Làm giàu từ cây cao-su trên vùng đất Tây Nguyên

Gần 40 năm đồng hành cùng cây cao-su, qua bao thăng trầm, đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên từ cảm giác ngờ vực thuở ban đầu về cây trồng mới thì nay, lớp lớp công nhân cao-su là người đồng bào rất đỗi tự hào khoác mầu áo xanh chung tay khai thác dòng nhựa trắng, góp phần xóa đói, giảm nghèo, làm giàu đẹp vùng cao nguyên đất đỏ ba-zan.
 Công nhân chế biến mủ cao-su tại Công ty TNHH MTV cao-su Mang Yang.
Công nhân chế biến mủ cao-su tại Công ty TNHH MTV cao-su Mang Yang.

Tất cả vì đồng bào nghèo

Từ đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, Tổng cục Cao-su Việt Nam (sau này là Tập đoàn Công nghiệp cao-su Việt Nam - VRG) thực hiện chủ trương phát triển cao-su ở Tây Nguyên với phần lớn diện tích nằm ở vùng sâu, vùng xa và vùng biên giới. 12 đơn vị thành viên VRG đứng chân trên địa bàn năm tỉnh: Đắk Nông, Đắk Lăk, Gia Lai, Kon Tum và Lâm Đồng với tổng diện tích đến nay là 64 nghìn ha, đưa Tây Nguyên thành vùng trồng cao-su lớn thứ hai cả nước.

Từ những vùng đất hoang sơ, các dự án cao-su thuộc VRG đều đã hình thành các thôn, buôn, xã nông thôn mới, thị trấn, thị tứ dân cư đông đúc, trù phú. Điều quan trọng nhất, hành trình cây cao-su trên đất Tây Nguyên giúp đổi thay đời sống nhiều hộ nghèo người dân tộc Ê Đê, Ba Na, Gia Rai, Xơ Đăng... 12.000 công nhân đang làm việc trong các công ty cao-su, trong đó có quá nửa là người dân tộc thiểu số là minh chứng rõ ràng cho số phận cũng như sự phát triển của cây cao-su với đồng bào Tây Nguyên đã tự nhiên bện chặt vào nhau.

Công ty TNHH MTV Cao-su Mang Yang (Gia Lai) hiện có hơn 1.500 cán bộ, công nhân viên, trong đó, người dân tộc thiểu số gần 800 người, chiếm hơn 50%. Công ty vừa tuyển thêm gần 300 người dân tộc thiểu số vào làm việc.

Trao đổi ý kiến với chúng tôi, ông Trương Minh Tiến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Cao-su Mang Yang khẳng định: “Ưu tiên tuyển dụng công nhân là người dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn này không chỉ là trách nhiệm đối với địa phương mà còn giúp người đồng bào trong vùng dự án được hưởng lợi. Công ty đang triển khai nhiều giải pháp để hoàn thành và vượt kế hoạch được giao năm 2022. Nhưng mục tiêu cao nhất vẫn là nâng cao thu nhập cho công nhân lao động”.

Thăm Nông trường cao-su Đoàn Kết (thị trấn Đắk Đoa) của Công ty TNHH MTV Cao-su Mang Yang vào giữa trưa, không khí lao động tại đây vẫn sôi nổi, khẩn trương bất chấp trời đang đổ mưa. Công nhân tập kết các thùng mủ cao-su là thành quả lao động chắt chiu từng giọt mủ từ sớm tinh sương.

Chị H’Leng (tổ 1, Nông trường Đoàn Kết) chia sẻ, mình đã có 18 năm làm công nhân cao-su. Từ những ngày đầu bỡ ngỡ với bao khó khăn, nay chị cảm thấy hài lòng về các chế độ đãi ngộ lương, thưởng của công ty. Riêng những công nhân là người dân tộc thiểu số được công ty hỗ trợ thêm 300.000 đồng/tháng trong mùa khô. “Công ty đề ra kế hoạch mức thu nhập năm sau cao hơn năm trước giúp công nhân chúng tôi rất yên tâm, có động lực gắn bó, cống hiến lâu dài. Nhiều thanh niên trong làng xin vào làm công nhân cao-su”, chị H’Leng cho biết.

