Bình luận quốc tế

Mối đe dọa an ninh nguồn nước trước những tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu

Cùng với sự gia tăng dân số và nhu cầu ngày càng cao của ngành nông nghiệp, những tác động nghiêm trọng hơn của biến đổi khí hậu cho thấy yêu cầu bảo vệ tài nguyên nước là cấp thiết hơn bao giờ hết.
Ảnh minh họa. (Nguồn: Reuters)
Ảnh minh họa. (Nguồn: Reuters)

Báo cáo do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) công bố gần đây tiếp tục gióng hồi chuông cảnh báo, thúc giục các quốc gia phối hợp bảo đảm an ninh nguồn nước trước những mối đe dọa hiện hữu.

Báo cáo của WMO chỉ ra rằng, năm 2023 là năm nóng nhất từng được ghi nhận. Nhiệt độ tăng cao kỷ lục là một trong những nguyên nhân khiến các con sông trên thế giới trải qua năm khô hạn nhất.

Tình trạng hạn hán trên diện rộng xảy ra ở miền nam nước Mỹ, khu vực Trung Mỹ và một số quốc gia Nam Mỹ. Mực nước sông Amazon và hồ Titicaca tại Nam Mỹ ở mức thấp nhất trong lịch sử. Giám đốc phụ trách thủy văn, nước và băng quyển của WMO Stefan Uhlenbrook nêu rõ, trong hơn 30 năm thu thập dữ liệu, cơ quan khí tượng của Liên hợp quốc chưa bao giờ chứng kiến quy mô hạn hán lớn như vậy trên thế giới.

Trong khi đó, cùng năm 2023, nhiều nước lại phải gánh chịu hậu quả nặng nề của các trận mưa bão, lũ quét và ngập lụt. Theo báo cáo của WMO, châu Phi là khu vực có con số thương vong cao nhất.

Riêng tại Libya, trận lũ kinh hoàng xảy ra tháng 9/2023 làm sập hai con đập, cướp đi sinh mạng của hơn 11.000 người và ảnh hưởng tới khoảng một phần năm dân số. Lũ lụt cũng tác động nghiêm trọng đến đời sống của người dân các nước vùng Sừng châu Phi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Rwanda, Mozambique và Malawi.

Lũ lụt để lại thiệt hại không đếm xuể về cơ sở vật chất và kinh tế. Nghị viện châu Âu (EP) mới đây phê duyệt khoản viện trợ trị giá hơn một tỷ euro nhằm thúc đẩy nỗ lực phục hồi của Italia, Slovenia, Áo, Hy Lạp và Pháp sau các cơn lũ trong năm 2023. Khoản tiền này chỉ có thể hỗ trợ một phần chi phí của các hoạt động hỗ trợ khẩn cấp và tái thiết, như công tác dọn dẹp, vệ sinh môi trường, sửa chữa cơ sở hạ tầng…

Dữ liệu của WMO cho thấy, khối lượng các sông băng, nguồn cung cấp nước cho sông ngòi ở nhiều quốc gia, giảm mạnh nhất trong nửa thế kỷ qua. Theo đó, các sông băng mất đi hơn 600 gigaton nước chỉ trong một năm. WMO cảnh báo, về lâu dài, hiện tượng băng tan có thể đe dọa an ninh nguồn nước của hàng triệu người.

WMO nhận định, các hiện tượng thời tiết đáng lo ngại nêu trên chịu ảnh hưởng của quá trình chuyển đổi từ La Nina sang El Nino vào giữa năm 2023. Các nhà khoa học cũng cho rằng, cuộc khủng hoảng khí hậu đang khiến các hiện tượng thời tiết trở nên cực đoan, diễn biến thất thường và tác động nguy hiểm hơn. Điều này khiến công tác dự báo và ứng phó thiên tai khó khăn hơn.

Lo ngại gia tăng về nguy cơ khan hiếm nước do nhiệt độ có thể lên mức cao kỷ lục trong năm 2024. Thực tế cho thấy, mực nước sông thấp đang làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng lương thực ở Zimbabwe, cũng như nhiều nơi ở miền nam châu Phi trong năm nay.

Ủy ban về nước của Liên hợp quốc (UN-Water) ước tính, khoảng 3,6 tỷ người hiện đối mặt tình trạng thiếu nước sạch trong ít nhất một tháng mỗi năm và con số này dự kiến tăng lên 5 tỷ người vào năm 2050. Điều này đồng nghĩa thế giới không dễ đạt được Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) của Liên hợp quốc về bảo đảm việc tiếp cận và quản lý bền vững nguồn nước.

Báo cáo mới công bố của WMO chính là lời kêu gọi thu thập và chia sẻ thông tin về tài nguyên nước, qua đó giúp các quốc gia chuẩn bị tốt hơn và đưa ra những biện pháp ứng phó thách thức trong tương lai. Đạt một số tiến bộ, song châu Phi, châu Á và khu vực Nam Mỹ vẫn chưa thu thập được đầy đủ dữ liệu cần thiết.

Không thể quản lý và khai thác hiệu quả nguồn nước nếu không nắm rõ thực trạng nguồn tài nguyên quý giá này. Tổng Thư ký WMO nêu rõ, cùng với những hành động khẩn cấp, tăng cường chia sẻ dữ liệu và hợp tác đa phương đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực chung nhằm bảo vệ tài nguyên nước.

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.