Logistics hiện đóng góp đáng kể cho nền kinh tế Việt Nam với quy mô thị trường lên tới khoảng 40-42 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng đạt 14–16%/năm – thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á.
Tuy nhiên, chi phí logistics hiện vẫn ở mức cao, chiếm tới 16–18% GDP và ngành logistics cũng là một trong những lĩnh vực có mức phát thải carbon đáng kể, nhất là trong vận tải đường bộ.
Phát biểu tại Tọa đàm “Chính sách tài chính phát triển logistics xanh” tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 31/7, Bà Vũ Thị Ánh Hồng, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính cho biết Chính vì vậy, phát triển logistics xanh đang trở thành một trong những nội dung then chốt trong chiến lược phát triển bền vững của quốc gia và trong lộ trình Việt Nam thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero).
Chúng ta đều nhận thấy rằng: logistics xanh không thể hình thành và phát triển một cách tự nhiên nếu thiếu những chính sách tài chính hỗ trợ đúng mức, kịp thời và hiệu quả. Đầu tư vào công nghệ xanh, phương tiện vận tải sạch, kho bãi tiết kiệm năng lượng, hệ thống số hóa theo dõi phát thải… đều đòi hỏi nguồn lực rất lớn – cả về tài chính, kỹ thuật lẫn nhân sự.
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, logistics xanh được xem là chìa khóa giúp doanh nghiệp ứng phó và phục hồi trước những cú sốc kinh tế toàn cầu.
Báo cáo của Ngân hàng Thế giới năm 2023 xếp Việt Nam thứ 43 về chỉ số hiệu quả logistics (LPI), thuộc Top 5 ASEAN. Với tốc độ tăng trưởng 14–16%/năm, ngành logistics đóng góp quan trọng trong việc đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2024 lên 786,29 tỷ USD.
Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và đáp ứng các yêu cầu quốc tế như thuế carbon (CBAM) của EU, doanh nghiệp logistics buộc phải xanh hóa hoạt động. Việc đầu tư vào vận tải tiết kiệm nhiên liệu, container thông minh, quản lý số hóa… không chỉ bảo vệ môi trường mà còn giúp giảm chi phí dài hạn đặc biệt trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động.
Ông Hải nhấn mạnh, chứng chỉ xanh sẽ là lợi thế cạnh tranh trong tương lai. Việt Nam có nhiều cơ hội thúc đẩy logistics xanh nhờ hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện và sự bùng nổ của thương mại điện tử. Với quy mô thị trường bán lẻ năm 2024 đạt 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, đưa Việt Nam vào Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới.
Ông Đào Duy Tám, Trưởng Ban Giám sát quản lý về hải quan - Cục Hải quan cho biết, từ năm 2020 tại 100% các Cục Hải quan tỉnh, thành phố, 100% các chi cục hải quan trên cả nước với 100% các loại hình hải quan cơ bản, trên 99,56% tổng số doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan đện tử, giúp rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa. Việc áp dụng chứng từ điện tử, khai báo điện tử, ứng dụng công nghệ mã QR thay thế hồ sơ giấy còn giúp tiết kiệm chi phí in ấn, văn phòng phẩm, giảm chi phí logisitcs nói chung.
Tại phiên thảo luận, các chuyên gia cho rằng, hành trình chuyển đổi sang logistics xanh không dễ dàng, khi doanh nghiệp đối mặt với chi phí đầu tư cao và thiếu chính sách tài chính dài hạn. Trong bối cảnh đó, chính sách tài chính đóng vai trò then chốt không chỉ là động lực mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa logistics xanh.
Các giải pháp như tín dụng xanh, ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất, quỹ đổi mới công nghệ… nếu được triển khai hiệu quả sẽ thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng mô hình thân thiện với môi trường, góp phần vào tăng trưởng xanh và bền vững.