Thăm các dự án cao-su, chúng tôi hiểu thêm chính sách ưu đãi đồng bào dân tộc thiểu số. Công ty TNHH MTV Cao-su Kon Tum (Kon Tum) và Công ty TNHH MTV Cao-su Chư Pả (Gia Lai) là hai đơn vị có tỷ lệ công nhân người dân tộc chiếm đại đa số với hơn 70% tổng số lao động. Thực tế, tay nghề của công nhân người dân tộc thiểu số không thuần thục bằng người Kinh. Nhưng nhờ thường xuyên tổ chức đào tạo và đôn đốc, những doanh nghiệp này lại viết nên câu chuyện vượt khó bằng năng suất khai thác mủ cao và nằm trong tốp dẫn đầu các phong trào thi đua ngành cao-su.

Ông Phạm Đình Luyến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Cao-su Chư Pả, hồ hởi cho biết: “Dù ngành cao-su phải đối mặt nhiều khó khăn do thời tiết diễn biến phức tạp và tác động của đại dịch Covid-19, công ty luôn duy trì ổn định mức tiền lương và thu nhập của người lao động, đặc biệt quan tâm đến đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2021, thu nhập bình quân của lao động khá cao, xấp xỉ 8 triệu đồng/người/tháng. Từ những cố gắng của công ty, đến nay đời sống của công nhân đồng bào dân tộc thiểu số đã dần ổn định và nâng cao, hơn 50% số hộ đã biết làm giàu từ kinh tế gia đình. Công ty chọn các đối tượng là con em dân tộc thiểu số gửi đi học các lớp đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên ngành và các lớp thanh vận, được cấp 100% kinh phí đào tạo để xây dựng nguồn cán bộ là người đồng bào dân tộc tại chỗ lâu dài”.

Đang khai thác mủ trên lô cao-su, chị PLưn, tổ 4, Nông trường Hà Tây, Công ty cao-su Chư Pả, cho biết: “Thu nhập của tôi mỗi tháng khoảng 8-9 triệu đồng, cuối năm 2021 còn được thưởng 12 triệu đồng. Tháng nào tôi cũng được thưởng vượt sản lượng. Nếu làm nông, làm rẫy, gia đình em thu nhập rất thấp. Đi làm thuê thì chỉ được 80.000-90.000 đồng/ngày. Hiện, hai vợ chồng đã mua được đất riêng, đang tính chuyện xây nhà”.

Mong được làm công nhân cao-su

Tại các dự án cao-su ở Tây Nguyên, nhiều thanh niên đồng bào dân tộc thiểu số đang nộp đơn bày tỏ nguyện vọng vào làm công nhân với mong muốn ổn định đời sống.

Ông Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Cao-su Ea Hleo lý giải, đồng bào dân tộc thiểu số thích làm công nhân cao-su là vì trải qua quá trình hình thành và phát triển, các công ty cao-su chứng tỏ tính hiệu quả. Từ thuở ban đầu đầy khó khăn, đến nay công ty đã biến Ea H’leo trở thành vùng kinh tế cao-su phát triển.

Ông Đậu Đình Quản, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Cao-su Ea Hleo tiếp lời: “Khi đồng bào vào làm công nhân cao-su, cuộc sống ổn định và được hưởng nhiều chế độ chính sách. Giờ đây, công nhân người dân tộc thiểu số sở hữu ô-tô là chuyện bình thường. Ngoài thu nhập từ cao-su, bà con còn có thời gian làm nương rẫy, làm kinh tế phụ gia đình... Nhiều buôn làng có công nhân cao-su xây rất nhiều nhà đẹp kiểu Thái. Đồng bào còn cho con đi học các trường đại học ở Tây Nguyên, Đà Nẵng hay TP Hồ Chí Minh”.

Công ty TNHH MTV Cao-su Kon Tum có hơn 70% số lao động là người dân tộc thiểu số. Nhờ phát huy nguồn lực lao động này, công ty có bước đột phá về năng suất, đưa sản lượng mủ khai thác tăng nhanh. Năm 2021, công ty đạt sản lượng hơn 11,5 tấn mủ quy khô, đứng đầu khu vực Tây Nguyên và nằm trong tốp dẫn đầu sản lượng toàn ngành cao-su. Công ty có tám nông trường đạt 2 tấn/ha, năm tổ sản xuất đạt 3 tấn/ha. Đặc biệt, công ty là thành viên câu lạc bộ 2 tấn/ha suốt 10 năm qua của Tập đoàn Công nghiệp Cao-su Việt Nam.

Ông Lê Đức Hân, Tổng Giám đốc công ty cho biết: “Từ lâu nay, lao động đồng bào dân tộc thiểu số là nguồn lực quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển công ty. Do đó, chúng tôi luôn ưu tiên tuyển dụng lao động đồng bào với những chính sách đào tạo tay nghề thường xuyên, chăm lo phát triển đời sống mọi mặt cho người lao động”.

