Mọi trái tim đều bình đẳng

Khi Tiến sĩ Elizabeth A.Laugeson và các nhà tâm lý học Viện Khoa học thần kinh và Hành vi con người Semel thuộc Đại học California - Los Angeles (UCLA) lần đầu đề xuất dạy những người trưởng thành mắc chứng tự kỷ cách hẹn hò, các nhà tài trợ không đồng ý.

Tiến sĩ Elizabeth A.Laugeson.
Tiến sĩ Elizabeth A.Laugeson.

Song, những nỗ lực không mệt mỏi của bà đã chứng minh: Mọi trái tim đều có quyền mưu cầu hạnh phúc.

Nụ hôn tạm biệt

Trước ngày hẹn hò, “Tôi vật lộn với việc: Liệu có nên nói rằng mình là người mắc chứng tự kỷ hay hé lộ quá nhiều về bản thân không?”, ông Bradley Goldman, quản lý một văn phòng tại California (Mỹ), chia sẻ. Vì vậy, ông đã lảng tránh. Trong một khoảnh khắc của tối gặp gỡ, ông "tưởng như mình đã lạc vào ngõ cụt của cuộc trò chuyện".

Ba mươi sáu giờ sau khi tạm biệt, Bradley Goldman đã gọi cho chuyên gia tư vấn hẹn hò của ông. Trước tiên, ông nhận thấy mình đã chọn địa điểm không phù hợp với người mắc chứng tự kỷ. Quán bar theo phong cách hipster quá ồn ào khiến ông cảm thấy bản thân như bị cách biệt.

Tuy nhiên, đó thật sự là một buổi hẹn hò thú vị. Nhờ sự hướng dẫn của một nhóm các nhà tâm lý học, ông đã tránh được điểm yếu - kể quá nhiều câu chuyện cười về lĩnh vực mà bản thân ông quan tâm. Đặc biệt, ông đã chú ý quan sát ngôn ngữ cơ thể của bạn gái, xem liệu cô ấy có đang hào hứng hay không.

Cuối buổi hẹn, cô gái đã trao cho Goldman một nụ hôn nhẹ và nói rằng cô thật sự muốn ông nhắn tin khi trở về nhà an toàn. “Vậy là kết thúc hơn cả mong đợi”, ông thổ lộ.

Sau cùng, kết quả của ông Goldman đã được tổng hợp cùng 56 trường hợp tương tự trên một bảng dữ liệu cập nhật. Đây là một phần của thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên ba hướng. Trong những tháng tới, các nhà nghiên cứu tại UCLA sẽ khai thác dữ liệu để xác định phương pháp nào có khả năng giúp người tự kỷ tìm thấy tình yêu một cách hiệu quả nhất.

15nv-6915.jpg
Ông Goldman và chuyên gia tư vấn hẹn hò của mình.

Hàn gắn những tổn thương

Ít ai biết rằng, để ông Goldman có thể nhớ về nụ hôn tạm biệt ấy, Tiến sĩ Elizabeth A. Laugeson đã phải trải qua một hành trình dài đầy chông gai để thay đổi nhận thức của giới hàn lâm và các nhà tài trợ.

Hai mươi năm trước, ý tưởng dạy người tự kỷ hẹn hò bị xem là viển vông, thậm chí là nguy hiểm. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng, áp lực phải diễn như người “bình thường” có thể làm họ gia tăng mệt mỏi, lo âu, thậm chí trầm cảm.

Song, Tiến sĩ Laugeson nhận thấy: Những nỗ lực bày tỏ tình cảm lãng mạn của người tự kỷ thường bị hiểu nhầm và dễ bị diễn giải sai, kéo theo tình trạng bị từ chối và dán nhãn cảnh báo hành vi xấu.

