Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chân lý ấy vẫn là ánh sáng soi đường, là điểm tựa tinh thần, là ngọn cờ tư tưởng dẫn dắt dân tộc ta vững bước trên hành trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam độc lập, tự chủ, hùng cường và hạnh phúc.
Một chân lý từ trái tim và hành trình dân tộc
Tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” không phải hình thành từ lý thuyết hay sách vở, mà kết tinh từ thực tiễn đau thương và anh dũng của dân tộc Việt Nam, cũng như từ hành trình 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước của người thanh niên mang tên Nguyễn Văn Ba, tiếp đó là Nguyễn Ái Quốc - sau này trở thành Hồ Chí Minh.
Ngay từ năm 1919, trong bản yêu sách gửi Hội nghị Versailles, Nguyễn Ái Quốc đã lên tiếng đòi quyền tự do, bình đẳng cho dân tộc Việt Nam. Sau đó, trong quá trình đi qua nhiều nước thuộc địa và đế quốc, Người nhận thấy: Không có con đường nào khác ngoài con đường giải phóng dân tộc để nhân dân có quyền làm chủ vận mệnh của mình. Hồ Chí Minh từng viết: “Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đây là tất cả những điều tôi muốn, đây là tất cả những điều tôi hiểu”. Câu nói ấy chính là hạt nhân tư tưởng mà sau này được kết tinh thành chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”.
 |
| Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ảnh tư liệu |
Kết tinh giữa chủ nghĩa yêu nước và tinh thần giải phóng dân tộc
Tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” là sự kết tinh giữa chủ nghĩa yêu nước Việt Nam với tinh thần giải phóng dân tộc, giữa bản lĩnh kiên cường của truyền thống dân tộc với khát vọng làm chủ của con người hiện đại. Hồ Chí Minh không đối lập độc lập dân tộc với tự do cá nhân - ngược lại, Người coi đó là hai mặt không thể tách rời. “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì” - một tuyên ngôn vượt thời đại, đặt con người làm trung tâm của mọi giá trị.
Điều đó cho thấy độc lập - tự do không chỉ là lý tưởng quốc gia, mà còn là quyền con người thiêng liêng. Đó là quyền được mưu cầu hạnh phúc, được sống có nhân phẩm, được đóng góp cho xã hội trong điều kiện bình đẳng, không bị áp bức và lệ thuộc. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khái niệm “tự do” không mang tính trừu tượng mà rất cụ thể: Là “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Đó là tự do sinh kế, tự do tri thức, tự do phát triển bản thân trong một đất nước độc lập, có pháp luật bảo vệ và có công lý bảo đảm.
Ngọn đuốc soi đường cách mạng Việt Nam
Tư tưởng ấy đã trở thành kim chỉ nam cho toàn thể dân tộc Việt Nam đứng lên giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám, chiến đấu trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Cũng nhờ ngọn đuốc tư tưởng đó, nhân dân ta đã huy động được sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân, biến một dân tộc nghèo, bị đô hộ thành một quốc gia đánh thắng hai cường quốc thực dân - đế quốc. Tư tưởng ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho những bà mẹ tiễn con ra trận, cho những người lính cảm tử vì Tổ quốc, cho lớp lớp thanh niên nối nhau lên đường với niềm tin sắt đá rằng độc lập, tự do là lẽ sống tối cao.