Chị Y Thiar (người Xơ Đăng), làm việc ở Nông trường cao-su Ngọc Wuang, Công ty Cao-su Kon Tum đã 15 năm, cho biết: “Trung bình thu nhập của tôi khoảng bảy triệu đồng/tháng. Ở nông thôn như thế cũng đủ sống và nuôi hai con ăn học. Sắp tới, gia đình tôi được Công đoàn hỗ trợ xây dựng nhà Mái ấm. Nhận được sự quan tâm như vậy, tôi sẽ gắn bó lâu dài ở đây”.

Sau gần 40 năm hình thành và phát triển, Công ty TNHH MTV cao-su Chư Sê đã phát triển diện tích hơn 7,5 nghìn ha cao-su trên địa bàn ba huyện: Chư Sê, Chư Pưh, Chư Prông của tỉnh Gia Lai. Phần lớn diện tích hiện đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản với lực lượng lao động chủ lực là người dân tộc thiểu số, có những nông trường gần như 100% công nhân là người đồng bào. Lãnh đạo công ty cho biết, đến năm 2025, khi vườn cây đưa vào khai thác mủ, công ty vẫn ưu tiên sử dụng người dân tộc thiểu số tại địa phương, cùng với đó là thúc đẩy xây dựng nông thôn mới, xây dựng nhà ở công nhân.

Xuyên qua những con đường trong những cánh rừng bạt ngàn cao-su trên vùng đất Tây Nguyên, chứng kiến sự “thay da đổi thịt” với cơ sở hạ tầng điện, đường, trường, trạm và các dịch vụ thương mại, thông tin… phủ khắp các thôn, làng mới thấy ý nghĩa vai trò dẫn dắt và tiếp sức của các dự án cao-su trên mảnh đất nghèo bom cày, đạn xới thuở trước. Đồng bào dân tộc thiểu số có quyền tự hào đã chung tay kiến thiết xây dựng quê hương ngày càng ấm no, hạnh phúc…

Có thể bạn quan tâm

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng xanh. Ảnh: NGUYỆT ANH

Nút thắt “tiêu chí” của dòng vốn xanh

Tín dụng xanh tại Việt Nam tăng trưởng tích cực nhưng chủ yếu tập trung vào các dự án lớn. Doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận do nút thắt tiêu chí về môi trường, dữ liệu và quản trị.

Hiểu rõ câu chuyện nâng hạng

Việc thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam được nâng hạng, về tổng thể sẽ mang tính tích cực. Nhưng như nhiều chuyên gia chứng khoán và những người có uy tín trên thị trường khẳng định, nâng hạng vốn dĩ là câu chuyện dài. Mà đã là câu chuyện dài thì sẽ có từng phần khác nhau, và tất nhiên có cả những kịch tính, bất ngờ.

Trên sàn chứng khoán, giá trị vốn hóa của Viettel Global vượt qua con số 10 tỷ USD.

Mở đường cho doanh nghiệp công nghệ lên sàn

FPT, CMC đang là những dấu ấn hiếm hoi của doanh nghiệp công nghệ trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu và nền kinh tế số tăng tốc, việc mở rộng cánh cửa thị trường vốn cho doanh nghiệp công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo thêm những động lực tăng trưởng mới.

Thanh khoản tạo đáy

Sau khi giá trị giao dịch (GTGD) khớp lệnh tại sàn HoSE giảm xuống dưới ngưỡng 10.000 tỷ đồng/phiên vào ngày 11/6, đã xuất hiện những tín hiệu phục hồi sau đó. Trong phiên hôm qua (17/6), GTGD tại HoSE đã vượt ngưỡng 20.000 tỷ đồng.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng để đón đầu các dự án đầu tư công nghệ có giá trị gia tăng cao. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bỏ tư duy thu hút vốn nước ngoài bằng mọi giá

Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam từ nền kinh tế dựa vào gia công, lắp ráp và lợi thế chi phí thấp sang nền kinh tế dựa vào đổi mới sáng tạo, công nghệ và giá trị gia tăng cao, nâng tầm vị thế quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

World Cup không chỉ có bóng đá

Những thông số như doanh thu bán vé, số lượng người xem trên toàn thế giới… đã chứng minh vị trí số 1 của World Cup trong các sự kiện thể thao. Cũng vì lẽ đó mà cách thức tổ chức, vận hành của World Cup có thể gợi mở hoặc tạo ra xu hướng cho các sự kiện thể thao.

