“Mời về Lệ Thủy, xem này bơi đua”

Sông Kiến Giang, huyện Lệ Thủy (Quảng Bình) không chỉ mang vẻ đẹp hiền hòa, bình dị của những dòng sông miền trung thân thương mà còn gắn với một lễ hội mang đậm nét văn hóa xứ Lệ, đó là lễ hội đua thuyền truyền thống. Vào tháng 8 mùa thu hằng năm, Kiến Giang rộn rã sóng thuyền, người người háo hức chào đón lễ hội đua thuyền mừng Quốc khánh 2/9.
Thuyền bơi đua tranh để giành giải trong lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang, huyện Lệ Thủy.
Thuyền bơi đua tranh để giành giải trong lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang, huyện Lệ Thủy.

Đối với người dân Lệ Thủy, nếu Tết Nguyên đán là tết đoàn viên, sum họp trong mỗi gia đình, dòng tộc thì Tết Ðộc lập 2/9 với lễ hội đua thuyền truyền thống chính là dịp gắn kết tính cộng đồng, làng xã, hội tụ người dân trong một không gian văn hóa mang đậm bản sắc vùng sông nước và giàu tinh thần thượng võ.

Có lẽ, hiếm nơi nào mừng ngày độc lập-Quốc khánh 2/9 lớn như ở Lệ Thủy. Không khí nô nức, rộn ràng, lòng người phấn chấn; đâu đâu cũng cờ hoa rợp trời, tưng bừng sắc màu lễ hội. Bởi thế, người dân Lệ Thủy có câu: “Dù ai đi tây về đông/Mồng 2 tháng 9 cũng mong về nhà/Về nhà xem hội quê ta/Dưới sông bơi trải, nhà nhà cờ bay”.

Ðể chuẩn bị cho lễ hội dịp 2/9, cứ vào đầu tháng 8 hằng năm, các làng, xã có thuyền đã hạ thủy để sửa chữa. Thuyền đua ở Lệ Thủy từ xưa đến nay đều được đóng bằng gỗ. Thuyền nam gọi là đò bơi, đò nữ gọi là đò đua. Những làng, xã đầu tư thuyền mới thì công tác chuẩn bị còn sớm hơn, khâu tuyển chọn vận động viên (trai bơi hoặc nữ đua) cũng được thực hiện chu đáo.

Cứ chiều về, dòng Kiến Giang rộn rã bởi các làng, xã đưa thuyền xuống sông tập luyện, người dân cũng chộn rộn, bỏ bớt công việc nhà nông để theo thuyền bơi, đua cổ vũ. Dưới sông thuyền bơi, đua tập luyện, trên bờ người dân ngóng theo, cổ vũ, chuyện trò rất xôm tụ, vui vẻ.

Trai bơi được tuyển chọn là những người khỏe mạnh, bảo đảm độ dẻo dai ở trong thôn, làng. Trên thuyền, họ được bố trí ngồi thành từng cặp để dùng mái dầm ngắn, bản rộng, vục sâu vào trong nước liên tục, nhanh, đều theo hiệu lệnh là tiếng mõ để đưa thuyền vượt lên. Phía cuối thuyền có ba người chèo để vừa tăng vận tốc vừa giữ cho chiếc thuyền đi đúng hướng, đúng luồng.

Ðối với đò đua, các nữ đua đứng chèo bằng mái chèo dài, phía sau có một người chèo lái để giữ cho thuyền đi chuẩn hướng. Các nữ đua cũng chèo theo hiệu lệnh là tiếng gõ sanh của người ngồi đầu mũi thuyền.

Năm nào cũng vậy, sáng sớm ngày 2/9, khắp các ngả đường đổ về trung tâm huyện lỵ Lệ Thủy đông đúc người và xe. Ðể đến được nơi này, có những người ở xa phải đi từ ba, bốn giờ sáng song ai cũng vui, nét mặt rạng ngời. Hai bên bờ sông, người già, trẻ em tập trung chờ xem, cổ vũ lễ hội. Dưới sông, ca-nô, thuyền bè lớn nhỏ đều rợp cờ hoa với các băng-rôn, biểu ngữ mang nội dung cổ động. Khoảng 7 giờ, sau khi khai hội thì cuộc đua bắt đầu.

