sinh viên.
Cùng với đó là phát triển đội ngũ giảng viên, mở rộng mạng lưới nghiên cứu và thúc đẩy hợp tác quốc tế, tạo môi trường học tập và nghiên cứu chất lượng cao. Việc đổi mới quản trị đại học theo hướng số hóa cần được chú trọng hơn nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tiệm cận chuẩn khu vực và quốc tế, xây dựng môi trường học tập đề cao tinh thần sáng tạo, hợp tác và trách nhiệm giữa người dạy và người học.
Bên cạnh nỗ lực từ phía nhà trường, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua học bổng, thực tập, đặt hàng nghiên cứu và tuyển dụng. Khi được tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, sinh viên không chỉ nâng cao kỹ năng nghề nghiệp mà còn có cơ hội định hình rõ hơn con đường phát triển của bản thân...
Thực tế cho thấy, cơ hội việc làm ổn định, môi trường làm việc chuyên nghiệp cùng triển vọng nghề nghiệp rõ ràng là những yếu tố có sức hấp dẫn đặc biệt đối với người học khi lựa chọn ngành nghề. Đây cũng là lý do việc kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
Từ góc nhìn đó, Nghị định số 179 không chỉ là chính sách hỗ trợ người học mà còn là một bước đi trong quá trình xây dựng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao cho đất nước. Khi những chính sách hỗ trợ tài chính được triển khai đồng bộ cùng các giải pháp về đào tạo, kết nối doanh nghiệp và sức hút của các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược sẽ tiếp tục được củng cố, góp phần tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai.
Một chính sách học bổng tốt có thể giúp người trẻ mạnh dạn lựa chọn những ngành học khó, những lĩnh vực đòi hỏi nhiều năm kiên trì nghiên cứu. Nhưng để giữ chân họ trên hành trình ấy cần nhiều hơn những hỗ trợ về tài chính. Đó phải là một hệ sinh thái phát triển nhân tài, nơi người học được tạo điều kiện học tập, nghiên cứu, sáng tạo và cống hiến; nơi tài năng được ghi nhận và sử dụng hiệu quả.
