Một số dự án xây dựng cầu, đường vừa được thành phố chấp thuận chủ trương, sẽ sớm xúc tiến đầu tư với nguồn vốn ngoài ngân sách lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng.
Tháo gỡ "điểm nghẽn" từ chi phí đầu tư!
Nhiều năm qua, tuyến Quốc lộ 13 đoạn từ ngã tư Bình Phước đến cầu Bình Triệu thường xuyên ùn ứ, nhất là vào những khung giờ cao điểm, do mặt đường hẹp, xe cộ qua lại dày đặc. Do chi phí đền bù giải phóng mặt bằng quá lớn, dự án nâng cấp và mở rộng Quốc lộ 13 trầy trật suốt 20 năm qua.
Ông Nguyễn Công Khanh, ngụ mặt tiền Quốc lộ 13, phường Hiệp Bình, vừa ký hiệp thương giao nhà, đất bị thu hồi cho phường thực hiện dự án, cho biết: “Gần 20 năm rồi, nay thành phố quyết tâm xây dựng, mở rộng tuyến đường là cần thiết, hợp lý. Thứ nhất, xóa dự án treo để người dân yên tâm; thứ hai, tạo sự đầu tư đồng bộ cho tuyến quốc lộ từ thành phố qua địa bàn Bình Dương (cũ), tránh chỗ rộng chỗ hẹp”.
Tương tự, các tuyến đường khác như Quốc lộ 22, Quốc lộ 1, Quốc lộ 50 cũng chưa được đầu tư nâng cấp, mở rộng, trong khi lưu lượng phương tiện lưu thông từ trung tâm thành phố về các địa phương giáp ranh rất lớn dẫn đến tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa và phát triển kinh tế-xã hội.
Thời gian qua, thành phố đã vận dụng Nghị quyết 98/2023/QH15 để nâng cấp, mở rộng các tuyến đường này theo phương thức đối tác công-tư (PPP), hợp đồng xây dựng-vận hành-chuyển giao (BOT) nhằm tạo đột phá về đầu tư hạ tầng giao thông.
Theo Sở Xây dựng thành phố, 4 dự án BOT gồm Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22 và đường trục bắc-nam đều được triển khai trên các tuyến đường hiện hữu, áp dụng mô hình đầu tư công-tư theo cơ chế mới của Nghị quyết 98/2023/QH15, tổng vốn đầu tư khoảng 60.000 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách thành phố tham gia tối đa 70% vốn đầu tư, phần còn lại do nhà đầu tư BOT bỏ ra.
Theo Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm, cách làm này đã giúp “mở khóa” cho các dự án BOT trên tuyến đường hiện hữu, trước đây vốn rất khó thực hiện do thiếu cơ chế pháp lý và vướng giải phóng mặt bằng. Việc ngân sách “gánh” phần lớn chi phí bồi thường và hạ tầng nền được đánh giá là giúp giảm rủi ro cho nhà đầu tư tư nhân, đồng thời rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án từ 3-4 năm xuống còn 1-2 năm.
Nhà đầu tư cần minh bạch khuôn khổ pháp lý
Với quy mô hạ tầng lớn, Thành phố Hồ Chí Minh vẫn cần hỗ trợ từ Trung ương để thực hiện nhiều cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98/2023/QH15 bởi không thể chỉ trông chờ vào ngân sách địa phương. Tuy nhiên, cơ chế đối tác công-tư được xem là “chìa khoá” mở cánh cửa hạ tầng, nhất là thu hút nguồn vốn ngoài ngân sách, tạo điều kiện huy động nguồn lực tư nhân cho các dự án hạ tầng trọng điểm.
Mới đây, Ủy ban nhân dân thành phố đã chấp thuận cho hai nhà đầu tư bỏ vốn thực hiện dự án xây dựng cầu Cần Giờ và cầu Phú Mỹ 2 theo hình thức đối tác công-tư. Trong đó, cầu Phú Mỹ 2 được kỳ vọng giảm áp lực lớn cho cầu Phú Mỹ hiện hữu - tuyến huyết mạch vận chuyển hàng hóa từ cảng Cát Lái đi các khu vực miền đông và miền tây, đồng thời kết nối với địa bàn Đồng Nai, qua đó tạo hướng lưu thông từ Thành phố Hồ Chí Minh đi sân bay Long Thành, trong khi các công trình ưu tiên khác đang thi công.
Bên cạnh đó, một số dự án cầu, đường lớn khác cũng được doanh nghiệp đề xuất triển khai bằng hợp đồng BT (xây dựng-chuyển giao). Hàng loạt tuyến đường sắt đô thị cũng đang được đề xuất theo hình thức BT, trong đó ưu tiên các tuyến đường sắt kết nối Thành phố Hồ Chí Minh đi sân bay Long Thành…
Tiến sĩ Nguyễn Đình Nên, chuyên gia cao cấp về quy hoạch giao thông, giảng viên Trường đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: Nghị quyết 98/2023/QH15 đã tạo động lực mạnh mẽ giúp các dự án hạ tầng giao thông được triển khai nhanh hơn, thu hút nguồn vốn đầu tư từ doanh nghiệp theo mô hình đối tác công-tư (PPP). Đây được xem là giải pháp tháo gỡ những nút thắt lâu nay trong phát triển hạ tầng đô thị. Không chỉ dừng lại ở các dự án cầu, đường, mô hình PPP còn mở ra cơ hội cho những dự án quy mô lớn hơn như đường sắt đô thị gắn với phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Nhà đầu tư đã quan tâm đăng ký tham gia vào các dự án kết nối trọng điểm: Các tuyến đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh-sân bay Long Thành; mở rộng metro đến Bình Dương (cũ), Đồng Nai...
Tiến sĩ Trần Du Lịch, Chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai Nghị quyết 98/2023/QH15 chia sẻ: Thành phố Hồ Chí Minh đang rất nỗ lực hiện thực hóa các quy định tại Nghị quyết 98/2023/ QH15 trong việc triển khai các dự án PPP với 54 dự án đầu tư. Trong đó, hoàn thiện khung thể chế, pháp lý minh bạch và đầy đủ để có “đầu bài” kêu gọi nhà đầu tư bỏ vốn tham gia. Việc đấu thầu công khai các dự án cũng chính là điều nhà đầu tư quan tâm. Tuy nhiên, cùng với Nghị quyết 98/2023/QH15 mà Thành phố Hồ Chí Minh đang đề xuất Quốc hội “nới rộng” thẩm quyền, còn cần sự hỗ trợ của bộ, ngành Trung ương để minh bạch các quy định, vừa tháo gỡ nút thắt cho các dự án hạ tầng “đóng băng”, vừa kích hoạt các dự án đầu tư mới sớm triển khai.