Với mong muốn giúp người tự kỷ, Tiến sĩ Laugeson đã phát triển Chương trình Giáo dục và Bồi dưỡng Kỹ năng Quan hệ (PEERS). Phần lớn nội dung khóa học tập trung vào việc xây dựng sự thoải mái trong giao tiếp. Ở đó, ngôn ngữ mơ hồ của cảm xúc được dịch lại thành những bước có thể quan sát, phân tích, luyện tập. Đội ngũ huấn luyện viên giúp "học sinh" hiểu rõ hơn những gì đang diễn ra. Thí dụ, một kỹ năng quan trọng là học cách không hoảng loạn trước những khoảng lặng mỗi khi trao đổi thông tin.

Tất cả học viên sẽ trải qua một loạt các bài kiểm tra tâm lý (gồm Bài kiểm tra Kỹ năng hẹn hò, Thang đo Lo âu hẹn hò, Thang đo Cô đơn xã hội và Cảm xúc dành cho người lớn) tại ba thời điểm, để đánh giá xem trải nghiệm này đã thay đổi họ như thế nào. Kết quả được công bố vào năm tiếp theo của chương trình.

Dẫu vậy, khi bà tìm kiếm nguồn tài trợ cho nghiên cứu thực nghiệm, những mạnh thường quân trước đây lại bất ngờ im lặng. Các bậc phụ huynh cũng lo ngại về sự an toàn, với chính những người con tự kỷ của họ. Nhiều tổ chức chỉ ra nguy cơ: Xã hội sẽ nói về những khoảng trống mà những người có bệnh chưa bao giờ nghĩ tới. Và điều đó sẽ khiến họ đau khổ. Khi phát hiện ra bản thân đang bị loại trừ, họ có khả năng bắt đầu cư xử theo những cách không phù hợp.

"Đây là nghiên cứu mà tôi không thể xin được tài trợ. Mọi người đều dè dặt", Tiến sĩ Laugeson kết luận.

Khi nỗ lực được đón nhận

Điều may mắn là năm 2018, Tiến sĩ Laugeson đã gặp được Cara Gardenswartz - một nhà tâm lý học lâm sàng ở Los Angeles có con trai tuổi teen phát triển thuận lợi từ các khóa đào tạo nhỏ lẻ của PEERS. Cuối cùng, bà đã được tài trợ toàn bộ kinh phí để thiết kế một khóa học đầy đủ.

Đặc biệt, chương trình thực tế "Love on the Spectrum" của Netflix, theo chân những người trưởng thành mắc chứng tự kỷ khi họ dấn thân vào thế giới hẹn hò, đã mang đến "hiện tượng quốc tế". Được chiếu từ năm 2022 đến nay, hãng đã tiếp tục sản xuất mùa thứ 4. Các ngôi sao tự kỷ nhanh chóng trở thành những người nổi tiếng và có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội.

Và nhân vật có ảnh hưởng đằng sau không ai khác là Tiến sĩ Laugeson. Bà đã đồng ý tổ chức trại huấn luyện hẹn hò một ngày cho các diễn viên và trở thành cố vấn không chính thức giúp xác định các diễn viên tiềm năng khi chương trình ra mắt tại Mỹ. Dẫu vậy, khi thực hiện dự án, chẳng ai có thể biết rằng, chương trình sẽ trở nên thu hút như bây giờ.

Tính đến thời điểm hiện tại, Tiến sĩ Laugeson đã đào tạo hàng chục nghìn chuyên gia sức khỏe tâm thần trên thế giới. Bà không ngừng phát triển và thử nghiệm các phương pháp điều trị dựa trên bằng chứng để cải thiện kỹ năng xã hội. Trong đó, PEERS là chương trình kỹ năng xã hội duy nhất được chứng minh thực nghiệm và công nhận quốc tế dành cho thanh, thiếu niên mắc chứng rối loạn thần kinh, đang được sử dụng tại hơn 150 quốc gia và đã được dịch sang hơn 12 ngôn ngữ.

