Tại Hội thảo khoa học quốc tế "Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện tăng cường Việt Nam - Ấn Độ: Hướng tới động lực phát triển mới" diễn ra gần đây ở Hà Nội, các đại biểu tham dự nhận định, ngày 6/5/2026 đánh dấu một bước phát triển mới trong quan hệ Việt Nam-Ấn Độ khi hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường. Khuôn khổ mới không chỉ phản ánh sự bền chặt của quan hệ hữu nghị và hợp tác đã được vun đắp qua nhiều thập niên, mà còn cho thấy sự hội tụ ngày càng rõ nét về lợi ích chiến lược và tầm nhìn phát triển giữa hai quốc gia trong một thế giới đang có nhiều biến động.
Quan hệ song phương hiện nay đã mở rộng trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, quốc phòng-an ninh đến thương mại, đầu tư, khoa học-công nghệ, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là mở rộng thêm các lĩnh vực hợp tác, mà quan trọng hơn là làm sâu sắc những kết nối đã có, chuyển các cam kết chính trị thành những kết quả cụ thể, có khả năng tạo động lực phát triển lâu dài cho cả hai nền kinh tế.
Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu có xu hướng phân mảnh và các thách thức an ninh truyền thống, phi truyền thống đan xen, quan hệ với những đối tác tin cậy ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với chiến lược phát triển và tự chủ của mỗi quốc gia. Những diễn biến mới càng làm nổi bật ý nghĩa chiến lược của quan hệ Việt Nam-Ấn Độ.
Việt Nam có vị trí quan trọng trong Chính sách Hành động hướng Đông của Ấn Độ, trong khi Ấn Độ là một đối tác chiến lược lớn của Việt Nam, có vai trò và ảnh hưởng quốc tế ngày càng tăng, đóng góp quan trọng vào hòa bình và ổn định khu vực, đa dạng hóa kinh tế, hợp tác công nghệ và cân bằng chiến lược. Không chỉ vậy, hai nước cũng chia sẻ tầm nhìn dài hạn đầy tham vọng: Ấn Độ hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2047 với tầm nhìn “Viksit Bharat 2047”, trong khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Hai mục tiêu tuy được triển khai trong những điều kiện khác nhau nhưng đều đặt khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao vào vị trí động lực quan trọng.
GS, TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, Việt Nam và Ấn Độ đang có những điểm tương đồng trong chiến lược phát triển khi cùng chuyển hướng mô hình tăng trưởng từ chú trọng tốc độ sang nâng cao chất lượng, lấy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực chính. Hai nước cũng có những lợi thế bổ sung về thị trường, lao động, năng lực sản xuất và công nghệ, tạo điều kiện cho những chương trình hợp tác hiệu quả hơn. Trong khi đó, TS Trần Kim Bá, chuyên gia công tác tại Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á nhận định, việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang thúc đẩy các quốc gia và doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và đối tác sản xuất. Đây là cơ hội để Việt Nam và Ấn Độ tăng cường kết nối thương mại, đầu tư, công nghệ, logistics và doanh nghiệp, từng bước chuyển từ mở rộng giao dịch sang xây dựng các liên kết chuỗi giá trị có khả năng chống chịu cao hơn.
Cùng với kinh tế và chuỗi cung ứng, khoa học-công nghệ đang trở thành một trong những không gian hợp tác giàu tiềm năng giữa hai quốc gia. Kinh tế số, quản trị số, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn, hệ sinh thái khởi nghiệp và hợp tác nghiên cứu - phát triển là những lĩnh vực có thể tạo ra giá trị mới cho quan hệ song phương. Ngoài ra, chuyển đổi xanh và năng lượng cũng là một hướng hợp tác mới khi cả hai nước đều đang đứng trước yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trong thực hiện các cam kết giảm phát thải và chuyển đổi mô hình phát triển.
Bên cạnh các động lực kinh tế và công nghệ, nền tảng xã hội của quan hệ hai nước cũng cần tiếp tục được củng cố. Quốc vụ khanh phụ trách Ngoại giao và Dệt may Ấn Độ Pabitra Margherita nhấn mạnh, mối liên hệ giữa hai dân tộc được bồi đắp từ sự gắn kết văn minh lâu đời hơn 2.000 năm, với những dấu ấn hiện diện trong di sản văn hóa và đời sống tinh thần. Theo ông, những kết nối lịch sử này ngày nay đang được tiếp nối bằng sự hội tụ giữa các tầm nhìn phát triển của hai quốc gia. Vì vậy, giáo dục, nghiên cứu khoa học, phát triển nguồn nhân lực, giao lưu thanh niên và kết nối văn hóa không chỉ là những lĩnh vực bổ trợ mà cần được xem là một phần của năng lực chiến lược trong quan hệ song phương. Những hợp tác này sẽ góp phần tạo dựng sự hiểu biết sâu sắc hơn giữa hai xã hội, đồng thời cung cấp nguồn nhân lực và nền tảng tri thức cho các lĩnh vực hợp tác mới.
Từ những nền tảng này, TS Bùi Việt Hương, Phó Viện trưởng Chính trị và Quan hệ quốc tế; Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, nội hàm chiến lược của quan hệ Việt Nam - Ấn Độ trong giai đoạn mới cần được nhìn nhận vượt ra ngoài việc gia tăng các lĩnh vực hợp tác. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng giúp mỗi nước mở rộng các lựa chọn chiến lược, cùng tạo dựng năng lực phát triển, tăng cường kết nối liên khu vực và đóng góp vào môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác. Đây cũng là cơ sở để những lợi thế bổ sung và sự tương đồng về tầm nhìn giữa hai nước được chuyển hóa thành những động lực hợp tác có chiều sâu, mang lại lợi ích thiết thực cho cả Việt Nam và Ấn Độ.