Thuyền đua, thuyền bơi vào vị trí theo quy định, các ca-nô, thuyền nhỏ đều dạt sang hai bên bờ nhường mặt sông cho thuyền dự thi. Sau phát súng lệnh, người gõ mõ trên từng thuyền gõ liên tục, miệng hò “khoan dô khoan-hò khoan/lên hô lên-hô lên” liên tiếp, trai bơi theo tiếng mõ vục mạnh, sâu mái dầm trong nước đều răm rắp, hợp sức đẩy con thuyền lướt nhanh trên mặt nước. Hết mái xắp lấy đà để bứt phá vươn lên, thuyền bơi chuyển theo mái khoan đều, vừa phải để dưỡng sức trên chặng đua dài.

Một nhà nghiên cứu văn hóa Quảng Bình chia sẻ, nhiều địa phương trong Quảng Bình tổ chức đua thuyền nhưng hấp dẫn nhất, rộn ràng nhất vẫn là Lệ Thủy. Bởi dòng sông Kiến Giang càng về cuối nguồn càng hẹp do vậy không gian lễ hội không lớn, từ đó thu hút sự cổ vũ của hàng vạn người dân. Không chỉ ở trung tâm huyện là nơi chính diễn ra lễ hội mà suốt dọc hơn 20 km đường đua trên dòng Kiến Giang, thuyền bơi, thuyền đua đều nhận được sự cổ vũ vô tư, rất nhiệt tình của người dân hai bên bờ sông.

Trên đường, từng đoàn xe máy, xe đạp chạy theo reo hò, cổ vũ thuyền đua làng mình; dưới sông tiếng hò reo, vẫy tay, vẫy nón mũ, tiếng chiêng trống khua vang. Các bà, các mẹ xắn quần, lội ra mép sông dùng nón lá, xô chậu... múc nước tạt theo thuyền để động viên trai bơi, gái đua. Trên các cây cầu bắc qua sông, người như nêm. Hai bên bờ sông tiếng hò reo như sấm dậy. Vận động viên như được tiếp thêm sức mạnh, rướn người, vục mái dầm, mái chèo sâu hơn, mạnh hơn kịp đưa thuyền về đích nhanh nhất.

Yếu tố làm nên sức sống của lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang là sức dân và tính gắn kết cộng đồng. Người dân là chủ thể xuyên suốt của lễ hội từ việc cùng nhau đóng góp kinh phí, lực lượng tham gia với tư cách là vận động viên, cổ động viên làm nên không khí hết sức sôi nổi. Vào dịp lễ hội, làng xóm rộn ràng, nhà nhà đông vui. Không chỉ người dân trong làng mà con em xa quê cũng cố gắng sắp xếp công việc, dành thời gian về quê nhà dự lễ hội đua thuyền.

Dương Văn Bình, Trưởng phòng Văn hóa-Thông tin huyện Lệ Thủy

Người ở xa không về được thì gửi tiền, quà về động viên trai bơi, gái đua làng mình. Trong làng ai có gì góp nấy, người thì chút tiền, người góp ít nếp, có gia đình chục quả chanh, vài gói đường. Ban tổ chức lễ hội của các làng đều công khai tất cả khoản ủng hộ, các món quà đậm tình quê trên các bảng treo tại nhà văn hóa, nơi đặt thuyền đua, bơi để người dân trong làng, trong xã cùng biết và giám sát.

Ðến Lệ Thủy, du khách có thể thăm nhà lưu niệm Ðại tướng Võ Nguyên Giáp, dâng hương lăng mộ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công khai phá vùng đất phương nam Tổ quốc, thăm ngôi chùa cổ Hoằng Phúc hơn 700 năm tuổi...