Cánh đồng điện gió ở Lâm Đồng. Ảnh: NAM ANH

Những “điểm nghẽn” trong làn sóng đầu tư năng lượng

Trong bối cảnh Quy hoạch điện VIII đang được đẩy mạnh thực thi, Lâm Đồng trở thành tâm điểm của dòng vốn đầu tư vào điện mặt trời và điện gió. Tuy nhiên, đằng sau những con số nghìn tỷ và công suất thiết kế lên đến hàng nghìn MW, bức tranh thực tế vẫn tồn tại vấn đề “mông lung” về công nghệ.

Khách đến mua vẫn chiếm đa số, song các giao dịch giá trị lớn không nhiều. Ảnh: THANH HOA

Chu kỳ tâm lý mới trên thị trường vàng

Sau giai đoạn tăng nóng từ cuối năm 2024 đến đầu năm 2026, giá vàng trong nước đang trải qua đợt điều chỉnh mạnh. Tâm lý nhà đầu tư cũng thay đổi rõ rệt, từ nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội sang trạng thái thận trọng và hoài nghi hơn với triển vọng của thị trường.

Sự phát triển nhanh chóng của AI đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện khung pháp lý để quản lý hiệu quả công nghệ này. Ảnh: HẢI NAM

Quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI tạo ra

Từ những ca khúc, bức tranh, phần mềm cho đến các sáng chế công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tham gia ngày càng sâu vào quá trình sáng tạo của con người. Tuy nhiên, khi các sản phẩm ấy tạo ra giá trị kinh tế, một câu hỏi lớn được đặt ra là việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ sẽ được thực hiện như thế nào?

Đồ họa: ANH QUÂN

Cảnh báo lừa đảo trong giao dịch thương mại quốc tế

Số hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) khiến các hình thức lừa đảo trong thương mại quốc tế trở nên ngày càng tinh vi. Cơ quan quản lý và chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần tăng cường xác minh đối tác và siết chặt quy trình giao dịch.

Nhà đầu tư tìm hiểu thông tin về dự án tại sàn giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Bất động sản không còn là cuộc chơi của kỳ vọng

Sau một chu kỳ tăng nóng kéo dài, thị trường bất động sản đang chứng kiến sự thay đổi tâm lý của nhà đầu tư, từ kiếm lợi nhuận nhờ chênh lệch giá sang tìm kiếm dòng tiền khai thác. Sự thay đổi này bắt nguồn từ việc nhà đầu tư đã không còn tin tuyệt đối vào khả năng tăng giá liên tục của bất động sản.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Việc Công ty CP Đầu tư xây dựng 3-2 gửi văn bản đến cơ quan quản lý đề nghị kiểm tra giao dịch cổ phiếu (CP) của chính doanh nghiệp (DN) vì lo ngại những tình huống khó lường đã nói lên một tình huống, dù không phổ biến, nhưng luôn phải thực hiện là DN phải có kế hoạch theo dõi CP của mình để phòng tránh rủi ro.

Xếp hạng ẩm thực

Những ngày gần đây, chủ đề liên quan đến việc các đơn vị kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống (F&B) được lọt vào bảng xếp hạng hoặc gắn sao Michelin được bàn luận sôi nổi. Mặc dù sao Michelin vốn luôn được xem là một tiêu chuẩn của ẩm thực, cũng giống như việc gắn sao khách sạn, nhưng sự phát triển của công nghệ cũng kéo theo nhiều thay đổi rất đáng suy nghĩ.

Khách hàng dùng điện thoại truy xuất thông tin hàng hóa qua mã QR .Ảnh: NAM ANH

Nền tảng dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa

Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quen với thao tác dùng điện thoại thông minh quét mã QR trên bao bì sản phẩm. Điều này đang đặt ra đòi hỏi ngày càng cao về tính xác thực và khả năng chứng minh nguồn gốc xuất xứ của những công cụ này.

Nhóm doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng nhập khẩu bông lớn từ Mỹ như TCM, ADS, Vinatex… được hưởng lợi. Ảnh: SONG ANH

"Phép thử" mới với xuất khẩu Việt Nam

Đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% từ Mỹ mở ra một phép thử mới đối với năng lực thích ứng của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, trong bối cảnh các yêu cầu về chuỗi cung ứng, xuất xứ và tiêu chuẩn thương mại ngày càng khắt khe.

