Ngay khi có ý tưởng thành lập Khu thương mại tự do phức hợp, cần bàn tính chức năng nào khả thi nhất thì nên lên lộ trình làm sớm; chủ động chuẩn bị bộ máy quản lý, con người, chú trọng thu hút đầu tư xuyên suốt ngay từ đầu để khi hạ tầng vừa xong, có ngay các nhà đầu tư cụ thể tìm đến và vận hành được ngay. Đề xuất đáng chú ý này đến từ các chuyên gia uy tín là thành viên Tổ Tư vấn kinh tế-xã hội tỉnh Đồng Nai.
Theo dự thảo Đề án, Khu thương mại tự do phức hợp Đồng Nai tập trung tại ba khu vực với tổng diện tích 8.528 ha, gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành), cảng Phước An. Tổng kinh phí đầu tư khoảng 16 tỷ USD, trong đó vốn đầu tư công khoảng 5%, vốn đầu tư tư nhân trong nước chiếm 40%, còn lại 55% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Khu thương mại tự do phức hợp sẽ kết nối trực tiếp sân bay Long Thành và cảng Phước An, tạo thành chuỗi logistics đa phương thức, giúp tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Dự án được kỳ vọng tạo động lực mới cho tăng trưởng GRDP của tỉnh, thu hút đầu tư quốc tế, tạo việc làm với thu nhập cao...
Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Đồng Nai Phan Trung Hưng Hà cho rằng: Dựa trên các phân tích, địa phương đề xuất khu thương mại tự do theo mô hình phức hợp, với mục tiêu khai thác tối đa về lợi thế sân bay Long Thành, cảng Phước An và hệ thống khu công nghiệp. Định hướng phát triển các ngành, lĩnh vực khác nhau, từ sản xuất, logistics, đến thương mại, dịch vụ, đổi mới sáng tạo, mỗi khu vực sẽ cần các đặc điểm đặc thù và chính sách chuyên biệt. Khu thương mại tự do phức hợp Đồng Nai sẽ kết nối với khu thương mại tự do Cái Mép Hạ của Thành phố Hồ Chí Minh để hình thành một siêu khu thương mại tự do với cơ chế, chính sách đồng bộ, vượt trội, có thể cạnh tranh khu vực và quốc tế.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Hồ Văn Hà cho biết: Khu thương mại tự do phức hợp Đồng Nai dự kiến có 4 phân khu chức năng gồm: Khu chức năng sản xuất công nghiệp công nghệ cao; khu logistics; khu dịch vụ tài chính, thương mại; khu đổi mới sáng tạo. Với 8 nhóm chính sách và 29 cơ chế đặc thù, nơi đây hứa hẹn trở thành trung tâm các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ tài chính, logistics, đổi mới sáng tạo và thương mại quốc tế.
Tại hội thảo “Khu thương mại tự do tại Đồng Nai-Động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới-Cất cánh cùng sân bay Long Thành” do Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai tổ chức cách đây ít ngày, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước tuyệt đối ủng hộ chủ trương của tỉnh Đồng Nai xây dựng Khu thương mại tự do. Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng: Thời điểm này, tỉnh Đồng Nai làm Khu thương mại tự do với các chức năng để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, khai thác tối đa hiệu quả sân bay Long Thành, cảng Phước An và cả cụm cảng Cái Mép-Thị Vải là điều hoàn toàn hợp lý. Đồng Nai hiện nay rất có điều kiện, lợi thế, ưu điểm để làm khu thương mại tự do.
Theo Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, đặc thù riêng của Đồng Nai là gắn kết đô thị sân bay thì nên xin một cơ chế riêng cho tỉnh. Bên cạnh quyền lợi đi kèm với trách nhiệm, địa phương cần thuyết minh rõ, bao giờ thì Khu thương mại tự do có thể đóng góp vào ngân sách nhà nước.
Trước một số ý kiến băn khoăn rằng: Khi ra đời, Khu thương mại tự do phức hợp Đồng Nai liệu có đủ sức cạnh tranh với Khu thương mại tự do ở cách đó không xa, thuộc địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, có cái nhìn tích cực: “Sân bay Long Thành là sân bay quốc tế của Việt Nam chứ không riêng gì Đồng Nai. Và xây dựng Khu thương mại tự do ở Đồng Nai hay ở khu cụm cảng Cái Mép-Thị Vải và Phước An tuy hai mà một, tuy một mà hai. Theo tôi, nếu giao thông kết nối thuận tiện, nhìn tổng quan cả vùng kinh tế, thì hai khu thương mại tự do này không tồn tại cạnh tranh mà chính xác là quan hệ tương hỗ”.
Theo đánh giá của các chuyên gia, ưu thế khác biệt của tỉnh Đồng Nai khi xin phép Chính phủ cho hình thành Khu thương mại tự do là địa phương đang sở hữu hệ thống giao thông kết nối ngày càng liên hoàn, đồng bộ, hiện đại. Giữa tháng 6 vừa qua, Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai đã chính thức có văn bản báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy về dự thảo Đề án Khu thương mại tự do phức hợp Đồng Nai và dự kiến sẽ được thông qua để báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 7 này.