Trở lại với trường hợp của ông Goldman, ngay giữa cuộc trao đổi cùng chuyên gia tư vấn, tin nhắn từ người phụ nữ nhấp nháy trên điện thoại. “Tôi đã có khoảng thời gian vui vẻ nhưng thành thật mà nói, tôi không cảm thấy có mối liên kết thực thụ”, cô viết.

“Tôi rất cảm kích vì bạn đã cho tôi biết điều đó”, ông trả lời. “Bạn biết đấy, đôi khi vấn đề chẳng liên quan đến bạn. Đó là một buổi tối vui vẻ và tôi sẽ làm lại từ đầu”, ông Goldman tự tin.

Với PEERS và với chính Tiến sĩ Laugeson, việc học các kỹ năng xã hội phải là tự nguyện. Và dấu ấn tích cực mà chương trình này mang lại, chính là việc không cố gắng thay đổi bất kỳ ai. Họ đơn giản là góp phần vào tăng cường các tương tác xã hội để giúp mỗi người biết họ tuyệt vời như thế nào ■

Có thể bạn quan tâm

Ritu Sain

Đổi... rác lấy tình người

Tại những quán cà-phê đặc biệt đang mọc lên khắp Ấn Độ, người ta có thể thanh toán một bữa cơm bằng… rác thải nhựa. Và người đứng sau mô hình nhân văn ấy là một phụ nữ đặc biệt, Ritu Sain, người luôn đau đáu với nỗ lực bảo vệ môi trường ở đất nước đông dân nhất hành tinh.

Sam Altman

Một ẩn dụ cho thời đại đầy trăn trở

“Những đứa trẻ sinh năm 2025 sẽ lớn lên trong một thế giới mà chúng khó lòng thông minh hơn trí tuệ nhân tạo (AI). Nhưng không sao cả, chúng sẽ có những công cụ để đạt đến những tầm cao mà chúng ta chưa từng dám mơ tới” - dự báo này được Sam Altman đưa ra tại Hội nghị GITEX gần đây.

Michaela Benthaus.

Khi dám mơ, bạn có thể chạm tới những vì sao!

“Bạn không bao giờ nên từ bỏ ước mơ của mình dù đôi khi xác suất để nó thành hiện thực là rất thấp”, Michaela Benthaus tâm sự, sau khi vừa trở thành người ngồi xe lăn đầu tiên bay vào không gian.

Nổi tiếng với những quyết định dứt khoát và nhanh chóng, Julia thành công trong sáp nhập hai ông lớn của ngành nhà hàng.

Nhà lãnh đạo từ hiện trường

Hơn 40 năm lăn lộn trong ngành dịch vụ-nhà hàng, nữ doanh nhân Julia Stewart vẫn giữ vẹn nguyên tinh thần và lòng tự tin của cô bé 16 tuổi ngày khởi nghiệp: Cứng cỏi, độc lập và không tin vào những giới hạn.

 Miyazaki hướng đến cuộc sống đơn giản và chậm rãi, gần gũi với tự nhiên.

Triết lý của sự tĩnh lặng

Trong thế giới điện ảnh ngày càng trở nên hối hả, Miyazaki Hayao luôn tìm cách "chậm lại". Không chỉ là một đạo diễn phim hoạt hình hai lần nhận giải Oscar, ông còn là một nhà triết học, người dùng sự tĩnh lặng và tinh tế để kể những câu chuyện của nhân loại, của lịch sử và của chính nội tâm mình.

 Kỳ thủ 104 tuổi người Tây Ban Nha Manuel Alvarez Escudero.

Kỳ thủ 104 tuổi và ván cờ qua hai thế kỷ

Nếu cuộc đời là một ván cờ thì ván cờ của cụ Manuel Alvarez Escudero (ảnh bên) đã kéo dài qua hai thế kỷ, mà trong đó, phần thắng vẫn đang nghiêng về ông lão 104 tuổi người Tây Ban Nha này.