Cuối tháng 8 này, dòng Kiến Giang lại rộn ràng vào mùa lễ hội đua thuyền, ai ai cũng háo hức. Giáo sư, Anh hùng lao động Nguyễn Anh Trí đã viết bơi đua quê mình bằng những câu thơ giản dị và ân tình: “Trai này! Bơi bơi bơi! Gái này! Ðua đua đua! Mời về Lệ Thủy, xem này bơi đua/Tháng Tám mùa Thu người người háo hức/Làng làng rạo rực, đóng thuyền luyện quân/Kiến Giang dòng lụa tưng bừng ngày đêm”.

Có thể bạn quan tâm

Theo các già làng, mỗi món ăn đều chứa đựng ký ức của dân tộc mình.

Đánh thức hương vị đại ngàn

Lễ hội Ẩm thực truyền thống các dân tộc miền núi thành phố Huế tại xã A Lưới 2 đã níu chân du khách bởi những món ăn truyền thống của đồng bào Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu... mở ra cơ hội để văn hóa ẩm thực vùng cao trở thành sản phẩm du lịch cộng đồng đặc trưng, góp phần gìn giữ bản sắc, nâng cao sinh kế cho người dân.

Chùa Phạm Thông ở làng cổ Đông Sơn, phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa.

Hàm Rồng - một vùng di sản, danh thắng

“Thanh Hóa thắng địa là nơi/Rồng vờn hạt ngọc, hạc bơi chân thành”. Câu ca được cộng đồng lưu truyền, gợi mở, mời gọi du khách trải nghiệm một vùng di sản, danh thắng ở Hàm Rồng.

Khách du lịch nghe giới thiệu về hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng.

Khám phá hang Sơn Đoòng thông qua công nghệ số

Tỉnh Quảng Trị vừa khai trương dịch vụ trải nghiệm khám phá hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng thông qua công nghệ thực tế ảo (VR 5D). Đây là trải nghiệm độc đáo, hấp dẫn cho những người đam mê du lịch khám phá nhưng chưa có điều kiện trực tiếp đến các hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng.

Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Giữ nhịp trống giữa làng quê xứ Nghệ

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều làng nghề truyền thống dần phai nhạt, ở xã Đại Đồng (tỉnh Nghệ An) vẫn có những con người lặng lẽ giữ lửa nghề làm trống da. Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Bà Nguyễn Thị Kiềm (bên trái) cùng nhóm thợ giữ nghề chằm nón lá Vân Thê.

Duyên dáng nón lá Vân Thê

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đối mặt với nguy cơ thất truyền, nghề chằm nón lá Vân Thê vẫn được người dân nơi đây nỗ lực giữ gìn, phát huy. Trải qua bao thăng trầm, du lịch làng nghề đã có đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn, tiếp nối giá trị của nghề chằm nón xưa.

Vùng biển Cổ Thạch (xã Liên Hương) với nhiều thuyền thúng tạo nên cảnh đẹp hoang sơ.

Vẻ đẹp hoang sơ vùng biển Cổ Thạch

Nằm ở khu vực phía đông bắc tỉnh Lâm Đồng, xã Liên Hương có danh thắng quốc gia kế bên bãi biển hoang sơ, rực rỡ với những viên đá đầy màu sắc, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo. Trong quần thể du lịch của xã còn có di tích lịch sử-văn hóa giúp nơi đây có tiềm năng trở thành thiên đường trải nghiệm.

Một đoạn tường thành cổ Diên Khánh

Phát huy giá trị di sản thành cổ Diên Khánh

Được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1988, trong định hướng phát triển, thành cổ Diên Khánh (Khánh Hòa), sẽ trở thành một điểm nhấn quan trọng trong hệ thống di tích lịch sử, văn hóa địa phương.

Việc tổ chức những chương trình văn hóa-du lịch đặc sắc thu hút lượng khách trong nước và quốc tế đến Gia Lai.

Bản sắc cộng đồng tạo sức bật cho du lịch Gia Lai

Sau sáp nhập, Gia Lai trở thành vùng đất hội tụ độc đáo, nơi núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ giao hòa cùng biển xanh miền trung khoáng đạt. Sự kết hợp ấy đã tạo nên lợi thế riêng biệt, giúp ngành du lịch khẳng định vai trò kinh tế mũi nhọn với những câu chuyện văn hóa, bản sắc và sự đồng hành bền chặt của cộng đồng địa phương.

