"Quan trọng là bạn học được điều gì?"
Julia A.Stewart (1955) sinh ra và lớn lên tại thị trấn Visalia, bang California (Mỹ), trong một gia đình trung lưu. Cha bà là giáo viên lịch sử. Ông luôn hy vọng cô con gái duy nhất sẽ nối nghiệp mình trên bục giảng, giữ một vị trí "có quy củ và ít sóng gió". Nhưng, Julia khi ấy lại luôn hướng ánh mắt đam mê đến những cửa tiệm, nhà hàng đông đúc trên phố chính.
Vậy là ở tuổi 16, trong khi bạn bè còn bận rộn với trường lớp, Julia đã xin vào làm phục vụ tại chuỗi nhà hàng pancake (một loại bánh bột chiên) nổi tiếng tại Mỹ - International House of Pancakes (IHOP). Ca làm đầu tiên của cô nhân viên thực tập kết thúc không mấy suôn sẻ với một tai nạn nhỏ: Một khay xi-rô trượt khỏi tay Julia và đổ lên người một khách hàng lớn tuổi.
Julia hoảng hồn, tưởng rằng mình sẽ bị đuổi chỉ sau vài giờ làm việc, nhưng người quản lý khi ấy lại nhẹ nhàng nói: "Chuyện xảy ra thì cũng đã xảy ra rồi, quan trọng là bạn học được điều gì?". Chính câu nói ấy đã trở thành nền móng cho phong cách lãnh đạo của bà suốt chặng đường làm quản lý sau này: "Đó là bài học về sự nhân văn trong quản trị - điều mà có lẽ không một trường đại học nào giảng dạy", Julia khẳng định.
Julia Stewart không có bằng cấp hào nhoáng, bù lại bà có kỷ luật thép và một "trực giác sắc như dao" - theo mô tả bởi phần lớn đồng nghiệp. Toàn bộ "giáo trình" của nữ doanh nhân đến từ quán ăn, bàn bếp, dây chuyền vận hành và những nhân viên đứng làm việc tám giờ một ngày. Sau IHOP, Julia không ngừng thử sức tại nhiều thương hiệu phục vụ ăn uống khác nhau, như: Carl’s Jr., Burger King, Taco Bell… Ở mỗi nơi, bà lại đảm nhiệm những vị trí mới, từ quản lý cửa hàng, vận hành, đến giám sát nhượng quyền.
Tại Taco Bell, Julia vươn lên vị trí Phó Chủ tịch mảng nhượng quyền - một lĩnh vực cực kỳ phức tạp, khi phải cân bằng lợi ích giữa chủ thương hiệu và hàng nghìn cửa hàng đối tác. Đó cũng là giai đoạn bà học được rằng, kinh nghiệm thực tế là nguồn vốn quý nhất: "Tôi có thể nhìn bảng số liệu và biết cửa hàng đó đang "kêu cứu" hay đang được vận hành tốt. Điều đó nằm trong sách vở, mà do từng ngày đứng cạnh những người thật sự làm việc".
Quả thật, chẳng phải ngẫu nhiên mà bà nổi tiếng với phong cách "lãnh đạo từ hiện trường": ăn cùng nhân viên, đứng bếp cùng bếp trưởng, đi khảo sát từng cửa hàng mà không báo trước. Một đồng nghiệp cũ nhận xét: "Julia biết mọi ngóc ngách của một nhà hàng, cô ấy từng làm tất cả".
"Gáo nước lạnh" giữa thành công
Đầu những năm 2000, Julia được mời về Applebee’s, một trong những chuỗi nhà hàng lớn nhất nước Mỹ, để hoàn thành một nhiệm vụ gần như bất khả thi: Cứu chuỗi nhà hàng đang trên bờ vực sụp
đổ ấy.
Ba năm sau, toàn ngành thực phẩm và đồ uống (F&B) tại Mỹ lúc bấy giờ đều bàng hoàng khi giá cổ phiếu Applebee’s tăng… gấp đôi. Đằng sau thành công ấy là chuỗi ngày bà làm việc với cường độ điên cuồng, qua các kế hoạch phát triển bền vững: Tái cấu trúc vận hành, cải tiến thực đơn, hỗ trợ mô hình nhượng quyền. Vậy nhưng, khi đề cập vị trí Giám đốc điều hành (CEO) - "phần thưởng" đã được úp mở từ trước, lãnh đạo Applebee’s chỉ trả lời: "Không! Và sẽ không bao giờ!".