Cơ quan quản lý đã chủ động đối thoại, lắng nghe và tiếp thu ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp.

Tốc độ và tính dự báo trong hoàn thiện pháp luật kinh doanh

Năm 2025 đánh dấu tốc độ hoàn thiện pháp luật kinh doanh cao chưa từng có với 89 đạo luật được thông qua và nhiều thủ tục được cắt giảm. Cùng với những kết quả tích cực, cộng đồng doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về tính ổn định, khả năng dự báo và sự tham gia thực chất vào quá trình xây dựng chính sách.

Tư vấn cho khách hàng vay mua bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn đang được phân loại theo giá trị

Nếu trước đây tín dụng bất động sản chủ yếu được nhìn dưới góc độ rủi ro và cần kiểm soát chặt, thì quyết định mới của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực phục vụ nhu cầu thực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất.

Người dân mua xăng E10 tại một cửa hàng tại Hà Nội.Ảnh: THÀNH ĐẠT

Những vấn đề cần lưu tâm khi phủ sóng xăng E10 toàn quốc

Xăng E10 (loại nhiên liệu được pha trộn từ 90% xăng khoáng và 10% ethanol) đã được bán trên toàn quốc từ ngày 1/6 thay thế hoàn toàn xăng khoáng truyền thống. Trong những ngày đầu triển khai, do không có thêm lựa chọn nào khác, người dân vẫn mua xăng E10 sử dụng bình thường. Tuy nhiên, dư luận hiện đang dành sự quan tâm rất lớn đến chất lượng của loại nhiên liệu mới, đặc biệt là khả năng tương thích với phương tiện đang lưu thông, cũng như những tác động lâu dài đối với độ bền của động cơ.

Xe container ra vào khu vực làm thủ tục của một doanh nghiệp logistics tại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn).

Dữ liệu quyết định hiệu quả chặn hàng giả tại biên giới

Trong thương mại điện tử xuyên biên giới, hàng giả có thể được vận chuyển bằng bưu kiện nhỏ, chuyển phát nhanh, đơn hàng được chia nhỏ, qua kho trung chuyển và các tuyến giao nhận thay đổi liên tục. Điều đó buộc công tác kiểm soát biên giới phải thay đổi.

Từ “Sell in May” đến World Cup

World Cup 2026 đang đến rất gần và cũng có những số liệu chỉ ra một số thời điểm giao dịch trên thị trường chứng khoán (TTCK) chùng xuống khi diễn ra ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới. Dữ liệu thống kê từ MBS chỉ ra thanh khoản của thị trường giảm khoảng 12% trong 3 kỳ World Cup gần nhất là 2014, 2018 và 2022.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Khi sản phẩm là hệ sinh thái

Nếu định nghĩa sản phẩm du lịch là những sự kiện, dịch vụ, hoạt động… phục vụ du khách thì cũng nên nhìn nhận đây là một hệ sinh thái hoặc một chuỗi liên kết để có những chiến lược, giải pháp phù hợp nhằm thu hút và phục vụ du khách một cách tốt nhất.

Kê khai thuế thu nhập cá nhân tại Thuế thành phố Hà Nội. Ảnh: Nam Anh

Chính sách thuế cần phản ánh đúng thu nhập

Chi phí sinh hoạt ngày càng tăng khiến nhiều ý kiến cho rằng chính sách thuế thu nhập cá nhân cần được điều chỉnh linh hoạt hơn, bảo đảm phản ánh đúng thu nhập và giảm áp lực cho người lao động.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đón đầu cho phát triển khoa học công nghệ. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tận dụng đúng "cửa sổ cơ hội" trong cuộc đua lượng tử

Sau trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn, lượng tử đang trở thành chiến trường công nghệ mới giữa các cường quốc. Tư duy phát triển mới này được thể hiện rất rõ qua việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu hoàn thiện Đề án phát triển công nghệ lượng tử mang tầm chiến lược.

Các doanh nghiệp luôn cần vốn để đầu tư trang thiết bị mở rộng sản xuất, kinh doanh. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mô hình kiến tạo môi trường sản xuất, kinh doanh “2 trong 1”

Khả năng phối hợp thực chất giữa khu vực công và khu vực tư góp phần duy trì môi trường sản xuất và kinh doanh ổn định. Bài viết đề xuất mô hình đối thoại công - tư “2 trong 1” như một cơ chế kiến tạo nhằm gắn kết nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển quốc gia.