Michel H. Devoret, nhà vật lý được Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển.

Từ "Tại sao không?" đến "Nhất định làm được!"

Michel H. Devoret, một trong ba nhà vật lý được Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển tôn vinh năm 2025 đã từ chối cuộc gọi thông báo giải thưởng Nobel lúc 5 giờ sáng, vì cho rằng đó là cuộc gọi… lừa đảo.

Biên đạo múa Mthuthuzeli November.

Ngược chiều để dẫn hướng đam mê

Mthuthuzeli November từng quyết tâm rời khỏi quê hương nghèo khó của mình. Nhưng giờ đây, anh đã quay lại, để dẫn đường cho những đứa trẻ hướng đến tương lai, nhờ ballet.

Shimon Sakaguchi

Tin vào chính mình, dù bị cả thế giới nghi ngờ

Từ một sinh viên trượt đại học đến nhà khoa học được cả thế giới vinh danh, hành trình bền bỉ của Shimon Sakaguchi cùng sự đồng hành của người vợ Noriko Sakaguchi đã chứng minh: Khoa học không chỉ cần trí tuệ mà còn cần lòng kiên định, và cần cả những sự sẻ chia.

Bác sĩ Abeer Abdullah

Những “người hùng” giải cứu cô nhi viện

Vào đêm thứ 4 của cuộc nội chiến tại Sudan, bác sĩ Abeer Abdullah đã gửi đi lời khẩn cầu trong tuyệt vọng. Cô không ngờ, đó lại là bước ngoặt giúp cứu sống hàng trăm đứa trẻ tại Cô nhi viện Al-Mygoma.

Robert Redford (1936-2025).

Một cuộc đời chân thật, một cuộc đời tự do

Robert Redford đã dành cả cuộc đời của mình để sống như “một người đàn ông luôn né tránh địa vị nam chính của Hollywood, để bảo vệ những lý tưởng gần gũi với trái tim mình” - CNN đã viết như thế, để từ biệt ông.

"Nếu bạn muốn phá vỡ các quy tắc, trước tiên bạn phải thật sự hiểu chúng”.

Không tin vào thiên tài!

Hans Zimmer không tạo ra những bản nhạc, ông kể những câu chuyện bằng âm thanh. Như một kiến trúc sư cần mẫn, ông sắp xếp các nốt nhạc để kiến tạo nên những không gian cảm xúc trong điện ảnh, dẫn dắt người nghe đi vào thế giới của từng câu chuyện.

Pooja Pal

Bởi sáng chế, thật ra, là một điều giản dị

“Liệu tôi có thể ngăn chặn bụi lúa ảnh hưởng tới những người chung quanh mình?”. Từ mối ưu tư đó, và từ một ngôi làng hẻo lánh không điện, không nhà vệ sinh ở bang Uttar Pradesh (Ấn Độ), một hành trình phi thường mở ra với cô bé Pooja Pal. 

Giorgio Armani: “Sự suy tàn của hệ thống thời trang bắt đầu, khi mọi người quên rằng: Sang trọng không thể là vội vã”.

Chống lại thời trang!

Ngược lại với những lời tôn vinh dành cho một biểu tượng hàng đầu của thời trang thế giới, Giorgio Armani luôn tìm cách chống lại những gì đang diễn ra trong nội tại ngành công nghiệp xa xỉ ấy: Những trào lưu ngắn hạn (trend), sự phù phiếm, hay những video trình diễn hời hợt và hối hả trên TikTok.

Ali Akbar đã dành nửa thế kỷ gắn bó với nghề bán báo dạo ở thủ đô nước Pháp.

Một mảnh hồn của Paris

Trong một thế giới mà báo in thoi thóp trước truyền thông kỹ thuật số, tại khu phố Saint-Germain-des-Prés của Paris vẫn có một người đàn ông nhỏ nhắn mang theo chồng báo đi khắp các con đường, với tiếng rao đặc trưng: “A y est! (Thế là xong!)”.

