Mối nhân duyên đặc biệt
Qara Yoon và Talia Lee là một cặp đối tác tưởng như không có điểm gì chung. Yoon, người từng làm việc tại Bộ Giáo dục Singapore, thường xuyên lui tới quán karaoke của Lee để xả stress sau giờ làm và rồi cả hai kết thân. Trong khi Yoon được giáo dục tốt, gia đình thuộc tầng lớp khá giả thì Talia Lee lại có một quá khứ đầy sóng gió. Dính nghiện do người chồng đầu tiên “đưa vào đời”, Lee đã chìm sâu vào rượu và ma túy, trước khi quyết tâm cai nghiện ở tuổi ngoài 30 sau một lần sốc thuốc.
Với mong muốn giúp đỡ người khác, Lee đã điều hành một trường dạy làm đẹp cho các cô gái lầm lỡ, sau đó trở thành giám đốc điều hành của một trung tâm cai nghiện mang tên The Turning Point. Nhưng cuộc đời vẫn chưa buông tha Lee. Cuộc hôn nhân thứ hai đổ vỡ khiến cô trở thành người vô gia cư. Biết bạn rơi vào cơn bĩ cực, Yoon mời Lee chuyển đến sống cùng mình.
Giữa hai người phụ nữ ấy có một giao điểm đặc biệt: niềm đam mê chung với bánh Triều Châu. Chính Lee là người đề xuất ý tưởng mở một quán bánh, sau khi chứng kiến thành công của một buổi workshop (hội thảo thực hành) mà họ tổ chức cho Quỹ từ thiện Teochew Ngee Ann Kongsi vào năm 2019. Từ đó, Yoon’s Social Kitchen ra đời vào năm 2020, một doanh nghiệp xã hội kiêm quán ăn, với đội ngũ nhân viên là những phụ nữ từng lầm lỡ liên quan đến ma túy. Ngoài bánh Triều Châu, quán còn phục vụ các món ăn đường phố Singapore khác như mee siam và Hokkien mee.
Hơn cả một công việc
Sau khi mở quán, Yoon và Lee đã đến các trung tâm cai nghiện để tuyển dụng nhân viên, bất chấp việc nhiều người trong số họ trên 55 tuổi và không được học hành đầy đủ. Quá khứ lầm lỗi và phải trải qua nhiều lần vào tù ra tội khiến họ còn bị coi là những kẻ không thể hoàn lương, không biết hối cải.
Nhưng hai nhà khởi nghiệp không bận tâm. Họ sẵn sàng tuyển dụng và trả lương theo mặt bằng bình quân của thị trường, với điều kiện duy nhất là những nhân viên này phải cư trú tại căn hộ phía trên quán. Cho đến nay, Yoon và Lee đã giúp đỡ gần 20 người, và một số trong số họ đã có cái kết viên mãn khi đoàn tụ trở lại với gia đình.
Bằng trải nghiệm của chính mình, Talia Lee hiểu rằng, việc có một môi trường sống ổn định, có sự hỗ trợ và tránh xa những yếu tố dễ kích hoạt tái nghiện, là rất quan trọng đối với quá trình hoàn lương. Những phụ nữ lầm lỗi thường bị gia đình hắt hủi, phải sống một mình trong các căn hộ thuê ở những khu dân cư phức tạp, nơi có những kẻ buôn bán ma túy. Họ thường tìm đến những công việc đơn độc như dọn dẹp, nên càng có nhiều thời gian rảnh rỗi, và điều này rất dễ dẫn đến tái nghiện.
Ở Yoon’s Social Kitchen, những phụ nữ như bà Kuen, một nhân viên 68 tuổi, không phải đối mặt với nguy cơ sa vào vòng bế tắc - bị cô lập với xã hội, rồi tổn thương và tiếp tục tìm đến ma túy. Họ được làm việc và đối xử bình thường. Hai nhà sáng lập không chỉ sinh hoạt cùng, mà còn tìm nhiều cách hỗ trợ những nhân viên lớn tuổi để giảm bớt gánh nặng công việc. Vì thế, dù đã cao tuổi, Ah Kuen vẫn rất hạnh phúc. “Tôi tự nhủ, tôi không thể làm những việc lớn nhưng tôi có thể làm những việc nhỏ với tình yêu lớn”, bà tâm sự.
Thử thách và hy vọng
Tất nhiên, công việc này cũng tiềm ẩn nhiều thử thách. Đôi khi có những nhân viên bỏ việc. “Một số người trong số họ không thể kiểm soát cơn giận. Lý do họ tìm đến ma túy là vì họ thiếu kỹ năng đối phó với những cảm xúc tiêu cực như vậy”, Yoon nói, và thừa nhận đang cố gắng làm mềm mại cách tiếp cận của mình, tránh kích hoạt những “điểm nổ” của nhân viên. Ngoài ra, để ngăn chặn những xung đột bùng phát, hai chủ quán cũng thực hiện một khoảng thời gian “hạ nhiệt” để nhân viên tạm dừng tay và sắp xếp lại suy nghĩ, mỗi khi có căng thẳng xảy ra.
Song, điều đau lòng hơn là gánh nặng cảm xúc khi nhân viên tái nghiện. Trong những trường hợp như vậy, những nhân viên này được giới thiệu đến chương trình cai nghiện hai tuần của nhà nước, với lời cam kết rằng họ có thể quay lại quán sau khi cai nghiện thành công. Lời hứa ấy đã được thực hiện không ít lần.
Nhưng cũng có lúc, Yoon và Lee phải đưa ra những quyết định cực kỳ khó khăn. Đến giờ, cả hai vẫn còn ám ảnh về quyết định sa thải một nhân viên lâu năm đã nhiều lần tái nghiện và mang ma túy vào không gian chung. “Cô ấy đã gây nguy hiểm cho những người khác, khiến tôi đành phải trục xuất”, Lee hồi tưởng. Còn Yoon thừa nhận: “Nhiều lúc, chúng tôi đã tính đóng cửa quán vì quá kiệt sức và sa sút tinh thần. Nhưng nghĩ đến mục đích thay đổi cuộc sống của những phụ nữ lầm lạc, chúng tôi lại tiếp tục”.
Những nỗ lực không ngừng nghỉ của họ cuối cùng cũng đem lại trái ngọt. Mái ấm Yoon’s Social Kitchen không chỉ đem lại bình yên, mà còn giúp những phụ nữ lầm lạc tự mình xây dựng lại cuộc đời. Ah Tee, một nhân viên của quán nay đã có thể mở tiệm cơm của riêng mình tại một khu ẩm thực. Hành trang khởi nghiệp của Ah Tee, ngoài số vốn nhỏ tích cóp được từ lương tại Yoon’s Social Kitchen, còn là những bài học về cuộc sống cũng như cách trân trọng chính cuộc đời mình.
Sau 5 năm hoạt động, Yoon’s Social Kitchen cuối cùng đã có lãi. Tháng trước, hai chủ quán thuê được một cửa hàng đủ rộng để họ chào đón thêm nhiều cựu tù nhân vào đội ngũ nhân viên. “Chúng tôi không thể kiểm soát, nhưng chúng tôi tạo ra môi trường để họ thay đổi”, Qara Yoon nói, với sự tự tin về lựa chọn mở rộng đội ngũ. Bởi với cô và người bạn tâm giao Talia Lee, không có gì hạnh phúc hơn việc chứng kiến những chiếc bánh Triều Châu thơm ngon được làm ra mỗi ngày, bởi những đôi bàn tay đang nỗ lực xây dựng lại cuộc đời.
