Môi trường và tài nguyên thiên nhiên: Nạn nhân thầm lặng của xung đột

Những con số thương vong hay thiệt hại về kết cấu hạ tầng, kinh tế trong các cuộc chiến tranh, xung đột luôn nhận được nhiều sự quan tâm của truyền thông, cộng đồng quốc tế. Cũng chịu nhiều tác động từ các cuộc xung đột , song môi trường tự nhiên lại thường là một nạn nhân thầm lặng.
Một nhân viên gìn giữ hòa bình của Nepal thuộc Phái bộ Hỗn hợp Liên hợp quốc-Liên minh châu Phi tại Darfur, Sudan (UNAMID) trồng cây bên ngoài Trụ sở UNAMID ở El Fasher, Sudan. (Ảnh: UN)
Một nhân viên gìn giữ hòa bình của Nepal thuộc Phái bộ Hỗn hợp Liên hợp quốc-Liên minh châu Phi tại Darfur, Sudan (UNAMID) trồng cây bên ngoài Trụ sở UNAMID ở El Fasher, Sudan. (Ảnh: UN)

Ngày 6/11 đã được Liên hợp quốc chọn làm Ngày quốc tế phòng, chống khai thác môi trường trong chiến tranh và xung đột vũ trang.

Mâu thuẫn và bạo lực bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Song, theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), khoảng 40% các cuộc xung đột nội bộ có liên quan việc khai thác tài nguyên thiên nhiên, như kim cương, vàng, dầu mỏ, rừng, đất đai, nước...

Trong khi các nguồn tài nguyên thiên nhiên ngày càng khan hiếm, dân số thế giới ngày càng tăng thì lại kéo theo nhu cầu khai thác ngày càng lớn. Điều này là một trong những nguyên nhân khiến xung đột nổ ra. Không chỉ vậy, nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng khiến xung đột bùng phát và kéo dài.

Mâu thuẫn và bạo lực bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Song, theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), khoảng 40% các cuộc xung đột nội bộ có liên quan việc khai thác tài nguyên thiên nhiên, như kim cương, vàng, dầu mỏ, rừng, đất đai, nước...

Theo Liên hợp quốc, tại một số quốc gia ở châu Phi, các nhóm vũ trang, tổ chức tội phạm đã tiến hành khai thác trái phép và buôn lậu khoáng sản, gỗ... để tài trợ cho những hoạt động bất hợp pháp. UNEP cho biết, các cuộc tranh giành tài nguyên thiên nhiên được cho là có nguy cơ tái diễn cao.

Đe dọa hòa bình, an ninh và đảo ngược những nỗ lực phát triển của các quốc gia là hậu quả thấy rõ của chiến tranh và xung đột. Song, nguồn nước bị ô nhiễm, đất đai bị nhiễm độc, rừng bị tàn phá, nguồn tài nguyên ngày càng cạn kiệt cũng là những hệ quả mà chiến tranh và xung đột gây ra. Những tác động này có thể vượt ra ngoài biên giới quốc gia, lan rộng ra khu vực và để lại nhiều tác động nghiêm trọng trong dài hạn.

Nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng quốc tế về vấn đề này, Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 5/11/2001 quyết định lấy ngày 6/11 hằng năm là Ngày quốc tế phòng, chống khai thác môi trường trong chiến tranh và xung đột vũ trang. Ngày này cũng nhằm khẳng định lại cam kết của các quốc gia trong việc bảo vệ môi trường trong bối cảnh chiến tranh, xung đột, cũng như trong thời bình.

Trong thông điệp từng được đưa ra nhân ngày 6/11, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres khẳng định môi trường là một trong những nạn nhân của chiến tranh, xung đột.

Điều này tiếp diễn một phần cũng do nỗ lực bảo vệ môi trường và sự quản lý tài nguyên thiên nhiên còn kém của các chính phủ. Nếu tài nguyên thiên nhiên được quản lý và giám sát chặt chẽ hơn thì các quốc gia có thể ngăn chặn nguồn lực này dung dưỡng những đối tượng khơi mào xung đột. Với những quốc gia đang tái thiết sau xung đột, cách chính phủ quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng có thể mang lại cơ hội phục hồi nền kinh tế và hỗ trợ sinh kế cho người dân.

Trong thông điệp từng được đưa ra nhân ngày 6/11, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres khẳng định môi trường là một trong những nạn nhân của chiến tranh, xung đột.

Tầm quan trọng của môi trường đối với phát triển bền vững ngày càng được nhận thức rõ ràng hơn. Điều này có thể thấy rõ qua các nội dung liên quan vấn đề môi trường được lồng ghép vào các chính sách, chương trình nghị sự của các quốc gia, tổ chức, diễn đàn khu vực và quốc tế. Nỗ lực bảo vệ môi trường và quản lý hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên thiên nhiên góp phần giúp các quốc gia bị xung đột tàn phá tiến gần hơn tới các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG).

Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhận định, bảo vệ môi trường là một phần không thể thiếu trong nỗ lực ngăn ngừa xung đột, bảo đảm hòa bình và phát triển bền vững, bởi không thể đạt được mục tiêu này nếu các nguồn tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái bị phá hủy.

Theo ông, nếu muốn đạt được các SDG, các quốc gia cần hành động mạnh mẽ và ngay lập tức nhằm bảo vệ hành tinh khỏi sự tàn phá của xung đột. Nỗ lực bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên nhằm ngăn ngừa xung đột, giữ gìn hòa bình và thúc đẩy thịnh vượng lâu dài sẽ cần sự chung tay của các chính phủ, khu vực tư nhân và mọi người dân.

Có thể bạn quan tâm

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng. 

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: Quang Vinh/TTXVN)

Quan hệ bình đẳng, cùng có lợi

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov vừa thực hiện chuyến công du 4 nước châu Phi, gồm Ethiopia, Niger, Mozambique và Burundi, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc Moskva tiếp tục hỗ trợ Lục địa Đen bảo đảm an ninh, phát triển kinh tế, tăng cường vị thế quốc tế.