Phút lắng đọng ở không gian sách cũ Cội Nguồn.

Làm mới cho sách cũ

Lật lại từng trang sách cũ, hình ảnh vùng đất học xứ Huế hiện lên trong dáng vẻ nhẹ nhàng, sâu lắng. Không gian sách Cội Nguồn, phường Thuận Hóa, thành phố Huế của bạn trẻ Nguyễn Thị Mỹ Hằng (27 tuổi) như cánh chim mang theo tri thức nhuốm mầu thời gian.

Đền thờ Vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương ở Cam Lộ.

Phát triển du lịch ở vùng đất cách mạng

Xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị được thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu ôn hòa, cũng là nơi hội tụ của những tầng nấc văn hóa, lịch sử trầm mặc. Từ “Kinh đô kháng chiến” với thành Tân Sở vang bóng một thời, đến những giếng cổ nghìn năm và vườn chè cổ thụ độc đáo.

Nhà vườn Xuân Đài ở làng Thủy Biều.

Giữ khoảng rỗng cho đô thị Huế

Khái niệm rỗng và mở xoay quanh những làng cổ của thành phố Huế đã nhiều lần được các chuyên gia, nhà nghiên cứu tiến hành thảo luận, đánh giá. Với một thành phố đặc biệt như Huế, giá trị văn hóa, lịch sử đang cùng tồn tại, vừa tách biệt vừa gắn kết với quá trình đô thị hóa.

Không gian linh thiêng của đêm hội âm công bên ánh lửa bập bùng.

Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar của người Pa Kô

Bao đời nay, người Pa Kô tại xã Tà Rụt, tỉnh Quảng Trị vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống tốt đẹp, giàu triết lý nhân sinh. Trong số đó, Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar là nghi lễ cầu mong sự thịnh vượng, đồng thời là biểu tượng của lòng biết ơn, lối sống thiện lành và tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Bạch Mã hướng tới mô hình khu bảo tồn đa chức năng kiểu mẫu theo chuẩn mực quốc tế.

Bạch Mã - hành trình thức giấc

Từ danh hiệu Vườn Di sản ASEAN đến mô hình quản trị rừng dựa trên công nghệ, từ phục hồi đa dạng sinh học đến kinh tế sinh thái bền vững, Bạch Mã đang từng bước khẳng định vị thế một khu bảo tồn kiểu mẫu của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Nghề làm nước mắm tại Phan Thiết.

Phát triển thương hiệu nước mắm Phan Thiết

Nước mắm Phan Thiết có lịch sử truyền thống hơn 300 năm, nổi tiếng với hương vị đậm đà, màu sắc đặc trưng và được xem là đặc sản trứ danh của vùng đất ven biển tỉnh Lâm Đồng. Thời gian qua, thương hiệu nước mắm Phan Thiết được xây dựng, phát triển thành sản phẩm OCOP nhằm quảng bá tại thị trường trong và ngoài nước.

Võ Ca Dao hướng dẫn cho du khách nước ngoài trải nghiệm in tranh mộc bản.

Kể Huế bằng những điều thương nhớ

Từ trải nghiệm cá nhân và ký ức về cố đô, Võ Ca Dao cố gắng chắt lọc thành 100 điều nên thử khi đến Huế. Đó không chỉ là gợi ý cho những ai mới tới đây du lịch lần đầu mà còn là một cách kể Huế bằng đời sống thường ngày.

Các sản phẩm OCOP thủ công mỹ nghệ ở thành phố Đà Nẵng được chú ý tại các hội chợ.

Tạo thêm hành lang pháp lý để sản phẩm OCOP vươn xa

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, sản phẩm nông nghiệp nông thôn của các chủ thể OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng tăng lên đáng kể về số lượng, mẫu mã. Bên cạnh tập trung vào những sản phẩm đã và đang có niên hạn, thành phố Đà Nẵng còn có riêng một nghị quyết để phát triển các sản phẩm OCOP theo hướng bền vững.

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.