"Gáo nước lạnh" ấy đã khiến Julia Stewart thất vọng nhận ra: Điều này chắc hẳn đã xảy đến với nhiều phụ nữ trong môi trường doanh nghiệp. Bà rời khỏi công ty ngay lập tức: "Tôi chỉ nghĩ: Nếu đã giao cho tôi trách nhiệm của một CEO, tại sao không trao cho tôi danh hiệu tương xứng?", bà nói.
Rời khỏi Applebee’s, Julia quay trở lại IHOP - điểm khởi đầu năm 16 tuổi, cũng bắt đầu một hành trình mới, nhưng với cương vị là CEO.
Lại một lần nữa, bà khẳng định khả năng tái thiết những "gã khổng lồ cổ hủ". Chuyển đổi mô hình, cắt giảm chi phí vận hành, làm mới hình ảnh thương hiệu,… hàng loạt quyết sách đổi mới được bà đưa ra dứt khoát và mạnh mẽ. Chỉ sau vài năm, IHOP chuyển mình với mức lợi nhuận và tăng trưởng ổn định.
Bên cạnh những con số ấn tượng, Julia còn tạo nên tác động mạnh mẽ tới toàn ngành hàng phục vụ ăn uống tại Mỹ, khi thành lập liên minh mua hàng (purchasing co-op) giúp các cửa hàng tiết kiệm hàng trăm triệu USD mỗi năm. Ngắn gọn, khi tham gia purchasing co-op các doanh nghiệp độc lập vẫn tự chủ kinh doanh, nhưng có thể liên minh cùng mua nguyên vật liệu, hàng hóa hoặc dịch vụ với giá sỉ rẻ hơn và điều kiện tốt hơn mua đơn lẻ. Ý tưởng này được nảy ra khi Julia phát hiện: Cả IHOP và Applebee’s đều mua đến 75% nguyên liệu từ cùng một nhà cung cấp.
Đến năm 2007, khi thị trường mới phong thanh tin tức Applebee’s có thể bị bán, Julia đã đưa ra quyết định gây sửng sốt: IHOP sẽ mua lại Applebee’s với giá khoảng 2,3 tỷ USD. Để làm điều đó, bà phải gọi vốn, vay mượn và chấp nhận rủi ro tài chính khổng lồ.
Khi thương vụ hoàn tất, Julia gọi điện cho Giám đốc điều hành Applebee’s - người từng nói với bà rằng bà "sẽ không bao giờ" được làm sếp ở đó và nói: " Chúng ta không cần đến hai người lãnh đạo. Tôi buộc phải để ông đi".
Báo chí gọi đó là "màn trả đũa ngọt ngào", nhưng Julia luôn phủ nhận: "Bạn không vay hàng tỷ USD để trả thù. Tôi làm vì chiến lược, vì tương lai hai thương hiệu".
Sau sáp nhập, IHOP và Applebee’s trở thành DineEquity, rồi sau này là Dine Brands Global. Từ đây Julia đảm nhiệm vị trí Chủ tịch kiêm CEO trong gần một thập niên, trở thành một trong những nữ lãnh đạo quyền lực nhất ngành nhà hàng Mỹ.
Điều bị lãng quên
Sau khi đạt tới đỉnh cao trong ngành nhà hàng - lĩnh vực bà đã "cày xới" suốt 40 năm, Julia không chọn nghỉ ngơi, mà tiếp tục với thử thách mới: Công nghệ sức khỏe và chăm sóc bản thân. Bà "khởi nghiệp" với thương hiệu Alurx.
Giới đầu tư từng hoài nghi: Một nữ lãnh đạo U60, xuất thân từ ngành nhà hàng, liệu có thể bước sang một thị trường hoàn toàn khác? Nhưng Stewart vẫn bắt tay vào xây dựng một nền tảng tích hợp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và tâm lý, xuất phát từ chính những năm tháng bà gọi là "khủng hoảng vì kiệt sức". Bà chia sẻ: "Tôi đã sống cả đời để làm mọi người vui trong nhà hàng. Nhưng tôi nhận ra có một điều tôi quên: Chăm sóc chính mình".
Alurx chính là câu trả lời, là sự đáp đền cho chính mình, cũng là minh chứng: Julia Stewart luôn đi theo trực giác, không bị trói buộc bởi giới hạn tuổi tác hay kinh nghiệm, và không bao giờ chấp nhận đứng yên ■
