Bảo Hà là địa phương có diện tích trồng chuối tương đối lớn của tỉnh Lào Cai, với hơn 139 ha được trồng tại nhiều thôn, bản. Tuy nhiên, sau mỗi vụ thu hoạch, các thân cây chuối thường bị chặt bỏ, chỉ tận dụng một phần nhỏ làm thức ăn chăn nuôi gây lãng phí nguồn phụ phẩm nông nghiệp này.
Từ thực tế nêu trên, với sự hỗ trợ, khuyến khích của chính quyền địa phương, một số hộ dân trên địa bàn xã đã mạnh dạn đầu tư, liên kết, hình thành mô hình tước sợi từ thân cây chuối, mở ra hướng đi mới phát triển kinh tế và nâng cao giá trị cây trồng.
Là một trong những hộ tiên phong triển khai mô hình này, chị Phạm Thị Hồng Nhung, thôn 2 Nhai Thổ cho biết, cây chuối rất phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng ở địa phương, năng suất ổn định, mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với một số cây trồng truyền thống khác.
Ban đầu, gia đình chị thử nghiệm tước sợi chuối ở quy mô nhỏ, tận dụng nguồn thân chuối của gia đình và một số hộ lân cận. Nhận thấy hiệu quả, cùng với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương kết nối, liên kết với Hợp tác xã nông nghiệp Thượng Nông (Phú Thọ), cơ sở sản xuất của gia đình chị Nhung được đầu tư thêm máy móc để mở rộng sản xuất và bao tiêu toàn bộ đầu ra sản phẩm.
Theo chị Nhung, trung bình mỗi ngày cơ sở thu gom từ 300 đến 500 kg thân chuối tươi, vào cao điểm thu hoạch lượng nguyên liệu có thể nhiều hơn. Thân cây chuối sau khi thu gom được sơ chế theo quy trình, sau đó tước sợi bằng máy rồi đem phơi khô.
Bình quân mỗi tháng, cơ sở sản xuất được hàng chục kilogam sợi chuối khô mang lại hiệu quả kinh tế và tạo thêm việc làm, cũng như mở ra hướng sinh kế mới cho người dân địa phương.
Hiện nay, sợi chuối thành phẩm được thu mua với giá khoảng 90.000 đồng/kg, chủ yếu phục vụ sản xuất các sản phẩm dệt, dây thừng, hàng thủ công mỹ nghệ và bao bì sinh học. Đáng chú ý, một số sản phẩm từ sợi chuối đã được xuất khẩu sang thị trường nước ngoài, góp phần tạo đầu ra ổn định cho loại nguyên liệu thân thiện với môi trường này.
Không chỉ tận dụng phần sợi, lượng bã chuối sau khi tách sợi cũng được sử dụng làm giá thể trồng nấm. Qua thực tế thử nghiệm, bã chuối được ủ men vi sinh cho hiệu quả tốt trong nuôi trồng nấm, sản phẩm đầu ra được mọi người ưa chuộng với giá bán cao.
Đồng chí Nguyễn Thị Hải Yến, Giám đốc Trung tâm dịch vụ nông nghiệp khu vực Bảo Yên cho biết: Việc chế biến sợi từ thân cây chuối đã mang lại lợi ích kép cho người dân, vừa thu hoạch được quả chuối, đồng thời tạo thêm thu nhập từ việc kéo sợi và trồng nấm, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng một diện tích đất canh tác.
Hiện nay, trên địa bàn xã Bảo Hà có 3 tổ chuyên kéo sợi chuối và 1 tổ kết hợp kéo sợi chuối với trồng nấm. Các mô hình này liên kết chặt chẽ, tận dụng tối đa giá trị của cây chuối để nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, thu nhập của các hộ trồng chuối trên địa bàn ước đạt từ 138-161 triệu đồng/ha/năm.
Trung bình, mỗi héc-ta chuối cho thu hoạch khoảng từ 30-35 tấn quả và từ 30-40 tấn thân chuối tươi; sau khi tước, 1 tấn thân chuối thu được khoảng từ 10-12 kg sợi và từ 100-120 kg bã. Phần bã chuối tiếp tục được sử dụng làm giá thể trồng nấm, sau khi thu hoạch nấm lại được ủ làm phân bón hữu cơ, từ đó, hình thành quy trình sản xuất khép kín, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bảo Hà Nguyễn Thành Công cho biết:
“Mô hình chế biến sợi chuối phù hợp với định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp xanh của địa phương. Với nguồn nguyên liệu dồi dào, mô hình này góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế rõ rệt. Hiện tại, chính quyền xã đang khuyến khích các hộ dân liên kết thành tổ, nhóm nghề nghiệp nhằm bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định; đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận các chính sách hỗ trợ về máy móc thiết bị, nguồn vốn từ các chương trình của Trung ương, của tỉnh và của xã”.