“Lập trình viên” bóng đá

“Lập trình viên” bóng đá

Tom Byer là một người Mỹ sống ở Nhật Bản hơn 40 năm, chưa từng ngồi trên băng ghế chỉ đạo của bất kỳ câu lạc bộ lớn nào. Song, nhờ cách tiếp cận độc đáo của mình, ông được xem như một trong những huấn luyện viên có tầm ảnh hưởng nổi bật nhất thế giới.

Anna Wintour

Người “Luôn biết mình muốn gì!"

“Tất cả chúng ta đều có thể học hỏi, nhưng không phải ai cũng có thể trở thành Anna Wintour”. Đó là một đúc kết khá nổi tiếng trong giới truyền thông quốc tế, như lời khẳng định về vị thế của “Người phụ nữ quyền lực nhất ngành xuất bản” Anna Wintour. 

Làm việc nhỏ, với tình yêu lớn

Tại một góc nhỏ trên con phố Upper Aljunied Lane (Singapore), quán ăn của Qara Yoon và Talia Lee không chỉ nổi tiếng vì món bánh Triều Châu thơm ngon. Đây còn là mái ấm bình yên cho những phụ nữ từng sa ngã vì ma túy, suốt 5 năm qua.

Siddharth Nandyala.

Niềm hy vọng 14 tuổi

Nổi bật giữa các nhà khoa học không ngừng tìm kiếm những giải pháp đột phá cho các vấn đề y tế, thiếu niên 14 tuổi Siddharth Nandyala đã xuất hiện như một tia sáng hy vọng.

Jimmy Donaldson

Công thức “con bò tím” và vị trí số 1 thế giới

Từng là một thiếu niên ốm yếu chỉ biết tự đặt điện thoại, để quay lại cảnh bản thân lặng lẽ đếm số trong căn phòng chật hẹp, nhưng chính sự kiên trì “điên rồ” ấy đã biến Jimmy Donaldson thành MrBeast - một trong những YouTuber thành công nhất thời đại.

Susan Namangale

Những nước cờ thay đổi nhiều số phận

Nói đến các vận động viên cờ vua, người ta thường nhắc tới trí tuệ và khả năng tính toán, hoặc thậm chí là lối sống ẩn dật. Song Susan Namangale, nữ kỳ thủ Malawi, lại không chọn con đường ấy.

Cầu thủ Real Oviedo

Vì tình yêu và lòng trung thành

Ở thời điểm nhiều đồng nghiệp cùng trang lứa đã chuyển sang nghiệp huấn luyện, Santi Cazorla vẫn viết nên chương huy hoàng nhất trong sự nghiệp đầy bão tố của mình: Vượt qua chấn thương kinh hoàng từng suýt cướp đi đôi chân, để rồi giúp đội bóng từ thời ấu thơ Real Oviedo lần đầu thăng hạng La Liga, sau 24 năm chờ đợi.

Trong nhịp điệu của bình minh và hoàng hôn

Trong nhịp điệu của bình minh và hoàng hôn

Chỉ một thoáng hiện diện trong đoạn quảng cáo thời trang ngắn mới đây, Takeshi Kaneshiro (Kim Thành Vũ, ảnh trên) đã lại khiến trái tim của hàng triệu người hâm mộ xao xuyến, rung động. Trong video, anh mặc quần áo giản dị, gương mặt tự nhiên, tóc dài, dắt xe đạp đi dạo và chơi đùa với thú cưng giữa khung cảnh đồng quê.

Diana Prazak

Đối thủ “khó chơi” nhất của nhà vô địch

Đối với Diana Prazak, nhà vô địch hạng siêu lông của WBC, đấm gục một đối thủ trên võ đài quyền Anh còn dễ dàng hơn việc xô đổ những khó khăn bên ngoài sàn đấu mà cô và các nữ đồng nghiệp phải đối mặt.