Không thể nào quên những trang sử lẫm liệt mà tư tưởng Hồ Chí Minh đã làm bừng sáng. Dưới ngọn cờ độc lập - tự do, chúng ta đã giành được chủ quyền dân tộc, thống nhất non sông và đưa đất nước bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế với thế và lực ngày càng lớn mạnh.
 |
| Tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” của Bác Hồ là ngọn lửa soi đường trong hành trình xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc. Ảnh: LÊ MINH |
Giá trị thời đại của một tư tưởng vĩnh hằng
Ngày nay, khi đất nước không còn chiến tranh, thì độc lập - tự do không chỉ là chủ quyền lãnh thổ hay thể chế chính trị, mà còn là năng lực làm chủ trong phát triển, là khả năng tự cường về kinh tế, công nghệ, văn hóa và giá trị sống. Đó là quyền của người dân được khởi nghiệp, được cất lên tiếng nói xây dựng chính sách, được tiếp cận thông tin, tri thức và cơ hội vươn lên.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, độc lập - tự do không chỉ là nguyên tắc đối nội mà còn là bản lĩnh đối ngoại. Đó là quyền chọn con đường phát triển phù hợp, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc mà không rơi vào lệ thuộc hay bị áp đặt. Tư tưởng Hồ Chí Minh vì vậy không chỉ thuộc về quá khứ, mà còn là kim chỉ nam cho hôm nay và cả tương lai.
Với thế hệ trẻ, “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” không chỉ là một khẩu hiệu mang tính biểu tượng, mà là lời nhắc nhở về trách nhiệm công dân và khát vọng đóng góp. Đó là động lực để dấn thân, sáng tạo, vươn lên vì một đất nước độc lập, hùng cường và nhân văn. Chúng ta được sống trong hòa bình, được học hành, lập thân, lập nghiệp là nhờ có nền tảng vững chắc của độc lập - tự do mà bao thế hệ cha ông đã đánh đổi bằng máu xương.
Đặc biệt, tư tưởng đó đang được tiếp nối một cách sinh động trong chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm khi nhấn mạnh rằng: “Phải đột phá thể chế, pháp luật để đất nước vươn mình”. Bởi vì thể chế không chỉ là công cụ điều hành quản lý, mà còn là không gian phát huy quyền làm chủ của nhân dân - là hiện thân cụ thể nhất của tự do trong một nhà nước pháp quyền hiện đại. Cũng theo Tổng Bí thư, đổi mới pháp luật không chỉ nhằm hoàn thiện hệ thống quy phạm, mà còn phải “giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh của đất nước, tận dụng mọi cơ hội phát triển” - tức là làm cho tinh thần độc lập, tự chủ lan tỏa vào từng lĩnh vực của đời sống quốc gia.
Tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” vì vậy không dừng lại ở giá trị truyền thống mà đang được làm mới trong thời đại chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và cạnh tranh toàn cầu. Đó là tự do sáng tạo, là độc lập trong tư duy phát triển, là khát vọng xây dựng một thể chế thật sự của dân, do dân và vì dân.
Sống mãi với thời gian
Tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự kết tinh của lương tri nhân loại, là tuyên ngôn thiêng liêng của một dân tộc từng bị nô lệ, nhưng chưa bao giờ khuất phục. Đó không chỉ là một giá trị lịch sử, mà là ngọn lửa soi đường cho hiện tại và tương lai. Trong hành trình xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc, dân chủ, công bằng và văn minh, tư tưởng ấy vẫn là điểm tựa tinh thần bất diệt.
Chúng ta có thể hiện đại hóa đất nước bằng công nghệ và vốn đầu tư, nhưng nếu mất đi tinh thần độc lập, lòng yêu nước và khát vọng tự do, thì chúng ta sẽ đánh mất linh hồn của dân tộc. Ngược lại, nếu biết kế thừa và phát triển tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” trong bối cảnh mới - như lời Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Phải biến thể chế thành động lực, pháp luật thành bệ đỡ - thì dân tộc Việt Nam sẽ không chỉ tồn tại, mà còn vươn mình mạnh mẽ trên bản đồ thế giới, đúng như ý chí sắt đá Hồ Chí Minh từng gửi gắm trong Tuyên ngôn Độc lập năm 1945: “Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.
Câu nói “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” không chỉ được khắc ghi trong các văn bản chính trị-pháp lý, mà còn được khắc sâu trong trái tim mỗi người dân Việt Nam như một lời thề thiêng liêng.
